Vụ chủ nhà đặt tới 5 bảng 'cấm đỗ xe' trước cửa: Có phạm luật không?

Tại đường An Thượng 29, một hộ dân ở phường Ngũ Hành Sơn, thành phố Đà Nẵng, từng đặt tới năm bảng “cấm đỗ xe” trước nhà nhằm ngăn phương tiện dừng, đỗ gây ảnh hưởng lối ra vào. Sự việc được người dân phản ánh, sau đó Công an phường Ngũ Hành Sơn đến tận nơi tuyên truyền, nhắc nhở chủ hộ chấp hành quy định về trật tự, an toàn giao thông. Sau buổi làm việc, chủ nhà đã thu dọn các bảng cấm tự phát đặt trên vỉa hè và dưới lòng đường, khép lại tình huống gây nhiều chú ý trong khu dân cư. Câu hỏi được đặt ra là người dân có được tự ý dựng biển “cấm đỗ xe” trước cửa nhà để giữ lối đi, hay hành động này có thể bị xem là vi phạm pháp luật. Trao đổi với Báo Thanh Niên, luật sư Đặng Thị Thúy Huyền, Giám đốc Công ty luật HPL và cộng sự, phân tích những giới hạn pháp lý liên quan trường hợp này. Theo luật sư, việc muốn bảo vệ lối ra vào là nhu cầu dễ hiểu, nhưng người dân không thể tự biến phần đường công cộng trước nhà thành khu vực sử dụng riêng. Theo luật Đường bộ 2024 cùng các văn bản hướng dẫn, vỉa hè, lòng đường và lề đường đều là những bộ phận cấu thành của công trình đường bộ. Các khu vực này thuộc phạm vi kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ, đồng thời là tài sản công do Nhà nước thống nhất quản lý và khai thác. Vì vậy, kể cả những người có nhà sát vỉa hè cũng không đương nhiên có quyền sở hữu, sử dụng hoặc khai thác riêng phần không gian giao thông phía trước nhà mình. Khoản 20 điều 9 luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 nghiêm cấm hành vi đặt hoặc để chướng ngại vật, vật cản khác trái phép trên đường bộ. Từ quy định này, việc tự dựng bảng “cấm đỗ xe” trên lòng đường hoặc vỉa hè để ngăn phương tiện dừng, đỗ trước nhà được xác định là không phù hợp quy định pháp luật. Mục đích giữ cửa nhà thông thoáng không làm phát sinh quyền tự đặt biển, cọc hoặc vật dụng nhằm hạn chế người khác sử dụng phần đường thuộc quản lý công cộng. Nếu chưa được cơ quan có thẩm quyền quản lý đường bộ cấp phép, người dân tự đặt bảng, biển hoặc cọc trên vỉa hè để chiếm giữ hay ngăn phương tiện sử dụng khu vực đó có thể bị xử phạt. Mức phạt được luật sư Huyền dẫn chiếu là từ 6 đến 8 triệu đồng, theo điểm a khoản 11 và điểm b khoản 16 điều 12 Nghị định 168 năm 2024. Ngoài khoản tiền phạt, người vi phạm còn bị buộc khôi phục tình trạng ban đầu đã bị thay đổi do hành vi đặt vật cản hoặc chiếm dụng trái phép gây ra. Tuy nhiên, luật sư Huyền lưu ý không phải mọi tấm bảng đặt trước nhà đều mặc nhiên dẫn đến xử phạt, bởi cơ quan chức năng phải xem xét từng tình huống cụ thể. Việc đánh giá cần làm rõ bảng được đặt ở đâu, có nằm trong phạm vi đường bộ hay không, cách thức đặt thế nào và thực tế có gây cản trở giao thông. Cơ quan chức năng cũng phải xác định vật dụng đó có thuộc trường hợp “chướng ngại vật, vật cản” bị pháp luật cấm hay chỉ là một thông báo đặt trong khuôn viên hợp pháp. Nếu bảng nằm hoàn toàn trên phần đất thuộc quyền sử dụng hợp pháp của chủ nhà, không lấn chiếm đường bộ và chỉ mang tính chất thông báo, việc xử lý phải dựa trên tính chất thực tế. Nói cách khác, lực lượng chức năng không thể chỉ nhìn vào dòng chữ “cấm đỗ xe” rồi kết luận ngay rằng chủ nhà đã vi phạm và áp dụng chế tài. Vị trí, phạm vi sử dụng, mức độ ảnh hưởng giao thông và cách đặt bảng mới là những yếu tố quan trọng để phân biệt hành vi hợp pháp với việc dựng vật cản trái phép. Khi cần hạn chế dừng, đỗ trước nhà vì lý do an toàn, bảo đảm lối ra vào hoặc tránh ùn tắc, người dân có thể phản ánh, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét. Việc tổ chức biển báo giao thông, nếu thực sự cần thiết, phải do cơ quan quản lý đường bộ đánh giá và thực hiện theo đúng thẩm quyền, quy trình. Trong lúc chờ giải quyết, chủ nhà không nên dùng bảng, cọc, ghế, chậu cây hoặc vật dụng khác để “xí chỗ”, còn người điều khiển phương tiện phải dừng, đỗ đúng vị trí, không gây cản trở và nguy hiểm cho giao thông.