Chỉ phụ nữ mới cần khám sức khỏe tiền hôn nhân, người khỏe mạnh không cần kiểm tra, mục đích khám chỉ là đánh giá khả năng sinh sản là những quan niệm chưa đúng.
Bác sĩ Dương Việt Bắc, Đơn vị Sản phụ khoa, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy, cho biết khám tiền hôn nhân là bước đánh giá sức khỏe toàn diện dành cho cả nam và nữ trước khi kết hôn. Việc tầm soát này giúp phát hiện và điều trị sớm các bệnh lý tiềm ẩn, phòng ngừa lây truyền bệnh cho bạn đời và con cái, tư vấn kế hoạch mang thai an toàn. Tuy nhiên, nhiều người vẫn chưa hiểu đúng về ý nghĩa của khám tiền hôn nhân.
Chỉ người mắc bệnh mới cần khám
Nhiều bệnh lý ảnh hưởng đến khả năng sinh sản và thai kỳ tiến triển âm thầm trong nhiều năm mà không biểu hiện triệu chứng. Chẳng hạn, một người có thể mang gene bệnh di truyền nhưng hoàn toàn khỏe mạnh. Người này kết hôn với người cũng mang cùng gene bệnh thì nguy cơ sinh con mắc bệnh tăng lên.
Các bệnh lây truyền qua đường tình dục, viêm gan B, HIV, rối loạn nội tiết, bất thường ở cơ quan sinh sản hoặc tăng huyết áp, đái tháo đường cũng có thể tồn tại trong thời gian dài mà không có biểu hiện rõ ràng.
Nếu được phát hiện trước khi kết hôn hoặc trước khi mang thai, nhiều bệnh lý có thể được điều trị, giảm nguy cơ vô sinh, sảy thai...
Khám tiền hôn nhân chỉ dành cho phụ nữ
Theo bác sĩ Bắc, khoảng 40% trường hợp vô sinh hiếm muộn có nguyên nhân từ người chồng. Những bệnh lý ảnh hưởng đến khả năng sinh sản nam như chất lượng tinh trùng kém, giãn tĩnh mạch thừng tinh, rối loạn nội tiết, bệnh lây truyền qua đường tình dục, đột biến di truyền... Hai vợ chồng cùng khám, chia sẻ đầy đủ tiền sử bệnh của bản thân và gia đình giúp bác sĩ đánh giá toàn diện sức khỏe.
Khám tiền hôn nhân chỉ để kiểm tra khả năng sinh sản
Nhiều người cho rằng khám tiền hôn nhân chỉ nhằm xác định hai vợ chồng có thể sinh con hay không. Thực tế, ngoài đánh giá khả năng sinh sản, gói khám còn tầm soát toàn diện các yếu tố có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của cả hai vợ chồng.
Bác sĩ khai thác tiền sử bệnh của bản thân và gia đình, khám sức khỏe tổng quát, thực hiện xét nghiệm máu, xác định nhóm máu, tầm soát bệnh truyền nhiễm, đánh giá chức năng gan, thận, đường huyết, mỡ máu. Tùy theo độ tuổi, tiền sử bệnh và kết quả khám, bác sĩ có thể chỉ định thêm xét nghiệm gene, tư vấn tiêm vaccine trước mang thai, bổ sung các vi chất cần thiết, kiểm soát cân nặng...
Bác sĩ Bắc đang tư vấn cho một phụ nữ. Ảnh: Minh Trang
Chi phí tốn kém
Các cơ sở y tế hiện có nhiều gói khám từ cơ bản đến chuyên sâu, phù hợp với nhu cầu và điều kiện tài chính của từng người. Chi phí khám thường thấp hơn so với điều trị hiếm muộn, xử trí biến chứng thai kỳ hoặc chăm sóc trẻ mắc bệnh bẩm sinh nếu các nguy cơ không được phát hiện từ sớm.
