3 thói quen âm thầm làm tổn thương gan, nhiều người mắc phải

Tổn thương gan có thể âm thầm tiến triển mà không gây triệu chứng rõ ràng. Do đó, nhiều người chỉ phát hiện bệnh khi gan đã bị tổn thương đáng kể.

Gan có khả năng phục hồi đáng kể, nhưng điều này không có nghĩa cơ quan này có thể chịu đựng vô hạn các yếu tố gây hại. Nhiều nguyên nhân dẫn đến bệnh gan có liên quan đến lối sống và có thể thay đổi được.

Theo Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC), số ca mắc và tử vong do ung thư gan trên toàn cầu có thể tăng hơn 55% trong giai đoạn 2020-2040. Trong đó, nhiều yếu tố nguy cơ liên quan đến lối sống có thể phòng tránh hoặc thay đổi.

3 thói quen gây hại cho gan

Uống quá nhiều rượu bia

Theo The Conversation, rượu bia là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất gây tổn thương gan. Mỗi khi bạn uống rượu, gan phải làm việc để phân hủy cồn và đào thải ra khỏi cơ thể. Tuy nhiên, nếu uống quá nhiều, quá trình này sẽ bị quá tải, khiến các sản phẩm phụ độc hại tích tụ và làm tổn thương tế bào gan.

Bệnh gan liên quan đến rượu tiến triển theo từng giai đoạn. Ban đầu, mỡ bắt đầu tích tụ trong gan (gan nhiễm mỡ), thường không gây triệu chứng rõ rệt và có thể hồi phục nếu ngừng uống rượu. Nếu tiếp tục uống, tình trạng này có thể tiến triển thành viêm gan do rượu, gan bị viêm và hình thành mô sẹo do liên tục cố gắng tự sửa chữa tổn thương.

Theo thời gian, sẹo này có thể tiến triển thành xơ gan, khi gan bị xơ cứng làm suy giảm đáng kể hoạt động của gan. Mặc dù xơ gan khó hồi phục nhưng việc ngừng uống rượu có thể giúp ngăn ngừa tổn thương nặng hơn.

Ngay cả việc uống rượu ở mức vừa phải nhưng kéo dài trong nhiều năm cũng có thể gây hại cho gan, đặc biệt khi kết hợp với các yếu tố nguy cơ khác như béo phì hoặc sử dụng một số loại thuốc.

“Uống nhiều rượu vẫn là một mối đe dọa lớn, đặc biệt là uống rượu say. Nhưng rượu có thể còn gây hại nhiều hơn khi kết hợp với bệnh đái tháo đường tuýp 2, huyết áp cao hoặc mỡ bụng”, TS Zobair Younossi, Trường Y Đại học Georgetown (Mỹ), giải thích với The New York Times.

Theo Mensjournal, sự kết hợp đó có thể thúc đẩy bệnh gan nhiễm mỡ, trong đó chất béo tích tụ trong gan và theo thời gian có thể gây viêm, xơ gan. Theo Tổ chức Y tế thế giới, rượu cũng gây ung thư gan và nguy cơ này tăng lên theo mức độ tiêu thụ.

Đồ uống có đường

Đường, đặc biệt là đường trong đồ uống, cũng là một yếu tố đáng lưu ý. Gan chuyển hóa lượng đường dư thừa thành chất béo, trong khi tình trạng kháng insulin có thể thúc đẩy quá trình tích tụ mỡ trong gan.

Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA) khuyến nghị giới hạn lượng đường bổ sung ở mức 36g/ngày đối với nam giới và 25g/ngày đối với nữ giới. Đồ uống có đường là một trong những nguồn cung cấp đường bổ sung lớn nhất trong chế độ ăn của người Mỹ.

Lối sống ít vận động

Lối sống ít vận động cũng là một yếu tố nguy cơ quan trọng đối với bệnh gan. Ít hoạt động thể chất góp phần tăng cân, kháng insulin và rối loạn chức năng trao đổi chất, tất cả đều có thể thúc đẩy tích tụ mỡ trong gan.

Theo TS Tinsay Woreta, bác sĩ chuyên khoa gan của Johns Hopkins, hiện nay cũng chưa có bằng chứng cho thấy các sản phẩm giải độc gan có thể phục hồi tổn thương gan do uống rượu hoặc ăn uống quá mức. Thậm chí, một số thực phẩm bổ sung có thể gây tổn thương gan.

Tập thể dục - “đơn thuốc” hiệu quả giúp bảo vệ gan

Tập thể dục có thể mang lại lợi ích cho gan ngay cả khi không giảm cân đáng kể. Hiệp hội Tiêu hóa Hoa Kỳ khuyến nghị người mắc bệnh gan nhiễm mỡ nên hoạt động thể chất cường độ vừa phải 150-300 phút mỗi tuần, kết hợp chế độ ăn kiểu Địa Trung Hải với rau, trái cây tươi, ngũ cốc giàu chất xơ, các loại hạt, cá, thịt nạc và dầu ô liu.

Theo hướng dẫn của Hiệp hội Nghiên cứu Bệnh Gan Hoa Kỳ, giảm 3-5% trọng lượng cơ thể có thể giúp giảm lượng mỡ trong gan, trong khi mức giảm khoảng 10% có thể cần thiết để cải thiện tình trạng xơ hóa. Tập luyện sức mạnh cũng rất quan trọng, đặc biệt với những người sử dụng thuốc GLP-1, nhằm duy trì khối lượng cơ.

CDC khuyến nghị người trưởng thành nên được xét nghiệm viêm gan B và C ít nhất một lần. Đây là những bệnh nhiễm trùng có thể diễn biến âm thầm nhưng vẫn gây tổn thương gan.

Như vậy, hạn chế đồ uống có đường, cân nhắc lượng rượu bia tiêu thụ, tập luyện sức mạnh ít nhất hai lần mỗi tuần, duy trì vận động hầu hết các ngày và chủ động xét nghiệm viêm gan. Gan không cần được “thải độc” mà cần một lối sống lành mạnh và sức khỏe chuyển hóa ổn định.