Tờ The Guardian hôm qua (18.10) đưa tin UAE đã đồng ý với Ả Rập Xê Út về việc hỗ trợ tài chính cho một số lực lượng chính phủ chiến đấu chống lại phe Houthi - lực lượng quân sự ở Yemen nhưng thân hữu với Iran.
Thỏa hiệp
Sự hỗ trợ sẽ tập trung cho các lực lượng ở phía nam. Diễn biến trên được xem là kết quả từ sự thỏa hiệp khi đổi lại Ả Rập Xê Út đồng ý hỗ trợ trên không cho lực lượng chống Houthi ở phía nam Yemen.
Kinh tế Ả Rập Xê Út bị ảnh hưởng nghiêm trọng trước các đòn tấn công của Houthi
ẢNH: REUTERS
Trước đây, UAE từng hỗ trợ tài chính, cung cấp vũ khí và huấn luyện cho các lực lượng ở phía nam Yemen, nhưng nhóm này có xu hướng chống cả chính phủ trung ương của Yemen khi thúc đẩy trưng cầu dân ý về việc ly khai. Vốn dĩ, từ năm 1967 - 1990, Yemen tồn tại 2 quốc gia riêng biệt mà trong đó Nam Yemen là một quốc gia. Thế nhưng, Ả Rập Xê Út lại hậu thuẫn cho chính quyền trung ương của Yemen. Hồi tháng 1 năm nay, UAE ngừng hỗ trợ cho phe Nam Yemen do áp lực từ nhiều phía, Ả Rập Xê Út lập tức tấn công lực lượng phía nam Yemen.
Quan hệ giữa UAE và Ả Rập Xê Út gần đây ngày càng căng thẳng, thậm chí Abu Dhabi còn rút khỏi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu (OPEC) vốn do Riyadh dẫn đầu. Suốt nhiều năm, Ả Rập Xê Út, UAE và Iran đều muốn hạn chế ảnh hưởng của 2 nước còn lại. Bên cạnh đó, 2 "ông lớn" Ả Rập còn cạnh tranh quyết liệt để giành ngôi bá chủ ở khu vực về công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) cũng như thu hút đầu tư về công nghệ.
Theo phân tích của Eurasia Group (Mỹ), đơn vị tư vấn và nghiên cứu rủi ro chính trị hàng đầu thế giới, gửi đến Thanh Niên, bất đồng giữa Ả Rập Xê Út và UAE càng trở nên sâu sắc hơn kể từ khi chiến sự Iran bùng nổ. Vì Ả Rập Xê Út áp dụng chính sách kiềm chế và hạn chế đối đầu trực diện với Iran, thì UAE tăng cường đối đầu trực diện với Iran. Nếu như UAE tăng cường hợp tác với Israel để chống Iran, thì liên minh Hồi giáo gồm Ả Rập Xê Út, Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan ra sức chống lại điều mà họ cho là quyền lực không bị kiểm soát của Israel từ Gaza và bờ Tây đến Syria, Li Băng.
Hết lựa chọn ?
Gần đây, xung đột giữa Ả Rập Xê Út với Houthi không ngừng leo thang. Trong khi đó, những năm qua, chính quyền Riyadh đang ra sức thúc đẩy chiến lược giảm sự lệ thuộc vào lĩnh vực năng lượng, mở rộng nền kinh tế sang nhiều lĩnh vực khác như thu hút đầu tư về công nghệ, phát triển du lịch… Riyadh muốn định hình Ả Rập Xê Út như một trung tâm tài chính quốc tế chuyên thu hút vốn vào những lĩnh vực đầu tư về công nghệ mới như blockchain, công nghệ tài chính (fintech), điện toán đám mây, trung tâm dữ liệu…
Chuyên gia Allison Minor, thuộc Chương trình Trung Đông của Trung tâm nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS, Mỹ), nhận định: "Chương trình đa dạng hóa kinh tế tham vọng và tham vọng chính trị của Ả Rập Xê Út đang phụ thuộc vào một dòng khách du lịch ổn định - bao gồm giới lãnh đạo thế giới, nhà đầu tư và các nhà quản lý doanh nghiệp - vốn hầu hết đến nước này qua sân bay Vua Khalid ở thủ đô Riyadh". Thế nhưng, nước này vừa qua phải tạm đóng cửa sân bay Vua Khalid vì các vụ tấn công của Houthi. Qua đó, Houthi đang gây ảnh hưởng lớn cho kinh tế Ả Rập Xê Út.
"Những cuộc tấn công liên tục của lực lượng Houthi vào sân bay nhằm cô lập Ả Rập Xê Út và gửi đi thông điệp rằng nếu là cuộc chiến Yemen tiếp tục, Ả Rập Xê Út sẽ không mở cửa cho kinh doanh. Quyết định chuyển sang tham gia ảo cho hội nghị Sáng kiến Đầu tư Tương lai (FII) của Riyadh và hoãn hội nghị cao cấp Liên minh Châu Âu - Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh cho thấy hậu quả của các cuộc tấn công của Houthi vượt xa những thiệt hại vật lý ngay lập tức", chuyên gia Minor đánh giá.
Thế nhưng, các đồng minh của Riyadh, thậm chí là Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan đang có hiệp ước phòng thủ chung với Ả Rập Xê Út, chỉ hỗ trợ phòng thủ và trinh sát. Rồi nhiều lý do chính trị khiến Tổng thống Mỹ Donald Trump tháng trước đã từ chối đề nghị của Ả Rập Xê Út trong việc phối hợp tấn công Houthi. Tự thân Riyadh thực tế đã không chiến đấu hiệu quả trước Houthi - điều này được chứng minh bằng thực tế chiến trường suốt những năm qua. Thế mạnh không kích của Riyadh không đủ để giải quyết Houthi, còn chiến đấu trực tiếp thì quân chính phủ trung ương Yemen vẫn chưa hiệu quả bất chấp việc được Ả Rập Xê Út hỗ trợ rất nhiều.
Trong khi đó, chính lực lượng nam Yemen lại có thành tích chiến đấu hiệu quả nhất trước Houthi. Vì vậy, thỏa hiệp với UAE gần như là lối thoát duy nhất lúc này cho Ả Rập Xê Út dù phải chấp nhận đánh đổi chiến lược lâu dài.