Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển công bố giải Nobel Kinh tế học 2026 thuộc về 2 nhà khoa học người Mỹ. Đó là Rober E.Hall và Michael Woodford. Hai nhà khoa học được trao giải nhờ phát triển các mô hình kinh tế giúp chính phủ và các ngân hàng trung ương ứng phó hiệu quả hơn với các giai đoạn bùng nổ và suy thoái.
Các nhà kinh tế học người Mỹ Robert E.Hall và Michel Woodford là chủ nhân tiếp theo của Giải Nobel kinh tế 2026. (Nguồn: Nobel Prize)
Chủ tịch Ủy ban Giải thưởng Kinh tế John Hassler cho biết, “công trình của hai nhà kinh tế học đoạt giải tạo ra nền tảng lý thuyết vững chắc cho những mô hình đang được các ngân hàng trung ương và chính phủ trên thế giới sử dụng. Nhờ các mô hình này, chúng ta có thể ứng phó tốt hơn với những cú sốc kinh tế, như khủng hoảng năng lượng hoặc những thay đổi đột ngột trong mức chi tiêu của các hộ gia đình”.
Giáo sư Robert Ernest “Bob” Hall sinh năm 1953, là một nhà kinh tế học người Mỹ. Ông hiện là giáo sư kinh tế tại Đại học Stanford và là thành viên cấp cao của Robert và Carole McNeil tại Viện Hoover. Ông thường được coi là một nhà kinh tế vĩ mô, nhưng ông tự mô tả mình là một nhà kinh tế học ứng dụng.
Giáo sư Michael Woodford sinh năm 1955, là một nhà kinh tế học vĩ mô người Mỹ. Ông hiện công tác tại Đại học Columbia.
Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển nhận định hai nhà khoa học đã phát triển các mô hình kinh tế vĩ mô mới, giúp cải thiện đáng kể khả năng thực thi các chính sách bình ổn hiệu quả. Trên cơ sở các mô hình này, chính sách tiền tệ và tài khóa được triển khai đúng thời điểm có thể làm giảm mức độ biến động của nền kinh tế.
Giải Nobel Kinh tế có vị trí đặc biệt trong hệ thống giải Nobel thường niên. Đây là giải thưởng duy nhất không nằm trong danh mục 5 giải được nhà bác học Alfred Nobel đề cập trong di chúc năm 1896. Giải này có tên chính thức là Giải thưởng của Ngân hàng Trung ương Thụy Điển về Khoa học Kinh tế, nhằm tưởng nhớ Alfred Nobel, được thành lập năm 1968 với nguồn tài trợ của ngân hàng này.
Giải Nobel Kinh tế đã được trao 58 lần. Người trẻ nhất được xướng tên năm 46 tuổi và cao tuổi nhất là 90. Các nhà khoa học Mỹ tiếp tục “thống trị” giải thưởng này.
Trước giờ tuyên bố chính thức, các lĩnh vực chính sách tiền tệ, kinh tế học hành vi, kinh tế học phát triển và công nghệ đều là những lĩnh vực được giới chuyên gia đánh giá có nhiều khả năng được vinh danh. Tuy nhiên, giới chuyên gia đánh giá việc vinh danh cùng một lĩnh vực trong hai năm liên tiếp là rất khó xảy ra. Thay vào đó, kinh tế học hành vi và chính sách tiền tệ đang nổi lên là những hướng nghiên cứu đang dẫn đầu cuộc đua.
Giáo sư kinh tế tại Đại học Sussex (Anh) Richard Tol dự đoán hai nhà kinh tế người Mỹ Colin Camerer và George Loewenstein có thể sẽ giành chiến thắng năm nay, nhờ các nghiên cứu tiên phong trong lĩnh vực kinh tế học hành vi và quá trình ra quyết định của con người, cũng có thể cùng với nhà kinh tế Matt Rabin (Mỹ).
Một “ứng viên nặng ký” khác là Giáo sư Michael Woodford trong lĩnh vực chính sách tiền tệ, theo nhận định của chuyên gia phân tích David Pendlebury thuộc Công ty nghiên cứu Clarivate, đơn vị sử dụng dữ liệu trích dẫn học thuật để nhận diện các nhà khoa học có ảnh hưởng lớn. Đơn vị này thường dự đoán các chủ nhân giải Nobel tiềm năng dựa trên việc theo dõi các công trình học thuật có tần suất trích dẫn cao.
Tuy nhiên, bên cạnh thành tựu học thuật, các vấn đề nóng của đời sống kinh tế-xã hội toàn cầu cũng thường được Ủy ban Nobel cân nhắc.
Nhà phân tích Morten Pedersen từ Đại học Copenhagen cho biết các thành viên ủy ban Nobel cũng “luôn quan sát và lắng nghe những gì đang diễn ra trong thế giới mà chúng ta đang sống. Bạn cũng có thể nhận thấy một số xu hướng chính trị hoặc các vấn đề thời sự gắn liền với những câu hỏi lớn của xã hội mà chúng ta đang quan tâm”. Tuy nhiên, ông không tham gia đưa ra các dự đoán.
Trong khi đó, Giáo sư Richard Tol cho rằng, nếu muốn gửi gắm một thông điệp chính trị-xã hội, Ủy ban Nobel có thể chọn hai nhà kinh tế Anne Krueger (Mỹ) và Jagdish Bhagwati (Mỹ gốc Ấn Độ) với các nghiên cứu về tệ nạn tham nhũng và vận động hành lang trong bộ máy chính phủ.
