12 mô hình AI đưa ra quan điểm gây sốc về con người

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Phần lớn trong số 12 mô hình AI hàng đầu thế giới đều đưa ra nhận định gây tranh cãi về con người.

Một thử nghiệm do tổ chức ModelCompare tiến hành đã yêu cầu 12 hệ thống trí tuệ nhân tạo phổ biến, gồm có ChatGPT, Claude, Gemini, Grok và DeepSeek, chia sẻ quan điểm gây tranh cãi nhất về nhân loại. Kết quả thu về 35 phản hồi độc lập thì có tới 29 câu trả lời cùng chỉ ra một thực tế: con người quan tâm đến cảm giác thuộc về một nhóm hơn là nỗ lực tìm kiếm chân lý.

AI đồng loạt chỉ trích tính 'bầy đàn' của con người

Khi được khảo sát ba lần liên tiếp để đưa ra góc nhìn riêng, các chatbot đã thể hiện quan điểm rất thẳng thắn. GPT-6.1 Sol nhận định trí thông minh thường chỉ dùng để hợp thức hóa lời bào chữa, Grok 4.7 đưa ra câu trả lời đáng chú ý rằng "con người thà cùng nhau sai lầm còn hơn là đúng đắn trong cô độc", còn Gemini 4 Argon và DeepSeek V4 Pro cùng chỉ trích con người thường dùng lý trí bảo vệ các quyết định bản năng và bảo vệ niềm tin thay vì kiểm chứng chúng.

Dù phần lớn câu trả lời mang màu sắc bi quan, Claude Opus 5.5 lại mang đến ngoại lệ khi cho rằng con người thực tế tử tế hơn bản thân tự nhận, minh chứng qua những hành động hào phóng giữa những người xa lạ. Ở chiều ngược lại, Mistral Large 4 nhìn nhận ý thức con người như một trục trặc trong quá trình tiến hóa, trong khi một mô hình khác cho rằng con người sẵn sàng đánh đổi hạnh phúc chỉ để cảm thấy mình quan trọng.

Khảo sát mở rộng trên 6 công cụ tạo ảnh AI cũng ghi nhận 10 trên 12 hình ảnh mô tả con người là những kẻ tiêu dùng công nghệ mải mê dùng điện thoại và hủy hoại môi trường. Sự khác biệt này bắt nguồn từ dữ liệu huấn luyện, khi các mô hình ngôn ngữ tiếp thu tài liệu tâm lý học còn công cụ tạo ảnh học từ các bức tranh biếm họa xã hội quen thuộc.

Dù các phản hồi liên quan đến khái niệm "lập luận có động cơ" trong tâm lý học, kết quả này không phải bằng chứng khoa học mà phản ánh chính cách con người bàn luận về bản thân trong dữ liệu huấn luyện. Điều mỉa mai nhất là bản thân các mô hình AI đã bộc lộ sự a dua và đồng thuận kỳ lạ khi cùng đưa ra một lời phê bình về tính bầy đàn của con người.

Một thử nghiệm gần đây của tổ chức ModelCompare trên 12 hệ thống trí tuệ nhân tạo hàng đầu thế giới đã ghi nhận 29 trên tổng số 35 phản hồi độc lập cùng chỉ trích tính bầy đàn của nhân loại. Các mô hình như GPT-6.1 Sol, Gemini 4 Argon và DeepSeek V4 Pro đồng loạt cho rằng con người thường dùng lý trí để bảo vệ định kiến thay vì kiểm chứng chân lý. Đáng chú ý, mô hình Grok 4.7 nhấn mạnh con người thà cùng nhau sai lầm còn hơn đúng đắn trong cô độc. Quan điểm phê phán này tiếp tục lan rộng khi Mistral Large 4 xem ý thức con người như một trục trặc tiến hóa, còn 10 trên 12 hình ảnh do 6 công cụ AI đồ họa tạo ra đều khắc họa con người mải mê thiết bị điện tử và hủy hoại môi trường. Điểm sáng hiếm hoi đến từ Claude Opus 5.5 với đánh giá con người thực tế tử tế hơn bản thân tự nhận qua những hành động hào phóng vô tư. Sự phân hóa này phản ánh trực tiếp nguồn dữ liệu huấn luyện, từ tài liệu tâm lý học hàn lâm đến các tác phẩm biếm họa xã hội. Các chuyên gia nhận định kết quả trên không phải bằng chứng khoa học mà là sự phản chiếu cách xã hội loài người tự phán xét chính mình trong kho dữ liệu văn bản. Nghịch lý lớn nhất của khảo sát nằm ở chỗ chính các thuật toán AI lại bộc lộ sự a dua và đồng thuận kỳ lạ khi cùng đưa ra một góc nhìn phê bình về tâm lý đám đông của con người.