Chỉ cần khám trước lần mang thai đầu tiên
Sức khỏe của cả hai vợ chồng có thể thay đổi theo thời gian. Người vợ có thể mắc thêm bệnh lý nội khoa hoặc lớn tuổi hơn. Người chồng cũng có thể gặp vấn đề ảnh hưởng đến chất lượng tinh trùng. Theo bác sĩ Bắc, nếu khoảng cách giữa hai lần mang thai kéo dài hoặc xuất hiện bệnh lý mới, việc đánh giá lại sức khỏe trước khi mang thai vẫn rất cần thiết, đặc biệt ở phụ nữ trên 35 tuổi.
Kết quả bình thường thì không cần chuẩn bị gì thêm
Bác sĩ Bắc lưu ý kết quả tầm soát bình thường không đồng nghĩa đã hoàn tất mọi bước chuẩn bị. Người chuẩn bị mang thai vẫn cần duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, tập luyện thường xuyên, bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia và chất kích thích. Nếu chưa có miễn dịch với một số bệnh như rubella hoặc thủy đậu, phụ nữ cần được tiêm vaccine và chờ đủ thời gian trước khi mang thai nhằm giảm nguy cơ dị tật bẩm sinh và biến chứng thai kỳ.
Kết quả không tốt đồng nghĩa không thể sinh con
Phần lớn các bất thường phát hiện trong quá trình khám đều có thể điều trị, kiểm soát hoặc theo dõi. Ngay cả khi một trong hai người mắc bệnh mạn tính, mang gene bệnh hoặc gặp khó khăn về khả năng sinh sản, bác sĩ vẫn có thể tư vấn phương án điều trị, dự phòng hoặc hỗ trợ sinh sản phù hợp.
Bác sĩ Bắc khuyến cáo các cặp đôi nên khám sức khỏe tiền hôn nhân trước khi kết hôn hoặc ít nhất 3-6 tháng trước khi dự định mang thai. Khoảng thời gian này đủ để hoàn thành các mũi tiêm vaccine cần thiết, điều trị bệnh nếu phát hiện bất thường và điều chỉnh lối sống trước khi có con.
Trịnh Mai
Độc giả gửi câu hỏi về sản phụ khoa tại đây để bác sĩ giải đáp
Khám sức khỏe tiền hôn nhân không chỉ dành cho người đang mắc bệnh, mà là bước đánh giá toàn diện giúp các cặp đôi chủ động bảo vệ sức khỏe trước khi xây dựng gia đình. Theo bác sĩ Dương Việt Bắc, Đơn vị Sản phụ khoa, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy, việc tầm soát có thể phát hiện sớm bệnh tiềm ẩn, ngăn nguy cơ lây truyền và chuẩn bị kế hoạch mang thai an toàn. Tuy nhiên, nhiều người vẫn giữ những cách hiểu chưa đầy đủ về mục đích, đối tượng và giá trị thực tế của cuộc khám này, theo VnExpress.
Hiểu lầm đầu tiên là chỉ người có bệnh mới cần đi khám, trong khi nhiều rối loạn ảnh hưởng đến sinh sản hoặc thai kỳ có thể âm thầm tồn tại suốt nhiều năm. Một người hoàn toàn khỏe mạnh vẫn có thể mang gene bệnh di truyền, và nguy cơ sinh con mắc bệnh sẽ tăng nếu người bạn đời cũng mang cùng loại gene. Các bệnh lây truyền qua đường tình dục, viêm gan B, HIV, rối loạn nội tiết, bất thường cơ quan sinh sản, tăng huyết áp hoặc đái tháo đường cũng có thể chưa gây triệu chứng rõ ràng.
Phát hiện bệnh trước hôn nhân hoặc trước khi mang thai giúp người bệnh được điều trị, kiểm soát và tư vấn phù hợp, qua đó giảm nguy cơ vô sinh, sảy thai cùng những biến chứng đáng tiếc. Hiểu lầm thứ hai là khám tiền hôn nhân chỉ dành cho phụ nữ, dù sức khỏe sinh sản của người chồng cũng giữ vai trò quan trọng trong khả năng có con. Bác sĩ Bắc cho biết khoảng 40% trường hợp vô sinh, hiếm muộn có nguyên nhân từ người chồng, với các vấn đề như tinh trùng kém, giãn tĩnh mạch thừng tinh, rối loạn nội tiết hoặc bệnh lây truyền.
