Sự kiện do Chính phủ Việt Nam và UNESCO đồng tổ chức, đánh dấu một bước tiến trình quan trọng của quốc gia trong công việc đóng góp trí tuệ, kinh nghiệm thực tiễn tiến trình bảo tồn và phát huy giá trị di sản thế giới trên phạm vi toàn cầu.
Tại họp báo chiều 22/9, bà Lê Thị Hồng Vân, Tổng Thư ký Ủy ban quốc gia UNESCO Việt Nam khẳng định, hội nghị là diễn đàn để các nước châu Á Thái Bình Dương đưa ra quan điểm của mình, đưa ra quan điểm của khu vực, chia sẻ cùng với cộng đồng. Hội nghị dự kiến khoảng 250 đại biểu và chuyên gia trong nước và quốc tế.
Bà Lê Thị Hồng Vân khẳng định, hội nghị góp phần triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW, Nghị quyết số 06-NQ/TW, Nghị quyết 26 của Bộ Chính trị về thúc đẩy đối ngoại và hội nhập quốc tế, về phát triển văn hóa, phát triển du lịch, ngoại giao văn hóa, ngoại giao di sản, chuyển hóa nguồn lực văn hóa trở thành nguồn lực phục vụ trực tiếp cho các mục tiêu phát triển đất nước, phát huy sức mạnh mềm, nâng cao vị thế quốc gia.
Việc đăng cai hội nghị khẳng định uy tín và vai trò chủ động của Việt Nam với tư cách thành viên có trách nhiệm của Ủy ban Di sản thế giới, UNESCO; thúc đẩy Văn kiện Hà Nội, thể hiện năng lực khởi xướng, tham gia định hình của Việt Nam đối với các vấn đề chiến lược, chính sách lớn tầm khu vực và toàn cầu, thúc đẩy hợp tác đa phương về văn hóa và di sản, đóng góp vào văn minh nhân loại.
Tạo cơ hội chia sẻ kinh nghiệm, trao đổi chính sách, học hỏi từ các nước khu vực, các chuyên gia quốc tế; là dịp để Việt Nam giới thiệu với bạn bè quốc tế những thành tựu, kinh nghiệm và cách tiếp cận trong bảo tồn, phục hồi và phát huy giá trị di sản gắn với phát triển bền vững, sinh kế của người dân. Tranh thủ ý kiến chuyên gia và sự ủng hộ đối với các hồ sơ công tác bảo tồn, phục dựng Điện Kính Thiên và không gian chính điện Kính Thiên, các hồ sơ đề cử di sản thế giới của Việt Nam như Óc Eo - Ba Thê, Cổ Loa, Củ Chi, Hang Con Moong, Vân Long - Kim Bảng - Tam Chúc.
Ông Jonathan Wallace Baker, Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam cho biết, tại hội nghị, các đại biểu sẽ xem xét mức độ phù hợp của những cách tiếp cận hiện nay trước thực tiễn bảo tồn di sản, trong đó có công tác phục dựng sau xung đột hoặc thiên tai, di sản sống và vai trò của cộng đồng trong gìn giữ các giá trị di sản.
Các trường hợp nghiên cứu so sánh điển hình, các nhóm làm việc chuyên môn và phân tích thực địa sẽ giúp kiểm chứng những cách tiếp cận hiện hành qua các bối cảnh di sản cụ thể, từ đó xác định những lĩnh vực cần tiếp tục hoàn thiện và hướng dẫn.
Một kết quả quan trọng của hội nghị là đóng góp vào quá trình xây dựng Văn kiện Hà Nội về di sản và tính xác thực, đưa ra hướng dẫn thực tiễn để các quốc gia tham khảo trong nhận diện di sản, xây dựng danh sách đề cử dự kiến, lập hồ sơ đề cử cũng như bảo tồn, quản lý và giám sát các di sản.
Mục tiêu rộng hơn là thúc đẩy việc đánh giá tính xác thực theo hướng nhất quán, bao trùm và dựa trên minh chứng trong những bối cảnh văn hóa khác nhau, đồng thời bảo đảm các yêu cầu về giá trị nổi bật toàn cầu, tính toàn vẹn, cơ chế bảo vệ và quản lý hiệu quả. Những kết quả này sẽ đóng góp vào nỗ lực xây dựng một danh sách Di sản Thế giới có tính đại diện, cân bằng và đáng tin cậy hơn.
Với hệ thống Di sản Thế giới và thiên nhiên đa dạng cùng nhiều năm kinh nghiệm trong công tác bảo tồn, Việt Nam mang đến những bài học thực tiễn phù hợp với nội dung thảo luận của Hội nghị.
Đặc biệt trong cuộc đối thoại này, Việt Nam sẽ chia sẻ những kinh nghiệm thực tiễn về bảo tồn và phát huy Di sản Thế giới, trong đó có trường hợp Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội.
Tại họp báo, ông Nguyễn Thanh Quang - Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội cho biết, thời điểm được ghi danh, Việt Nam cam kết thực hiện 8 điều kiện, trong đó có yêu cầu tiếp tục mở rộng nghiên cứu để khẳng định những dấu ấn của khu di sản. Sau 20 năm công tác bảo tồn, phát huy và tôn tạo giá trị Hoàng thành Thăng Long, quá trình tổng kết năm 2022 cho thấy một số yếu tố hiện hữu có thể ảnh hưởng đến việc thực hiện các cam kết, trong đó có các tòa nhà trong khu vực di sản. Từ đó, Việt Nam tiếp tục phối hợp với Trung tâm Di sản Thế giới, Bộ Ngoại giao, Bộ VHTTDL cùng các cơ quan liên quan để giải quyết những vấn đề đặt ra.
Một trong những bước quan trọng là Nghị quyết 46 của UNESCO được thông qua tại Ấn Độ, cho phép hạ giải có kiểm soát 6 tòa nhà sau khi đã được số hóa. Theo ông Nguyễn Thanh Quang, việc này nhằm xử lý tài sản trong khu vực lõi nhưng không làm suy giảm giá trị nổi bật toàn cầu của di sản Hoàng thành Thăng Long. Đến năm 2024, Việt Nam được đánh giá là một điển hình trong bảo tồn, phát huy và tôn tạo di sản.
Năm 2025, một nghị quyết tiếp theo của UNESCO đề cập tới tầm nhìn trục chính tâm, chiến lược di sản và công tác khảo cổ. Quá trình này giúp làm rõ toàn bộ hệ thống nền móng cung điện tại khu vực trung tâm Hoàng thành, tạo cơ sở cho những bước tái thiết tiếp theo. Tại Busan, Hàn Quốc vào tháng 7/2026, Trung tâm Di sản Thế giới tiếp tục ra Nghị quyết xác nhận tầm nhìn của Việt Nam đối với Hoàng thành Thăng Long, trong đó có định hướng phục dựng không gian điện Kính Thiên.
Ảnh: BTC