Các nội dung này được trao đổi trong các cuộc làm việc của Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân với Bộ trưởng Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ Nhật Bản (MEXT) Seki Yoshihiro và Bộ trưởng Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản (MIC) Fujii Hisayuki tại Tokyo ngày 2/10.
Tăng năng lực nghiên cứu và thực nghiệm bán dẫn
Tại cuộc làm việc với Bộ trưởng Seki Yoshihiro, Bộ trưởng Vũ Hải Quân đề xuất ba nhóm hợp tác trọng tâm: đào tạo nhân lực công nghệ chiến lược; đầu tư cho Trường đại học Việt Nhật; hoàn thiện cơ chế và mở rộng Chương trình Nexus.
Về đào tạo, Bộ trưởng đề nghị Nhật Bản tiếp tục cấp học bổng thạc sĩ, tiến sĩ cho Việt Nam trong các ngành công nghệ chiến lược, đồng thời tăng cường trao đổi sinh viên, nghiên cứu sinh và giao lưu giữa các nhóm nghiên cứu.
Cùng với đề nghị tiếp tục hỗ trợ, đầu tư cho Trường đại học Việt Nhật, Bộ trưởng đề xuất xây dựng trung tâm nghiên cứu và sản xuất chip quy mô thử nghiệm (Mini Fab Lab) tại trường. Việt Nam sẵn sàng bố trí vốn đối ứng để cùng Nhật Bản đầu tư trung tâm.
Đề xuất nhằm giải quyết khó khăn trong thực hành và sản xuất thử chip, gắn đào tạo với nghiên cứu và thực nghiệm công nghệ bán dẫn.
Phía Nhật Bản đề nghị các đơn vị chuyên môn hai nước tiếp tục thảo luận về mô hình, điều kiện và phương án triển khai. Phía Việt Nam sẽ đẩy nhanh xử lý các thủ tục hành chính liên quan, tạo thuận lợi cho các chương trình hợp tác tại trường.
Đối với Chương trình Nexus, Bộ trưởng Vũ Hải Quân đề nghị cơ quan chuyên môn hai bên rà soát, xây dựng quy chế phối hợp chung. Ngoài bán dẫn, Việt Nam đề xuất mở rộng chương trình sang trí tuệ nhân tạo và y tế, trong đó có hợp tác với Cơ quan Nghiên cứu và Phát triển Y tế Nhật Bản (AMED).
Bộ trưởng Seki Yoshihiro khẳng định Việt Nam là đối tác quan trọng của Nhật Bản, nhấn mạnh khoa học và công nghệ đang trở thành một trụ cột mới trong hợp tác song phương. Ông đánh giá Chương trình Nexus về bán dẫn đang có những tiến triển tích cực và bày tỏ mong muốn tiếp tục mở rộng hợp tác.
Nhật Bản sẽ tiếp tục thúc đẩy tiếp nhận sinh viên, nghiên cứu sinh Việt Nam và kết nối các cơ sở nghiên cứu. Hai bên nhất trí giao các đơn vị chuyên môn tiếp tục cụ thể hóa các nội dung hợp tác.
Đưa hợp tác AI và chuyển đổi số vào các chương trình cụ thể
Trong cuộc làm việc với Bộ trưởng Fujii Hisayuki, hai bên thống nhất kế hoạch triển khai Bản ghi nhớ hợp tác về công nghệ thông tin, truyền thông và chuyển đổi số ký ngày 2/5/2026, trong chuyến thăm Việt Nam của Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae.
Một định hướng trọng tâm là phát triển các mô hình AI phản ánh ngôn ngữ, văn hóa Việt Nam, bao gồm AI tiếng Việt và mô hình nền tảng chuyên ngành. Đây cũng là nội dung được hai Thủ tướng thống nhất tại cuộc hội đàm tháng 5/2026.
Bộ trưởng Vũ Hải Quân đề nghị hai bộ nghiên cứu xây dựng chương trình hợp tác đào tạo nhân lực AI với mục tiêu và quy mô cụ thể. Phía Nhật Bản ghi nhận đề xuất và cho biết sẽ giao các đơn vị chuyên môn tiếp tục trao đổi.
Nhật Bản đồng thời đề xuất tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp hai nước về an toàn AI, phát triển mô hình AI chuyên biệt theo từng lĩnh vực, xây dựng dữ liệu tiếng Việt và đào tạo nhân lực.
Hai Bộ trưởng cũng trao đổi về Sáng kiến đồng sáng tạo AI Nhật Bản-ASEAN. Các nội dung gồm phát triển giải pháp AI; xây dựng thể chế và quản trị; phát triển nhân lực, bảo đảm an toàn; nghiên cứu mô hình AI bản địa và chia sẻ dữ liệu. Sáng kiến thúc đẩy hợp tác giữa Chính phủ, doanh nghiệp và trường đại học, hướng tới hệ sinh thái AI an toàn, bảo mật và đáng tin cậy.
Về hạ tầng số, hai bên bàn khả năng hợp tác phát triển mạng 5G, mạng truy nhập vô tuyến mở (Open RAN) và trung tâm dữ liệu.
Hai bộ thống nhất cụ thể hóa Bản ghi nhớ bằng các chương trình về AI, mô hình ngôn ngữ lớn, quản trị AI, hạ tầng số, Internet vạn vật và đào tạo nhân lực, nhất là nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và chuyển đổi số.
Nội dung và lộ trình triển khai sẽ được trao đổi tại phiên họp Nhóm công tác chung trong khuôn khổ Tuần lễ Số tại Hạ Long vào đầu tháng 11/2026.
MAI LOAN