Trong thời khắc sinh tử, mặc dù bản thân bị thương rất nặng, Tiểu đội phó Đinh Văn Kiên vẫn kiên quyết ở lại trận địa, tiêu diệt thêm xe tăng, chiến đấu cùng đồng đội đến hơi thở cuối cùng.
"Nhất xanh cỏ, nhì đỏ ngực"
Theo lời kể của ông Đinh Văn Hùng (70 tuổi, em trai liệt sĩ Đinh Văn Kiên). Gia đình ông có hoàn cảnh khó khăn, mẹ mất sớm, bố đi bước nữa, nhà có 9 anh chị em, nên từ nhỏ anh Kiên đã vất vả phụ bố và dì cáng đáng nhiều công việc đồng áng.
Năm 1966, khi cuộc chiến tranh phá hoại miền bắc của Đế quốc Mỹ diễn ra, ông Hùng và các em được đưa đi sơ tán, còn anh Kiên, mới 16 tuổi, xung phong vào Trung đội dân quân tự vệ xã Nghi Liên, tham gia bảo vệ sân bay Nghi Liên.
Sân bay Nghi Liên (sau này đổi tên thành sân bay Vinh) nằm ở vị trí yết hầu giao thông khu vực Bắc Trung Bộ, liên tục phải hứng chịu những đợt ném bom tàn phá khốc liệt từ máy bay chiến đấu Mỹ nhằm cắt đứt huyết mạch chi viện của ta cho chiến trường miền nam.
Không chỉ là mục tiêu bị đánh phá thường xuyên, khu vực này còn là điểm máy bay Mỹ trút bom thừa khi không kích mục tiêu ở miền bắc về qua đây.
Trung đội dân quân tự vệ phòng không của xã Nghi Liên được thành lập, biên chế khẩu súng máy 12 ly 7, có nhiệm vụ phối hợp bộ đội chủ lực bảo vệ an toàn sân bay Nghi Liên từ hướng tây.
Năm nay đã gần 80 tuổi, song, trong ký ức ông Nguyễn Huy Hưng (trú ở phường Vinh Hưng, xạ thủ số 2, khẩu đội súng 12 ly 7, Trung đội dân quân tự vệ phòng không xã Nghi Liên) vẫn nhớ rất rõ về hình ảnh người lính trẻ Đinh Văn Kiên.
Ông Hưng nhớ lại: Chiều 7/6/1968, chiếc máy bay F4 (còn gọi là “bóng ma bầu trời”) sà xuống rất thấp. Phán đoán địch nhiều khả năng tấn công vào khu vực sân bay, còi báo động vang lên, các khẩu đội vào vị trí sẵn sàng chiến đấu.
Anh Kiên sinh năm 1951, nhưng muốn đi bộ đội đánh giặc nên khai sinh 1950. Anh nói “nhất xanh cỏ, nhì đỏ ngực".
Ông Đinh Văn Hùng, em trai liệt sĩ, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Đinh Văn Kiên
Ông lấy đường bay, sau tiếng hô bắn của Khẩu đội trưởng, người lính trẻ Đinh Văn Kiên ở vị trí xạ thủ số 1 nhanh chóng chớp thời cơ khai hỏa. Chiếc F4 trúng đạn vào đuôi, khói đen cuộn lên, lao ra hướng biển.
Vài tháng sau khi bắn rơi máy bay tiêm kích của Mỹ, chàng thanh niên Đinh Văn Kiên xung phong nhập ngũ, khi đó, anh chưa đủ 18 tuổi.
"Anh Kiên sinh năm 1951, nhưng muốn đi bộ đội đánh giặc nên khai sinh 1950. Anh nói “nhất xanh cỏ, nhì đỏ ngực”..., ông Hùng rưng rưng kể về người anh cả với niềm tự hào lớn lao.
Bên vài di vật ít ỏi anh Kiên để lại, ông Hùng vẫn nguyên vẹn ký ức cuộc gặp gỡ cuối cùng với người anh đầy tự hào.
Đó là một đêm mùa đông năm 1968, trên đường từ nơi huấn luyện ở tỉnh Thanh Hóa vào chiến trường, đơn vị anh Kiên dừng nghỉ tại Hưng Lộc (nay là phường Vinh Lộc, Nghệ An), cách nhà khoảng 20km. Được thủ trưởng cho phép, không có xe nên anh chạy bộ về.
Hôm ấy, dì nấu cơm nếp và thịt gà để anh ăn. Anh ăn vội vàng, xong cầm thêm mấy nắm cơm nếp cho đồng đội.