Trong lĩnh vực kinh tế học phát triển, những cái tên sáng giá được ông nhắc đến gồm Tim Besley (Anh), Guido Tabellini (Italy) và Deirdre McCloskey (Mỹ).
Mô hình dự đoán của Giáo sư Tol cũng điểm danh nhiều hướng nghiên cứu tiềm năng khác, từ lĩnh vực thông tin và mạng lưới với hai nhà kinh tế Mỹ Sanford Grossman và Matthew Jackson, cho đến mảng tăng trưởng kinh tế với sự góp mặt của Robert Barro, David Weil (Mỹ) và Gilles Saint-Paul (Pháp).
Ở mảng thương mại quốc tế, những gương mặt sáng giá bao gồm Gene Grossman, Marc Melitz (Mỹ) và Elhanan Helpman (Israel), trong khi bộ ba nhà kinh tế Mỹ Barry Eichengreen, Ken Rogoff và Carmen Reinhart hiện dẫn đầu các dự đoán thuộc lĩnh vực kinh tế quốc tế.
Năm ngoái, Giải Nobel kinh tế 2025 thuộc về lĩnh vực kinh tế học phát triển và công nghệ, dành cho ba nhà nghiên cứu Joel Mokyr (hai quốc tịch Mỹ-Israel), Philippe Aghion (Pháp) và Peter Howitt (Canada). Theo đó, nghiên cứu về đổi mới sáng tạo trong kinh doanh đã giành giải nhờ những công trình giải thích cách thức các sản phẩm và phát minh mới thúc đẩy tăng trưởng kinh tế cũng như phúc lợi con người, bất chấp việc chúng có thể khiến các doanh nghiệp cũ bị tụt hậu hoặc đào thải.
Tiền thưởng năm nay là 12 triệu Kronor Thụy Điển (khoảng 1,2 triệu USD hoặc 1,07 triệu EUR), áp dụng cho cả trường hợp cá nhân, nhóm nhỏ các nhà khoa học đoạt giải hay tổ chức.
Như vậy, tính đến hôm nay 12/10, các chủ nhân cho Giải thưởng Nobel 2026 danh giá đã hoàn toàn lộ diện.
Giải Nobel Y Sinh 2026 đã được trao đầu tiên vào ngày 5/10. Hội đồng Nobel tại Viện Karolinska công bố trao Nobel Sinh lý học hoặc Y học cho bộ ba nhà khoa học gồm một người Mỹ Karl Deisseroth và hai người Đức Peter Hegemann và Georg Nagel nhờ những phát hiện liên quan đến công nghệ quang di truyền học. Công trình của Giải Nobel Y Sinh 2026 mở ra phương pháp dùng ánh sáng kiểm soát hoạt động của tế bào thần kinh, giúp các nhà khoa học tìm hiểu sâu hơn về ký ức, cảm xúc và hành vi.
Hai nhà khoa học người Pháp Henri Kagan, 95 tuổi và nhà khoa học Nhật Bản Kenso Soai, 76 tuổi, đã giành Nobel Hóa học 2026 nhờ những nghiên cứu về các phân tử bất đối xứng, tồn tại dưới hai dạng là ảnh gương của nhau. Công trình nghiên cứu đã giải quyết một câu hỏi tồn tại lâu nay về các phân tử bất đối xứng, trong đó nhiều phân tử tồn tại dưới hai dạng là ảnh gương của nhau. Phát hiện này có ý nghĩa quan trọng đối với sản xuất dược phẩm, theo cơ quan trao giải Nobel.
Giải Nobel Vật lý 2026 cho nhà vật lý Francis Halzen, giáo sư Đại học Wisconsin-Madison (Mỹ). Giải thưởng vinh danh những đóng góp quyết định của nhà khoa học cho Đài quan sát neutrino IceCube và việc phát hiện các neutrino năng lượng cao có nguồn gốc vật lý thiên văn. Theo Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển, các nghiên cứu của ông Halzen cho thấy, lớp băng tại Nam Cực có thể được sử dụng để phát hiện các hạt neutrino - những hạt cơ bản gần như không tương tác với vật chất. Tầm nhìn và vai trò lãnh đạo khoa học của ông đã đóng góp quan trọng vào việc xây dựng Đài quan sát neutrino IceCube, một hệ thống cảm biến nằm trong khoảng 1 km³ băng tại Nam Cực.
Giải Nobel Văn học 2026 được Viện Hàn lâm Thụy Điển trao cho nữ nhà thơ, nhà tiểu luận và dịch giả người Canada Anne Carson, nhằm ghi nhận những đóng góp sáng tạo của bà trong việc đưa truyền thống cổ điển vào văn chương đương đại. Theo đánh giá của cơ quan trao giải, các tác phẩm của Carson mở ra những hình thức biểu đạt mới thông qua sự kết hợp giữa thơ, văn xuôi, đối thoại và dịch thuật.
Giải Nobel Hòa bình 2026 dành cho bà Navanethem “Navi” Pillay, thẩm phán người Nam Phi, nhằm ghi nhận những nỗ lực thúc đẩy hòa bình và luật pháp quốc tế, đặc biệt là việc bảo đảm các tội ác chiến tranh, tội ác chống loài người và tội diệt chủng được đưa ra xét xử.
(Nguồn: Báo Thế giới và Việt Nam)Link: https://baoquocte.vn/giai-nobel-kinh-te-2026-chinh-thuc-co-chu-nhan-tiep-theo-455413.html