Thông tin được ông Hoàng Minh Đức - Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) cho biết tại Hội nghị sốt xuất huyết Dengue 2026, với sự tham gia của hơn 700 đại biểu trong nước và quốc tế, do Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) chủ trì tổ chức ngày 6/11, tại Hà Nội.
Với chủ đề “Dengue in ACTion: Ứng dụng khoa học vào thực tiễn hướng tới quản lý toàn diện sốt xuất huyết Dengue”, hội nghị có 4 phiên chuyên đề, hơn 15 báo cáo chuyên sâu và hơn 60 poster nghiên cứu khoa học, tập trung vào các lĩnh vực dịch tễ, lâm sàng, truyền thông, dự phòng, công nghệ số và chính sách y tế.
Hơn 170.000 ca mắc trong 10 tháng
Theo các số liệu được công bố tại hội nghị, sốt xuất huyết Dengue (SXHD) là một trong những bệnh truyền nhiễm do muỗi vằn truyền có tốc độ gia tăng nhanh nhất thế giới, với khoảng 100-400 triệu ca nhiễm mỗi năm.
Tại Việt Nam, bệnh đã gây gánh nặng y tế trong hơn 4 thập kỷ. Từ năm 1980 đến nay, cả nước ghi nhận hàng trăm nghìn ca mắc mỗi năm và năm nào cũng có trường hợp tử vong. Năm 2025, Việt Nam ghi nhận 184.903 ca mắc, cao nhất khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Trong 10 tháng đầu năm 2026, số ca mắc là 170.684, với 21 trường hợp tử vong.
Đáng chú ý, SXHD hiện lưu hành quanh năm tại tất cả các tỉnh, thành phố, đồng thời lan rộng đến một số tỉnh miền núi phía Bắc như Tuyên Quang, Sơn La, những địa bàn trước đây ít ghi nhận ca bệnh.
Cả 4 tuýp huyết thanh virus Dengue (DENV-1, 2, 3, 4) đều lưu hành tại Việt Nam. Sự thay đổi tuýp virus ưu thế theo thời gian và khu vực, kết hợp với biến đổi khí hậu, đô thị hóa nhanh và tình trạng muỗi kháng hóa chất, khiến việc dự báo, kiểm soát dịch bệnh ngày càng khó khăn.
TS. Hoàng Minh Đức, Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), cho rằng cần triển khai quyết liệt các giải pháp phòng bệnh chủ động, dựa trên bằng chứng khoa học. Việc vận dụng kinh nghiệm quốc tế phù hợp với thực tiễn Việt Nam, kết hợp kiểm soát muỗi truyền bệnh và nâng cao nhận thức cộng đồng, là cần thiết để giảm gánh nặng SXHD.
Tiêm chủng là một phần trong chiến lược dự phòng
Tại hội nghị, các chuyên gia quốc tế chia sẻ những kết quả thực tế về triển khai tiêm chủng phòng SXHD tại nhiều quốc gia.
TS.BS. Rosana Richtmann, Giám đốc Ủy ban Kiểm soát Nhiễm khuẩn (ICC), Bệnh viện Phụ sản Santa Joana, nguyên Chủ tịch Hội Truyền nhiễm São Paulo (Brazil), cho biết Brazil bắt đầu triển khai vắc xin phòng SXHD trong chương trình tiêm chủng công từ năm 2024. Chương trình khởi đầu tại 521 địa phương, sau đó mở rộng tới 2.752 địa phương, với 24 triệu liều được phân phối.
Số liệu thực tế tại São Paulo giai đoạn 2024-2025 ghi nhận, người được tiêm đủ hai mũi giảm 73,1% nguy cơ mắc SXHD có triệu chứng và giảm 87,9% nguy cơ nhập viện. Hiệu quả bảo vệ vẫn được duy trì khi tuýp DENV-3 tái xuất hiện. Tại Indonesia, tiêm chủng cũng được kết hợp với ứng dụng công nghệ y tế tại các khu vực nguy cơ cao.
Một nội dung đáng chú ý khác là phần trình bày của TTND.GS.TS. Nguyễn Văn Kính, nguyên Giám đốc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, về Dự thảo Hướng dẫn chẩn đoán, điều trị SXHD năm 2026 của Việt Nam.
Theo nội dung được giới thiệu, dự thảo nhấn mạnh vai trò của phòng ngừa trong bối cảnh hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Các biện pháp được khuyến nghị triển khai đồng thời gồm tiêm chủng theo quy định hiện hành, giám sát và phòng bệnh theo hướng dẫn của Bộ Y tế, kiểm soát muỗi truyền bệnh thông qua tránh muỗi đốt, diệt bọ gậy và lăng quăng.
Cách tiếp cận kết hợp nhiều biện pháp này phù hợp với khuyến nghị của WHO về chiến lược kiểm soát SXHD tích hợp.
Ông Benjamin Ping, Tổng Giám đốc Takeda Việt Nam, chia sẻ: "Mặc dù mức độ nhận biết về SXHD tại Việt Nam tương đối cao, nghiên cứu cho thấy phần lớn người dân vẫn chưa hiểu đầy đủ về nguy cơ, mức độ nghiêm trọng của bệnh đối với bản thân và gia đình, cũng như sự cấp thiết của việc chủ động phòng ngừa. Vì vậy, cần tăng cường các biện pháp phòng ngừa chủ động để giảm gánh nặng SXHD tại Việt Nam. Takeda đang phối hợp với các đối tác quốc tế và cơ quan y tế nhằm hỗ trợ các giải pháp phòng ngừa dựa trên bằng chứng khoa học, hướng đến bảo vệ sức khỏe cộng đồng, trong đó tiêm chủng là một phần của chiến lược phòng ngừa và kiểm soát dịch bệnh tổng thể”.
Thông tin tại hội nghị cho biết, vắc xin phòng SXHD đang lưu hành tại Việt Nam là vắc xin đầu tiên và duy nhất được Bộ Y tế phê duyệt. Vắc-xin đã đạt Tiền thẩm định của WHO, được phê duyệt tại 43 quốc gia với hơn 32 triệu liều phân phối trên toàn cầu.
Trước tình hình SXHD lưu hành quanh năm và diễn biến khó dự báo, các chuyên gia nhấn mạnh cần triển khai đồng bộ các giải pháp ở mọi cấp độ, từ tăng cường giám sát dịch tễ, nâng cao năng lực điều trị đến truyền thông thay đổi hành vi và khuyến khích tiêm chủng phù hợp.
Chuyển từ ứng phó khi dịch xảy ra sang phòng ngừa chủ động, dựa trên bằng chứng khoa học và kết hợp nhiều giải pháp được xem là hướng đi cần thiết để hạn chế số ca mắc, tử vong và giảm gánh nặng SXHD tại Việt Nam.