Tại buổi làm việc với Chủ tịch tỉnh Ermera José Martinho dos Santos Soares, Đoàn công tác được giới thiệu về các ưu tiên phát triển của tỉnh. Hai bên trao đổi về khả năng tăng cường giao lưu giữa Ermera với các địa phương của Việt Nam.
Đại sứ Phạm Bình Đàm chia sẻ kinh nghiệm của một số địa phương Việt Nam trong phát huy cảnh quan thiên nhiên và bản sắc văn hóa để phát triển du lịch, tạo thêm sinh kế cho người dân.
Ermera có khoảng 27.000 hộ gia đình trồng cà-phê, chiếm tỷ trọng lớn nhất trong sản lượng cà-phê của Timor-Leste. Cây cà-phê là nguồn thu nhập chính của nhiều gia đình và được xem là biểu tượng của địa phương. Khí hậu cao nguyên mát mẻ cùng tập quán trồng cà-phê organic dưới tán cây che bóng, tạo lợi thế để Ermera phát triển cà-phê đặc sản.
Đi thực tế tại các vườn cà-phê, đoàn công tác đã tìm hiểu cách người dân chăm sóc cây và thu hái quả, phần lớn vẫn bằng phương pháp thủ công. Nhiều vườn có cây đã 40-50 năm tuổi, cần được cải tạo để duy trì năng suất.
Làm việc với đoàn, Giám đốc Sở Nông nghiệp Ermera và đại diện các doanh nghiệp cà-phê cho biết sản lượng cà-phê của tỉnh có xu hướng giảm, điều kiện sơ chế còn hạn chế và sản phẩm chủ yếu được bán qua các đầu mối thu mua. Phía Ermera mong muốn tìm hiểu kinh nghiệm của Việt Nam trong chăm sóc vườn cây, tổ chức hợp tác xã và nâng giá trị sản phẩm.
Đại diện địa phương cũng nhắc đến mối liên hệ giữa ngành cà-phê hai nước. Catimor - nhóm giống cà-phê chè được trồng phổ biến tại Việt Nam, có một phần nguồn gốc từ giống Híbrido de Timor, giống cà-phê lai tự nhiên được phát hiện trên đảo Timor.
Chia sẻ kinh nghiệm của Việt Nam, Đại sứ Phạm Bình Đàm cho biết, từ một nước thiếu lương thực, Việt Nam đã trở thành nước xuất khẩu lương thực, cà-phê, thủy sản hàng đầu thế giới. Kết quả này có được nhờ đầu tư hạ tầng nông thôn theo hướng điện, đường, trường, trạm; đổi mới cơ chế quản lý, giao khoán cho hộ gia đình; và áp dụng khoa học kỹ thuật để nâng cao năng suất, như trong sản xuất lúa gạo và cải tạo vườn cà-phê ở Tây Nguyên. Theo Đại sứ, những kinh nghiệm này có thể là nguồn tham khảo để Ermera lựa chọn hướng đi phù hợp với điều kiện canh tác và đặc trưng cà-phê của địa phương.
Về nâng giá trị sản phẩm, Đại sứ đề cập vai trò của chế biến, xây dựng thương hiệu và liên kết sản xuất thông qua hợp tác xã, giúp người trồng hưởng lợi nhiều hơn từ sản phẩm của mình. Đại sứ cũng chia sẻ ý tưởng gắn sản xuất cà-phê với du lịch, để du khách có thể thăm vườn, tìm hiểu và thưởng thức cà-phê ngay tại vùng trồng.
Đại sứ bày tỏ mong muốn hai bên tiếp tục trao đổi, tìm hiểu các lĩnh vực hợp tác phù hợp với nhu cầu và điều kiện của Ermera, góp phần làm sâu sắc thêm quan hệ hữu nghị giữa Việt Nam và Timor-Leste.
Khánh Lan