Một số nguyên nhân khác ở nam giới còn gồm đột biến di truyền và những bất thường sức khỏe không dễ nhận biết qua sinh hoạt hằng ngày, khiến việc kiểm tra riêng người vợ trở nên thiếu đầy đủ. Hai người cùng đi khám, đồng thời chia sẻ trung thực tiền sử bệnh của bản thân và gia đình, sẽ giúp bác sĩ có cơ sở đánh giá toàn diện hơn. Hiểu lầm thứ ba là gói khám chỉ nhằm xác định hai người có thể sinh con hay không, trong khi phạm vi tầm soát còn rộng hơn khả năng sinh sản.
Bác sĩ thường khai thác tiền sử, khám tổng quát, xét nghiệm máu, xác định nhóm máu, tầm soát bệnh truyền nhiễm và đánh giá chức năng gan, thận, đường huyết cùng mỡ máu. Tùy tuổi, tiền sử bệnh và kết quả ban đầu, người khám có thể được chỉ định thêm xét nghiệm gene, tư vấn tiêm vaccine, bổ sung vi chất hoặc kiểm soát cân nặng trước khi mang thai. Vì vậy, khám tiền hôn nhân không phải một phép thử đơn giản về khả năng làm cha mẹ, mà là dịp nhìn lại sức khỏe của cả hai người một cách chủ động.
Hiểu lầm thứ tư là chi phí khám luôn tốn kém, dù các cơ sở y tế hiện có nhiều lựa chọn từ cơ bản đến chuyên sâu, phù hợp nhu cầu và điều kiện tài chính khác nhau. Khoản chi cho tầm soát thường thấp hơn chi phí điều trị hiếm muộn, xử trí biến chứng thai kỳ hoặc chăm sóc trẻ mắc bệnh bẩm sinh khi nguy cơ bị bỏ sót. Hiểu lầm thứ năm là chỉ cần khám một lần trước lần mang thai đầu tiên, nhưng sức khỏe hai vợ chồng có thể thay đổi theo thời gian.
Người vợ có thể phát sinh bệnh nội khoa hoặc mang thai ở độ tuổi cao hơn, còn người chồng có thể gặp vấn đề mới làm ảnh hưởng chất lượng tinh trùng. Nếu khoảng cách giữa hai lần mang thai kéo dài hoặc xuất hiện bệnh lý mới, việc đánh giá lại sức khỏe trước lần mang thai tiếp theo vẫn cần thiết. Bác sĩ Bắc đặc biệt lưu ý phụ nữ trên 35 tuổi nên được xem xét kỹ hơn khi chuẩn bị mang thai, bởi tuổi tác có thể làm thay đổi các nguy cơ liên quan.
Hiểu lầm thứ sáu là kết quả tầm soát bình thường đồng nghĩa mọi chuẩn bị đã hoàn tất, trong khi lối sống và tiêm chủng vẫn cần được quan tâm đầy đủ. Người chuẩn bị mang thai nên ăn uống hợp lý, tập luyện thường xuyên, bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia cùng các chất kích thích để tạo nền tảng sức khỏe tốt. Nếu chưa có miễn dịch với rubella hoặc thủy đậu, phụ nữ cần tiêm vaccine và chờ đủ thời gian trước khi mang thai nhằm giảm nguy cơ dị tật bẩm sinh, biến chứng thai kỳ.
Hiểu lầm cuối cùng là kết quả không tốt đồng nghĩa cặp đôi không thể sinh con, dù phần lớn bất thường phát hiện qua khám có thể điều trị, kiểm soát hoặc theo dõi. Ngay cả khi một người mắc bệnh mạn tính, mang gene bệnh hoặc gặp khó khăn sinh sản, bác sĩ vẫn có thể tư vấn điều trị, dự phòng hay hỗ trợ sinh sản phù hợp. Bác sĩ Bắc khuyến cáo các cặp đôi nên khám trước khi kết hôn, hoặc ít nhất 3-6 tháng trước thời điểm dự định mang thai, để có thời gian xử lý những vấn đề được phát hiện.
