Xót xa cảnh xuống cấp nghiêm trọng ở lăng chúa Nguyễn

Nguồn ảnh: Tiền Phong

Là di tích còn nguyên bản nhất trong hệ thống lăng chúa Nguyễn tại Huế, lăng Trường Thiệu - nơi an nghỉ vị chúa cuối cùng - hiện xuống cấp nghiêm trọng, cần sớm được trùng tu, bảo tồn. Tăng tốc hồi sinh di tích quốc gia Thành cổ Diên Khánh với 225 tỷ đồng Hình ảnh khó tin tại di tích nhà cụ Phan Bội...

Lăng Trường Thiệu nằm tại làng La Khê Trẹm, nay thuộc phường Kim Long, TP. Huế, là nơi an nghỉ của chúa Nguyễn Phúc Thuần (1754-1777), vị chúa thứ 9 và cuối cùng trong lịch sử 9 đời chúa Nguyễn. Đây là một trong những di tích lịch sử đặc biệt của hệ thống lăng chúa Nguyễn còn được bảo tồn tại Huế.

Chúa Nguyễn Phúc Thuần trị vì xứ Đàng Trong giai đoạn 1765-1777. Năm 1777, khi phong trào Tây Sơn giành thắng lợi, ông qua đời và ban đầu được an táng tại Gia Định. Đến năm Gia Long thứ 8 (1809), phần mộ được di rước về an táng tại vị trí hiện nay ở Huế.

Theo đại diện Hội đồng Nguyễn Phúc tộc Việt Nam, lăng Trường Thiệu hiện là di tích còn giữ được tính nguyên bản nhất trong số các lăng chúa Nguyễn tại Huế. Năm 1998, công trình được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia. Giá trị nguyên bản ấy càng đặt ra yêu cầu cấp thiết về bảo tồn.

Hệ thống tường thành vòng ngoài của lăng Trường Thiệu hiện bị sụt lún, sạt trượt và đổ sập tại nhiều vị trí. Những mảng tường xây bằng gạch vồ, đá gan gà không còn nguyên vẹn, vật liệu xây dựng nằm ngổn ngang dưới chân thành. Tình trạng hư hỏng kéo dài khiến kết cấu bao bọc di tích đứng trước nguy cơ tiếp tục xuống cấp.

Không chỉ vòng thành bên ngoài, hệ thống tường thành phía trong bao quanh phần mộ cũng bị hư hỏng nặng. Nhiều đoạn tường nghiêng lệch, sập đổ, để lộ những khoảng trống lớn. Phần mũ tường thành hầu như không còn, làm mất đi hình dáng kiến trúc nguyên gốc của công trình.

Bình phong phía trước và phía sau khu mộ đều xuống cấp, gần như mất hết hoa văn trang trí. Trên diềm mũ và dưới chân đế phủ đầy cỏ dại. Nhiều vị trí bị bong tróc, hư hại, khiến những chi tiết kiến trúc từng góp phần tạo nên diện mạo đặc trưng của lăng mộ không còn nguyên vẹn.

Đường dẫn vào lăng phủ đầy cỏ dại, cây hoang. Phía trước lăng từng có hai chậu cảnh xây bằng gạch vồ, nay chỉ còn một chiếc và cũng đã hư hỏng. Cảnh quan thiếu được đầu tư tôn tạo, trùng tu càng làm nổi bật tình trạng xuống cấp, hoang phế của di tích.

Nằm cạnh lăng Trường Thiệu là lăng Hải Đông Quận vương Nguyễn Phúc Đồng, anh trai vua Gia Long, chú ruột chúa Nguyễn Phúc Thuần. Hai chú cháu qua đời cùng năm 1777. Hiện di tích này cũng xuống cấp nghiêm trọng, nhiều đoạn tường thành gạch vồ đổ sập, đặt ra yêu cầu bảo tồn đồng bộ quần thể lăng mộ.

Trước tình trạng xuống cấp nghiêm trọng, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế đã lập hồ sơ đề xuất tu bổ, phục hồi 10 lăng chúa Nguyễn và các di tích liên quan, với kinh phí dự kiến 60 tỷ đồng, trong đó có lăng Trường Thiệu. Việc trùng tu sẽ tập trung gia cố kết cấu, phục hồi kiến trúc, hoa văn theo nguyên gốc và chỉnh trang cảnh quan.

Lăng Trường Thiệu tại phường Kim Long, thành phố Huế là nơi an nghỉ của chúa Nguyễn Phúc Thuần, vị chúa cuối cùng trong chín đời chúa Nguyễn. Được công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia từ năm 1998, đây được đánh giá là công trình còn giữ được tính nguyên bản cao nhất trong toàn bộ hệ thống lăng chúa tại Cố đô. Sau hơn hai thế kỷ tồn tại, di tích lịch sử quan trọng này đang đối mặt với nguy cơ biến dạng do sự tàn phá nặng nề của thời gian và thiên tai. Khảo sát thực tế cho thấy hệ thống tường thành cả hai vòng trong và ngoài đều xuất hiện tình trạng sụt lún, sạt trượt và đổ sập nghiêm trọng. Nhiều mảng tường xây bằng gạch vồ cùng đá gan gà vỡ vụn nằm ngổn ngang, trong khi phần mũ tường bảo vệ hầu như đã biến mất hoàn toàn. Các bức bình phong cổ trước và sau phần mộ cũng bong tróc nặng nề, mất gần hết hoa văn trang trí nguyên bản giữa cảnh quan cây dại mọc bao phủ lối đi. Tình trạng hoang phế tương tự cũng đang diễn ra tại lăng Hải Đông Quận vương Nguyễn Phúc Đồng nằm ngay liền kề, đòi hỏi một giải pháp bảo tồn mang tính đồng bộ cho toàn bộ khu vực. Trước thực trạng cấp bách này, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế đã lập hồ sơ đề xuất dự án tu bổ, phục hồi mười lăng chúa Nguyễn và các di tích phụ cận với kinh phí dự kiến 60 tỷ đồng. Kế hoạch trùng tu sẽ tập trung gia cố kết cấu chịu lực, phục nguyên các chi tiết hoa văn kiến trúc gốc và chỉnh trang toàn diện môi trường cảnh quan di tích.