Phát biểu trong cuộc họp báo ngày 7/10, Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus cho biết, một nữ nhân viên 28 tuổi tại Viện Nghiên cứu Chống Dịch hạch Irkutsk ở Siberia (Nga) đã qua đời sau khi nhập viện vì viêm phổi nặng.
“Các báo cáo ban đầu trên truyền thông cho thấy nghi vấn nữ nhân viên này mắc bệnh dịch hạch thể phổi do vô tình phơi nhiễm trong quá trình làm việc tại phòng thí nghiệm”, ông Tedros nói.
Theo WHO, vào ngày 2/10, Chính phủ Nga đã tổ chức một cuộc họp do nghi ngờ một cư dân tại vùng Irkutsk đã nhiễm một loại mầm bệnh nguy hiểm.
Đến ngày 3/10, WHO đã đề nghị Mátxcơva cung cấp thêm thông tin về ca bệnh, tuân thủ các quy định của Điều lệ Y tế Quốc tế (IHR).
Ngày 6/10, Nga phản hồi rằng chưa có ca nhiễm dịch hạch nào được ghi nhận tại khu vực Irkutsk và khoảng 200 người có tiếp xúc gần đã được cách ly.
Ông Tedros cho biết WHO đã yêu cầu cung cấp thêm thông tin về các xét nghiệm thực hiện trên ca tử vong này, về những người đã tiếp xúc với bệnh nhân, cũng như chi tiết về tình trạng sức khỏe của họ.
"Chúng tôi vẫn chưa có bức tranh toàn cảnh về vụ việc và chưa thể thực hiện đánh giá rủi ro đầy đủ”, ông nói. "Việc chia sẻ thông tin kịp thời, đầy đủ và minh bạch theo các quy định quốc tế là điều cần thiết để làm rõ những báo cáo mâu thuẫn và cho phép đánh giá chính xác các rủi ro tiềm ẩn đối với cộng đồng”.
Hôm 7/10, Nga đã cảnh báo về những thông tin "sai lệch" khi xuất hiện tin tức về ca nghi nhiễm bệnh dịch hạch thứ hai. Cơ quan y tế nước này khẳng định "không có nguy cơ bùng phát dịch bệnh đối với người dân".
Tuy nhiên, ông Tedros vẫn yêu cầu Mátxcơva làm rõ thông tin này, “vì chúng tôi không thể phớt lờ bất kỳ thông tin nào được đưa ra”. "Tôi hy vọng chúng tôi sẽ nhận được câu trả lời chính thức”, ông nói.
Nguyên nhân lây nhiễm
Bà Maria Van Kerkhove, Giám đốc phụ trách ứng phó dịch bệnh và đại dịch của WHO, cho biết: "Chúng tôi chưa rõ nữ nhân viên ấy đã bị lây nhiễm như thế nào”.
Bà đặt câu hỏi: Nếu bệnh dịch hạch thể phổi "đã bị loại trừ, thì thực sự cô ấy đã qua đời vì nguyên nhân gì?"
Theo bà Van Kerkhove, WHO muốn biết những xét nghiệm nào đã được thực hiện, chi tiết kết quả ra sao, và những phân tích bổ sung nào đang được tiến hành nếu nguyên nhân tử vong vẫn chưa được xác định.
Dịch hạch thể phổi là một trong ba thể bệnh dịch hạch do vi khuẩn Yersinia pestis gây ra. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), bệnh nhân mắc dịch hạch thể phổi thường có các triệu chứng sốt, đau đầu, suy nhược cơ thể và "viêm phổi tiến triển nhanh kèm theo khó thở, đau ngực, ho, đôi khi khạc ra đờm lẫn máu hoặc dịch lỏng". WHO lưu ý rằng bệnh dịch hạch có tỷ lệ tử vong cao, nhưng có thể được điều trị hiệu quả bằng thuốc kháng sinh nếu được phát hiện sớm.
Ngoài ra, bà cũng đặt câu hỏi về việc "những người có tiếp xúc đã bị cách ly hoặc theo dõi như thế nào; quy trình đó bao gồm những gì, và liệu thời gian cách ly đã kết thúc hay chưa?"
Ông Silviu Ciobanu, thuộc bộ phận cảnh báo và ứng phó về thông tin y tế công cộng của văn phòng WHO tại Châu Âu, cho biết: "Xét đến thời hạn 24 giờ được quy định trong IHR, thì rõ ràng việc chậm trễ như vậy là không ổn".
"Chúng ta càng sớm nhận được thông tin thì kết quả xử lý càng hiệu quả”.
Ông cho biết thêm, phía Mátxcơva thông báo người phụ nữ này tử vong do “viêm phổi nặng mắc phải từ cộng đồng và chưa rõ nguyên nhân”.
Theo bà Van Kerkhove, từng có những trường hợp tử vong do viêm phổi không rõ nguyên nhân, nhưng hiện nay đã có các phương pháp xét nghiệm có thể xác định tác nhân gây bệnh, chẳng hạn như xét nghiệm PCR và giải trình tự gen.
Bà giải thích thêm rằng nhiễm bệnh "từ cộng đồng" có nghĩa là "nhiễm bệnh bên ngoài phòng thí nghiệm".
Trong giai đoạn 2019 - 2025, 10 quốc gia đã báo cáo các ca nghi nhiễm bệnh dịch hạch ở người lên WHO. Trong đó 6 quốc gia ghi nhận các ca bệnh đã được xác nhận.
Tổng cộng, có 3.847 ca nghi nhiễm và 423 ca tử vong được báo cáo, tương ứng với tỷ lệ tử vong là 11%.