Việt Nam lập dữ liệu an toàn thực phẩm quốc gia, chủ động đánh giá nguy cơ

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Lần đầu tiên, Việt Nam lập trung tâm dữ liệu an toàn thực phẩm quốc gia và chủ động đánh giá nguy cơ.

Cục An toàn thực phẩm, Viện Kiểm nghiệm an toàn vệ sinh thực phẩm quốc gia (NIFC - Bộ Y tế sẽ phối hợp Trung tâm Đánh giá nguy cơ an toàn thực phẩm quốc gia Trung Quốc (CFSA); hợp tác Trường ĐH Khoa học và Công nghệ quốc gia Seoul (SeoulTech - Hàn Quốc) triển khai phân tích nguy cơ thực tế để chủ động ngăn ngừa các sự cố không bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm.

Hợp tác này cho phép cập nhật nhanh chóng các yếu tố nguy cơ cao, ngay khi phát hiện, các bên sẽ phối hợp truy xuất nguồn gốc, thu hồi sản phẩm. Dựa trên các dữ liệu được cập nhật, cơ quan quản lý chủ động đánh giá và dự báo trước các mối nguy không bảo đảm an toàn thực phẩm (hóa lý, vi sinh, chất gây dị ứng...) có thể xảy ra.

Đánh giá nguy cơ thực hiện theo hướng dẫn của Ủy ban Tiêu chuẩn thực phẩm quốc tế CODEX (đánh giá nguy cơ, quản lý nguy cơ và truyền thông nguy cơ), là cơ sở để cơ quan quản lý ra quyết định kiểm soát (kiểm tra nhà nước đối với thực phẩm nhập khẩu; truy xuất nguồn gốc đối với thực phẩm; hậu kiểm đối với thực phẩm, cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm).

Bộ Y tế đang xây dựng, quản lý và phát triển cơ sở dữ liệu, hạ tầng kỹ thuật của hệ thống thông tin an toàn thực phẩm quốc gia, trên cơ sở cập nhật, tích hợp thông tin, dữ liệu toàn ngành an toàn thực phẩm; kết nối dữ liệu từ các tỉnh, thành, từ đó nhanh chóng có các cảnh báo hoặc xử lý vi phạm về an toàn thực phẩm, hướng đến thực hiện quản lý an toàn thực phẩm chuyển từ "kiểm soát từng khâu riêng lẻ, ứng phó bị động" sang "quản lý toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm dựa trên nguy cơ" và "phòng ngừa từ sớm" bằng phân tích nguy cơ.

6 tháng đầu năm nay, cơ quan chức năng phát hiện xử lý gần 6.000 tổ chức, cá nhân vi phạm pháp luật về an toàn thực phẩm, tăng 102% so với cùng kỳ 2025; phát hiện sử dụng thịt lợn nhiễm dịch để chế biến thực phẩm; sử dụng thịt lợn nhiễm bệnh chế biến suất ăn cho trường học, sản xuất thực phẩm chế biến; sử dụng hóa chất 6-Benzylaminopurine trong sản xuất giá đỗ; thực phẩm bổ sung và thực phẩm bảo vệ sức khỏe giả.

Chuyên gia của Trung tâm Chống độc Bạch Mai lo ngại, ngộ độc thực phẩm do hóa chất có thể gây ra các bệnh mãn tính, kín đáo, không dễ phát hiện sớm.

Lần đầu tiên, Việt Nam tiến hành xây dựng cơ sở dữ liệu an toàn thực phẩm quốc gia nhằm chuyển đổi phương thức giám sát sang chủ động đánh giá và dự báo nguy cơ. Cục An toàn thực phẩm cùng Viện Kiểm nghiệm an toàn vệ sinh thực phẩm quốc gia (NIFC) trực thuộc Bộ Y tế sẽ phối hợp Trung tâm Đánh giá nguy cơ an toàn thực phẩm quốc gia Trung Quốc (CFSA) và Đại học SeoulTech của Hàn Quốc để triển khai phân tích thực tế. Mô hình đánh giá được vận hành theo chuẩn quốc tế CODEX, tạo tiền đề khoa học cho các quyết định kiểm tra hàng nhập khẩu, hậu kiểm cơ sở sản xuất và truy xuất nguồn gốc. Hạ tầng kỹ thuật mới của Bộ Y tế hướng đến kết nối dữ liệu liên ngành cùng toàn bộ các tỉnh, thành phố nhằm phát hiện sớm các mối nguy hóa lý, vi sinh hoặc chất gây dị ứng. Nỗ lực này đánh dấu bước chuyển chiến lược từ cơ chế kiểm soát từng khâu riêng lẻ, ứng phó bị động sang quản lý toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm dựa trên phân tích nguy cơ. Việc chuẩn hóa thông tin cảnh báo giúp cơ quan chức năng nhanh chóng khoanh vùng vi phạm và thu hồi sản phẩm không an toàn trước khi xảy ra sự cố diện rộng. Yêu cầu đổi mới mô hình quản trị càng trở nên cấp bách khi chỉ trong 6 tháng đầu năm nay, lực lượng chức năng đã xử lý gần 6.000 trường hợp vi phạm, tăng 102% so với cùng kỳ năm 2025. Hàng loạt vụ việc nghiêm trọng bị phát hiện như đưa thịt lợn nhiễm bệnh vào suất ăn học đường, dùng hóa chất 6-Benzylaminopurine sản xuất giá đỗ và buôn bán thực phẩm bảo vệ sức khỏe giả. Các chuyên gia Trung tâm Chống độc Bạch Mai cũng cảnh báo độc chất hóa học tích tụ âm thầm có thể gây nhiều bệnh mạn tính nguy hiểm, khẳng định tính tất yếu của giải pháp phòng ngừa từ sớm bằng công nghệ dữ liệu.