Ngày 11/9, Viện Đào tạo Y học dự phòng và Y tế công cộng, Trường Đại học Y Hà Nội tổ chức hội nghị tổng kết mô hình PrEP thương mại do khách hàng chi trả và chia sẻ tài liệu đào tạo liên tục về tư vấn, xét nghiệm và điều trị HIV.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
ThS.BS Nguyễn Thị Mai, Phó Trưởng phòng Điều trị HIV/AIDS và nghiện chất (Ảnh: N.P).
Tại hội nghị, ThS.BS Nguyễn Thị Mai, Phó Trưởng phòng Điều trị HIV/AIDS và nghiện chất, Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), cho biết Việt Nam hiện ước tính có khoảng 267.000 người nhiễm HIV.
Năm 2025, cả nước phát hiện gần 10.000 trường hợp nhiễm HIV mới. Trước đó, trong giai đoạn 2020-2024, số ca phát hiện mới ở mức trên 13.000 trường hợp mỗi năm.
Tuy nhiên, sự thay đổi về nguồn lực hỗ trợ và hoạt động của hệ thống y tế những năm gần đây cũng đặt ra thách thức trong tiếp cận, tìm kiếm và phát hiện người nhiễm HIV.
Số ca phát hiện mới chủ yếu là nam giới, chiếm trên 83% trong năm 2025.
Theo bà Mai, phân bố số ca nhiễm HIV mới được báo cáo theo vùng năm 2025 cho thấy TPHCM chiếm tỷ lệ cao nhất, với 31%, tiếp đến là Đồng bằng sông Cửu Long với 30%.
Xét theo nhóm tuổi, người trẻ chiếm tỷ lệ đáng kể, số ca phát hiện tập trung ở hai nhóm 16-29 và 30-39 tuổi.
Đường lây truyền chủ yếu hiện nay là quan hệ tình dục không an toàn, thay thế cho đường lây truyền chủ yếu trước đây là tiêm chích ma túy.
Những diễn biến này cho thấy nhu cầu duy trì các biện pháp dự phòng HIV, đặc biệt ở nhóm có nguy cơ cao, vẫn lớn.
Khi PrEP không còn được cung cấp miễn phí
PrEP (điều trị dự phòng trước phơi nhiễm HIV) là một trong những biện pháp giúp giảm nguy cơ lây nhiễm HIV ở những người có nguy cơ phơi nhiễm.
Theo GS.TS.BS Lê Minh Giang, Viện trưởng Viện Đào tạo Y học dự phòng và Y tế công cộng, Trường Đại học Y Hà Nội, thời gian qua, hệ thống phòng, chống HIV/AIDS trải qua nhiều thay đổi về nguồn lực, nhân sự, cơ cấu tổ chức và phương thức vận hành.
Đặc biệt, việc cắt giảm nguồn tài trợ quốc tế từ cuối năm 2024, đầu năm 2025 đã ảnh hưởng đến một số hoạt động, buộc các đơn vị phải tìm kiếm phương án mới để duy trì dịch vụ.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
GS.TS Lê Minh Giang, Viện trưởng Viện Đào tạo Y học dự phòng và Y tế công cộng (Ảnh: N.P).
Trong bối cảnh đó, mô hình PrEP thương mại do khách hàng chi trả được triển khai như một hướng tiếp cận mới. Theo mô hình này, khách hàng tự chi trả chi phí sử dụng dịch vụ PrEP.
GS Giang cho rằng việc chuyển từ mô hình phụ thuộc nhiều vào nguồn tài trợ sang mô hình có khả năng tự chủ hơn phù hợp với bối cảnh thay đổi của hệ thống y tế Việt Nam.
“Chúng ta phải tìm ra mô hình bền vững hơn, phù hợp với điều kiện của Việt Nam”, ông nói, đồng thời kỳ vọng mô hình có thể được nhân rộng trong thời gian tới.
Theo các chuyên gia, PrEP đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phòng, chống HIV/AIDS của Việt Nam, hướng tới mục tiêu chấm dứt AIDS vào năm 2030.
Bên cạnh xây dựng mô hình cung cấp dịch vụ bền vững, đào tạo nhân lực cũng là yêu cầu quan trọng.
Tại hội nghị, Viện Đào tạo Y học dự phòng và Y tế công cộng chia sẻ các tài liệu đào tạo liên tục về tư vấn, xét nghiệm và điều trị HIV, với sự tham gia hỗ trợ của nhiều chuyên gia, trong đó có đại diện CDC Hoa Kỳ.
Các tài liệu nhằm hỗ trợ nhân viên y tế cập nhật kiến thức, nâng cao năng lực cung cấp dịch vụ xét nghiệm, tư vấn và điều trị HIV trong bối cảnh hệ thống có nhiều thay đổi.
Theo các chuyên gia, cần phát triển hình thức đào tạo trực tuyến kết hợp trực tiếp, đào tạo giảng viên nguồn và cơ chế hỗ trợ kỹ thuật từ xa. Tài liệu cũng cần được cập nhật thường xuyên theo những thay đổi về chuyên môn và pháp luật.