Trong khu vườn IDECAF sau mưa, triển lãm 'Giữa dòng hợp lưu' thu hút các bạn trẻ yêu nhiếp ảnh cùng gặp gỡ, trò chuyện về những câu chuyện ảnh quanh đầm Thị Nại - Ảnh: H.VY
Cơn mưa trong đêm khai mạc được nhắc vui như một điềm lành, cũng là sự trùng hợp thú vị với chủ đề về những dòng nước của triển lãm Giữa dòng hợp lưu, đang diễn ra đến 1-11 tại không gian ngoài trời của IDECAF, TP.HCM.
Triển lãm giới thiệu 13 dự án nhiếp ảnh tư liệu được thực hiện tại đầm Thị Nại, Quy Nhơn, trong workshop diễn ra vào tháng 3-2026, thuộc chương trình Sống cùng dòng sông do Viện Pháp tại Việt Nam hỗ trợ.
Những nhịp sống nương theo con nước đầm Thị Nại
Với diện tích hơn 5.000ha, đầm Thị Nại là nơi sông gặp biển, đất liền tiếp giáp mặt nước và đời sống con người đan xen với những biến đổi của tự nhiên. Nhưng thay vì đi theo một chủ đề có sẵn, 13 học viên được khuyến khích tìm kiếm điều khiến mình tò mò, từ đó phát triển câu chuyện riêng qua những ngày khảo sát, chụp ảnh và trao đổi cùng nhau.
Có chuyện bắt đầu từ gia đình, những sinh hoạt thường ngày, cũng có những chuyện chỉ dần hiện ra sau nhiều lần trở lại một địa điểm.
Hồ Khánh Vy tìm đến đời sống trẻ em ở các xã đảo quanh đầm, nơi tuổi thơ vẫn tiếp diễn qua những giờ vui chơi, học tập giữa môi trường luôn thay đổi theo thủy triều và thời tiết.
Cũng hướng về con người, Nguyễn Như Mỹ chọn ghi lại chân dung những người đã gắn bó với đầm và biển, xem con nước như nhà. Sinh ra và lớn lên tại Quy Nhơn, Mỹ muốn mang đến góc nhìn của một người có sự gắn bó với nơi chốn.
Ở cảng Hàm Tử, Thái Mây Linh tìm đến một nhịp sống ít được nhìn thấy vào ban ngày: phiên chợ hải sản đầu mối bắt đầu nhộn nhịp từ chiều tối, đạt cao điểm giữa đêm rồi dần vãn khi trời sáng.
Những câu chuyện mưu sinh tiếp tục mở ra dưới mặt nước qua Dưới đáy nước của Trần Trung Trị, theo chân những người lặn bắt vẹm đen dưới bùn, hay trong Nóng và Lạnh của Phạm Nguyên Bách, đặt sức nóng từ lao động con người bên cạnh cái lạnh của những khối đá tại một nhà máy sản xuất nước đá ở Quy Nhơn.
Lưu Thu Hương ghi lại phiên chợ ở bến đò Cồn Chim, nơi những người phụ nữ địa phương làm việc từ lúc nửa đêm khuya đến khi bình minh ló rạng.
Khán giả khám phá chợ hải sản Hàm Tử về đêm qua bộ ảnh của Thái Mây Linh.
Không chỉ là sinh kế, nước còn gắn với những thực hành văn hóa và niềm tin. Trong Đèn ớt đỏ, Vũ Ngọc Linh quan sát không gian thờ cúng tổ tiên tại các gia đình quanh đầm, chú ý đến những ngọn đèn nhỏ và cách mỗi bàn thờ gìn giữ ký ức, kết nối các thế hệ.
Nguyễn Lê Tuấn Kiệt lại len lỏi vào xóm Cồn Chim, tìm đến đời sống của những hộ nuôi trồng thủy sản. Những bữa trà tối, buổi thu hoạch tôm cua hay cách người dân đối diện bão lũ tạo nên lát cắt bình dị về một cộng đồng nương mình theo rừng ngập mặn và con nước.
Mỗi bộ ảnh chọn một lát cắt khác nhau, nhưng đều cho thấy sự gắn bó giữa nguồn nước, công việc và cuộc sống của cộng đồng ven đầm.