"Anh để lại phong lương khô, chiếc võng dù cho các em. Chúng tôi nói mãi anh mới chịu mang theo chiếc võng", ông Hùng nghẹn ngào.
"Em vẫn bắn được"
Sau thời gian huấn luyện, chàng lính trẻ Đinh Văn Kiên được biên chế vào Tiểu đoàn 1, Trung đoàn 27 (Trung đoàn Triệu Hải), Sư đoàn 390, Quân đoàn 12, chiến đấu tại chiến trường Quảng Trị ác liệt.
Với sự gan dạ, mưu lược, tháng 3/1969, anh được phân công giữ chức vụ Tiểu đội phó, Tiểu đội 1, Trung đội 1, Đại đội 1, Tiểu đoàn 1.
Giai đoạn này, Trung đoàn 27 phải liên tục chiến đấu trong muôn vàn gian khổ, ác liệt để tiêu hao, tiêu diệt sinh lực địch, góp phần làm thất bại chiến lược “Quét và giữ” và chiến thuật “Trâu rừng” của địch.
Đã hàng chục năm đã trôi qua, ông Nguyễn Đình Túc (81 tuổi, trú ở xã Quỳnh Văn, Nghệ An) vẫn nhớ như in hình ảnh người đồng hương nhập ngũ cùng ngày, cùng đơn vị.
Thời điểm ấy, anh Kiên là lính bộ binh, còn ông Túc là quân y của đơn vị.
Đêm 1/10/1969, đơn vị triển khai tổ hỏa lực tiến công địch tại cao điểm Đồi Dù (huyện Cam Lộ). Tổ hỏa lực của ta được trang bị B40 chiến đấu ngoan cường trong tình thế khoảng 1 chọi 30 với địch, đẩy lùi từng đợt phản kích của bộ binh địch có xe tăng yểm trợ.
“Anh em hy sinh, bị thương nhiều, Kiên cũng bị thương xuyên từ bụng ra sau lưng, máu chảy rất nhiều. Tôi băng bó tạm, tính gọi vận tải lên đưa Kiên ra tuyến sau nhưng cậu ấy nhất quyết không chịu. Cậu ấy bảo: “Em vẫn bắn được, còn 1 viên B40, để em tiêu diệt thêm 1 xe tăng địch rồi em ra tuyến sau”. Kiên vác khẩu B40 lên vai, ngắm bắn, khai hỏa. Xe tăng địch cháy còn cậu ấy gục xuống...”, ông Túc hồi tưởng.
Trong trận chiến giành cao điểm Đồi Dù, Tiểu đội phó Đinh Văn Kiên tiêu diệt 2 xe tăng địch.
Niềm tự hào lớn lao
Trong lá thư gửi về nhà vào tháng 6/1969, anh Kiên khoe trong trận chiến đấu tại điểm cao 122 (thuộc huyện Cam Lộ cũ), tổ hỏa lực Tiểu đoàn 1 đã tiêu diệt 9 xe cơ giới của địch, trong đó anh tiêu diệt được 3 xe. Bản thân anh được công nhận là Dũng sĩ diệt xe cơ giới, đơn vị bình xét là chiến sĩ tiêu biểu và cử ra Hà Nội báo công với Bác Hồ.
Đến tháng 8, không thấy anh ra, tháng 9 cũng không thấy. Lúc đầu mọi người trong gia đình nghĩ chiến sự đang ác liệt, anh chưa thể ra. Sau đó Bác Hồ lâm bệnh rồi mất nên anh không ra Hà Nội nữa.
"Những lá thư vốn được gửi đều đặn từng tháng nay không thấy nữa, bố tôi linh tính có chuyện chẳng lành, cầu mong anh được bình an. Thế nhưng, chỉ ít lâu sau, chúng tôi nhận được giấy báo tử của anh Kiên, mọi người khóc rất nhiều. Anh hy sinh vào ngày 2/10/1969, theo tuổi thật thì mới hơn 18 tuổi”, ông Hùng nhớ lại.
Chỉ hơn 1 năm tuổi quân, với nhiều chiến công đặc biệt xuất sắc và hy sinh anh dũng, liệt sĩ Đinh Văn Kiên được Đảng, Nhà nước tặng thưởng Huân chương Chiến công hạng Nhất, Huân chương Chiến công Giải phóng hạng Nhì (1970) và Huân chương Kháng chiến hạng Ba (1987).
"Anh Kiên là niềm tự hào lớn lao của chúng tôi, là tấm gương, động lực để các anh chị em và con cháu trong gia đình học tập, noi theo", ông Đinh Văn Hùng chia sẻ.
TRẦN TRUNG HIẾU