39.000 đơn vị không còn khả năng đóng bảo hiểm xã hội, khó thu hồi 5.100 tỉ đồng

Nguồn ảnh: Tuổi Trẻ

Theo Bảo hiểm xã hội Việt Nam, việc thu hồi tiền chậm đóng còn nhiều trở ngại. Sơ bộ, khoảng 39.000 đơn vị không còn khả năng đóng, tổng số tiền khó thu hồi khoảng 5.100 tỉ đồng.

Ngày 27-10, Bảo hiểm xã hội Việt Nam cho biết trong 9 tháng đầu năm 2026, cơ quan bảo hiểm xã hội đã thu hồi gần 433 tỉ đồng tiền chậm đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và yêu cầu đăng ký tham gia hoặc đóng bổ sung cho hơn 60.000 lao động.

Kiểm tra từ xa thu hồi gần 186 tỉ đồng

Hệ thống đã kiểm tra trên 7.000 đơn vị, trọng tâm là những nơi có nguy cơ vi phạm về đối tượng, mức đóng hoặc cơ sở khám chữa bệnh bảo hiểm y tế có chi phí gia tăng bất thường.

Đối với nhóm chậm đóng kéo dài, cơ quan bảo hiểm xã hội đã kiểm tra chuyên đề tại gần 1.400 đơn vị chậm đóng trên 6 tháng, thu hồi hơn 114 tỉ đồng.

Với lao động tại doanh nghiệp chậm đóng, cơ quan bảo hiểm xã hội sẽ xác nhận thời gian đã đóng và giải quyết các chế độ ốm đau, thai sản, hưu trí nếu đủ điều kiện.

Đáng chú ý, ngành bảo hiểm xã hội đã kiểm tra trực tiếp kết hợp kiểm tra từ xa. Riêng kiểm tra từ xa tại khoảng 1.800 đơn vị sử dụng lao động, gần 186 tỉ đồng tiền chậm, trốn đóng được thu hồi.

Bảo hiểm xã hội cũng phối hợp với cơ quan công an, viện kiểm sát nhân dân để xác minh, củng cố hồ sơ, xử lý các vụ việc. Sơ bộ, có 21 hồ sơ kiến nghị khởi tố được cơ quan bảo hiểm xã hội chuyển sang cơ quan điều tra, trong đó có 9 vụ liên quan đến gian lận bảo hiểm y tế.

Cơ quan bảo hiểm xã hội và viện kiểm sát nhân dân các cấp đã đôn đốc, làm việc với hơn 13.700 đơn vị sử dụng lao động vi phạm nghĩa vụ đóng, thu hồi hàng trăm tỉ đồng tiền chậm, trốn đóng. Trong đó, Hà Nội và TP.HCM là hai nơi trọng điểm, thu hồi được trên 631 tỉ đồng.

Né nghĩa vụ đóng bằng hợp đồng cộng tác viên, khoán việc

Dù vậy, theo Bảo hiểm xã hội Việt Nam, việc thu hồi tiền chậm đóng còn nhiều trở ngại. Cụ thể, khoảng 39.000 đơn vị không còn khả năng đóng, tổng số tiền khó thu hồi khoảng 5.100 tỉ đồng.

Thực tế nhiều doanh nghiệp đã ngừng hoạt động, giải thể, phá sản hoặc không còn ở địa chỉ đăng ký. Một bộ phận doanh nghiệp không đăng ký đầy đủ người thuộc diện tham gia, kê khai thiếu tiền lương làm căn cứ đóng.

Cá biệt có đơn vị giao kết hợp đồng mang tên cộng tác viên, dịch vụ, khoán việc để né tránh nghĩa vụ đóng. Ngoài ra có đơn vị không hợp tác khi kiểm tra từ xa, dữ liệu chia sẻ chưa chi tiết...

Cuối năm 2026, Bảo hiểm xã hội Việt Nam sẽ tiếp tục rà soát, chuẩn hóa dữ liệu chậm, trốn đóng và giao nhiệm vụ cụ thể cho từng địa phương và tăng cường kiểm tra đơn vị chậm đóng kéo dài. Kiểm tra trực tiếp kết hợp từ xa, gắn với theo dõi kết quả khắc phục.

Tiếp tục phối hợp xử phạt, chuyển hồ sơ có dấu hiệu tội phạm và phối hợp với viện kiểm sát nhân dân trong khởi kiện, bảo vệ quyền lợi người lao động. Hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ, khuyến khích người lao động theo dõi quá trình đóng trên ứng dụng VssID...

Doanh nghiệp chậm đóng, trốn đóng BHXH: Người lao động phải làm gì?

Người sử dụng lao động chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến các chế độ an sinh của người lao động. Chương trình giao lưu trực tuyến do báo Tuổi Trẻ phối hợp BHXH TP.HCM tổ chức sẽ làm rõ quy định pháp luật, giải đáp vướng mắc và hướng dẫn người lao động cách kiểm tra, bảo vệ quyền lợi của mình.

Công tác thu hồi nợ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp đang đối mặt áp lực lớn khi có tới 39.000 đơn vị mất khả năng chi trả với số tiền khó thu hồi lên đến khoảng 5.100 tỉ đồng. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ tình trạng doanh nghiệp giải thể, phá sản, ngừng hoạt động hoặc rời khỏi địa chỉ kinh doanh đã đăng ký. Bên cạnh đó, nhiều nơi cố tình lách luật bằng hợp đồng khoán việc, dịch vụ hay cộng tác viên nhằm né tránh trách nhiệm an sinh với người lao động. Trước thực trạng đó, các biện pháp siết chặt kiểm tra liên ngành đã mang lại những chuyển biến tích cực trong 9 tháng đầu năm 2026. Toàn hệ thống kiểm tra hơn 7.000 cơ sở, thu hồi gần 433 tỉ đồng nợ đọng và yêu cầu đóng bổ sung cho trên 60.000 người lao động. Đáng chú ý, phương thức kiểm tra từ xa phát huy hiệu quả khi rà soát khoảng 1.800 đơn vị và thu về gần 186 tỉ đồng tiền chậm đóng. Sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan bảo hiểm xã hội, công an và viện kiểm sát các cấp tiếp tục gia tăng sức răn đe pháp lý đối với các vi phạm nghĩa vụ. Đến nay, 21 hồ sơ có dấu hiệu vi phạm pháp luật đã được chuyển sang cơ quan điều tra kiến nghị khởi tố, trong đó có 9 vụ việc gian lận bảo hiểm y tế. Riêng địa bàn trọng điểm Hà Nội và TP.HCM ghi nhận kết quả thu hồi trên 631 tỉ đồng sau các nỗ lực đôn đốc diện rộng. Thời gian tới, ngành bảo hiểm xã hội tập trung chuẩn hóa cơ sở dữ liệu, đẩy mạnh thanh tra chuyên đề các cơ sở nợ đọng kéo dài trên 6 tháng. Cơ quan chức năng đồng thời giải quyết quyền lợi ốm đau, thai sản cho người lao động tại các doanh nghiệp chưa hoàn thành nghĩa vụ trên cơ sở thời gian thực đóng. Việc theo dõi dữ liệu đóng nộp qua ứng dụng VssID cũng được khuyến khích nhằm giúp người lao động chủ động giám sát quyền lợi hợp pháp.