Một khán giả người Pháp tìm hiểu về bộ ảnh "Nóng và Lạnh" của Phạm Nguyên Bách
Vũ Ngọc Linh bên câu chuyện về "Đèn ớt đỏ"
Quan sát đổi thay từ những điều bình dị
Không chỉ ghi lại đời sống thường nhật, nhiều dự án còn tìm cách nhận diện những chuyển động lặng lẽ đang diễn ra quanh đầm.
Trầm Khoan Nhựt Quang theo dấu những chiếc ghe sỏng ở Cồn Chim, nơi thuyền vừa là phương tiện mưu sinh vừa gắn với không gian sống trong bối cảnh việc sắp xếp nơi neo đậu và cấu trúc không gian ven đầm có nhiều chuyển dịch.
Lê Phan Khánh Ngọc hướng ống kính vào những cấu trúc tạm thời, vật thể và dấu tích con người. Những gì tưởng chừng rời rạc, mong manh trở thành điểm nối giữa con người và hệ sinh thái, gợi suy ngẫm về sự hiện hữu trong một thế giới không ngừng biến đổi.
Còn với Nguyễn Khánh Hòa, cây cầu Thị Nại không chỉ là công trình nối hai vùng đất mà còn là chứng nhân của những thay đổi trong giao thông, sinh hoạt và cảnh quan.
Việc trở đi trở lại cầu Thị Nại, quan sát nhiều khung giờ thủy triều và trò chuyện với người dân giúp Nguyễn Khánh Hòa tìm thấy những lớp nghĩa mà ban đầu bạn chưa kịp nhận ra.
Trong Miền đất hứa, Phan Uyển Nhi quan sát cảnh quan dần được định hình bởi công nghiệp, xây dựng và phát triển du lịch, nơi các cộng đồng phải tìm cách thích nghi với những thay đổi không đồng đều.
Nguyễn Lê Hà Phương nhìn nước qua nhiều hình hài của đời sống, từ sóng biển đến ánh mắt trẻ thơ, để nhận ra con người vừa mang dấu vết của nơi mình sống, vừa tác động trở lại môi trường ấy.
Theo nhiếp ảnh gia Hà Đào, điều đáng quý của workshop là các mentor không áp đặt một cách nhìn, mà tạo không gian để mỗi học viên theo đuổi mối quan tâm riêng. Những buổi trao đổi giúp các bạn học cách đặt câu hỏi, tiếp xúc sâu với nhân vật, kiên nhẫn quan sát và tôn trọng cộng đồng địa phương.
Hà Đào cũng vui khi thấy các học viên đến từ nhiều vùng miền, công việc khác nhau vẫn cùng học hỏi và duy trì tình bạn sau khóa học. Với chị, nhiếp ảnh không chỉ là chuyện cầm máy và tạo ra tác phẩm mà còn là quá trình trao đổi đa chiều, nơi người hướng dẫn và người học cùng mở rộng cách nhìn.
Từ sự tò mò, cách trò chuyện với nhân vật đến khả năng linh hoạt trước tình huống không lường trước, những bài học ấy sẽ tiếp tục đồng hành với các bạn khi workshop khép lại.
Đằng sau dự án là dấu ấn của nhiếp ảnh gia Nicolas Cornet, người khởi xướng và dành nhiều quan tâm cho việc mở rộng cơ hội học hỏi, thực hành nhiếp ảnh của người trẻ tại Việt Nam.
Trong bối cảnh hình ảnh có thể được tạo ra ngày càng nhanh bằng công nghệ, workshop cũng gợi nhắc một giá trị khác của nhiếp ảnh tư liệu: không chỉ tạo nên một khuôn hình, mà còn đòi hỏi người chụp hiện diện, quan sát và chịu trách nhiệm với câu chuyện mình kể.
Nicolas Cornet cho rằng đây là cơ hội quý để những người trẻ yêu nhiếp ảnh tiếp cận một môi trường thực hành, khám phá và sáng tạo.
Triển lãm diễn ra tại IDECAF đến hết ngày 1-11.
Nhiếp ảnh gia Pháp triển lãm ảnh, tái bản sách về chùa Việt NamHơn 30 bức ảnh về chùa Việt Nam do nhiếp ảnh gia người Pháp Nicolas Cornet chụp đang được triển lãm tại Viện Trao đổi văn hóa với Pháp - Idecaf (phường Sài Gòn, TP.HCM).