Theo Cục Hải quan (Bộ Tài chính), số lượng doanh nghiệp ưu tiên hải quan tăng hơn 8 lần sau 15 năm, hiện là 74 đơn vị, hoạt động trong nhiều lĩnh vực xuất nhập khẩu như điện tử, công nghệ cao, sản xuất công nghiệp, dệt may, nông nghiệp và thủy sản. Trong số này, có 10 công ty trong lĩnh vực công nghệ cao và bán dẫn.
Chiếm tỷ lệ rất nhỏ trong cộng đồng doanh nghiệp xuất nhập khẩu, song nhóm này đóng góp bình quân khoảng một phần ba tổng kim ngạch cả nước.
Theo Cục Hải quan, giai đoạn 2022-2025, kim ngạch xuất nhập khẩu của các doanh nghiệp ưu tiên đạt trên 230 tỷ USD mỗi năm. Mức này tương đương 28-34% tổng kim ngạch cả nước. Riêng năm ngoái, con số này đạt trên 256,6 tỷ USD.
Nửa đầu năm nay, kim ngạch xuất nhập khẩu của 74 doanh nghiệp diện ưu tiên hải quan đạt 164,5 tỷ USD, tương đương khoảng 30% cả nước.
Container hàng hóa tại cảng Cát Lái. Ảnh: Thanh Tùng
Chế độ ưu tiên hải quan áp dụng cho các doanh nghiệp đáp ứng tiêu chuẩn cao về quản trị, kiểm soát nội bộ và tính tuân thủ pháp luật. Các doanh nghiệp này được hưởng "luồng xanh" thông quan, thuận lợi hơn khâu kiểm tra hồ sơ, hàng hóa thực tế và kiểm tra sau thông quan, giúp rút ngắn thời gian và chi phí.
Tuy nhiên, những ưu tiên thủ tục hải quan này không vô thời hạn. Doanh nghiệp cần duy trì tuân thủ, hệ thống kiểm soát nội bộ, giám sát, quản trị rủi ro... trong suốt thời gian áp dụng. Năm ngoái, cơ quan hải quan đình chỉ, loại khỏi danh sách ưu tiên với 7 doanh nghiệp do không duy trì được các điều kiện, chuẩn mực theo yêu cầu.
Tại lễ công nhận, gia hạn doanh nghiệp ưu tiên ngày 29/9, cơ quan hải quan bổ sung 7 doanh nghiệp vào danh sách. Trong đó, 3 đơn vị được công nhận mới gồm Hana Micron Vina, Luxshare-ICT Việt Nam và Samju Vina. Bốn doanh nghiệp được gia hạn ưu tiên gồm Thủy sản Minh Phú Hậu Giang, Tập đoàn Hoa Sen, Hoya Glass Disk Việt Nam và LG Electronics Việt Nam Hải Phòng.
Ông Nguyễn Văn Thọ, Cục trưởng Hải quan kỳ vọng các doanh nghiệp ưu tiên tăng liên kết với công ty trong nước, nâng tỷ lệ nội địa hóa, chuyển đổi số và chuyển giao công nghệ.
Việt Nam đang mở rộng việc công nhận lẫn nhau về doanh nghiệp ưu tiên với các thị trường khác như ASEAN, Hàn Quốc và nghiên cứu hợp tác song phương, đa phương với Trung Quốc. Việc này giúp doanh nghiệp ưu tiên của Việt Nam có thể được hưởng các biện pháp thuận lợi hơn khi tham gia chuỗi cung ứng, giao thương quốc tế.
Phương Dung