Nếu một người liên tục được AI khẳng định rằng ý tưởng của mình rất tốt, quyết định của mình là đúng hoặc người khác mới là bên sai trong một cuộc tranh luận, họ có thể ít nhìn lại phần trách nhiệm của bản thân - Ảnh: AI
Nghiên cứu mới cho thấy việc AI liên tục xác nhận quan điểm của người dùng có thể khiến họ tự tin hơn vào cách nhìn của mình trong các xung đột và ít sẵn sàng nhận trách nhiệm hoặc hàn gắn hơn. Điều này đặt ra câu hỏi về trí tuệ cảm xúc của con người.
Nếu luôn được xác nhận rằng mình đúng, bạn có còn khả năng nhìn lại chính mình hay tự chất vấn bản thân?
Đánh mất khả năng tự chất vấn bản thân
Trí tuệ cảm xúc không chỉ là hiểu cảm xúc của mình mà còn là khả năng nhìn lại cách mình phản ứng, đồng thời cân nhắc suy nghĩ và cảm xúc của người khác. Theo cách tiếp cận của Daniel Goleman, trí tuệ cảm xúc gồm nhận thức bản thân, tự quản lý, nhận thức xã hội và quản lý các mối quan hệ.
Vì vậy, việc luôn nhận được những phản hồi đồng tình của AI có thể trở thành một vấn đề.
"Sự xu nịnh của AI" xảy ra khi AI quá nhanh chóng đồng ý với người dùng, xác nhận rằng họ đúng hoặc đưa ra câu trả lời nhằm làm họ hài lòng thay vì phản biện.
Nếu một người liên tục được AI khẳng định rằng ý tưởng của mình rất tốt, quyết định của mình là đúng hoặc người khác mới là bên sai trong một cuộc tranh luận, họ có thể ít có lý do nhìn lại phần trách nhiệm của bản thân.
AI luôn đồng tình: Ảnh hưởng đến trí tuệ cảm xúc
Một nghiên cứu năm 2026 được công bố trên Science đã xem xét cách một số mô hình AI phản hồi khi con người tìm kiếm lời khuyên về các tình huống giữa các cá nhân. Các nhà nghiên cứu phát hiện những mô hình này có xu hướng ủng hộ quan điểm của người dùng thường xuyên hơn so với những người trả lời là con người.
Nghiên cứu trở nên đáng chú ý khi các nhà nghiên cứu kiểm tra điều gì xảy ra sau khi mọi người tương tác với mô hình AI có mức độ "xu nịnh" cao hơn.
Những người tham gia bắt đầu tin chắc rằng góc nhìn của mình là đúng. Họ ít sẵn sàng nhận trách nhiệm hoặc hàn gắn xung đột hơn.
Nghiên cứu không cho thấy AI làm giảm trí tuệ cảm xúc, nhưng làm dấy lên những lo ngại về một số hành vi gắn với trí tuệ cảm xúc. Trí tuệ cảm xúc cần khả năng chất vấn những phản ứng của chính mình, cân nhắc quan điểm của người khác và hàn gắn các mối quan hệ khi có điều gì đó không ổn.
Nếu AI liên tục củng cố quan điểm của bạn trong một cuộc cãi cọ, bạn có thể dễ dàng cảm thấy chắc chắn rằng mình đúng và thôi nhìn nhận những thiếu sót đã góp phần gây ra vấn đề.
Ngày càng khó thừa nhận sai lầm
Nghiên cứu cho thấy cách khen ngợi có thể ảnh hưởng đến cách trẻ nhìn nhận năng lực và phản ứng trước thất bại. Khi được khen vì nỗ lực, trẻ có xu hướng tin rằng năng lực có thể cải thiện thông qua quá trình học hỏi và rèn luyện. Ngược lại, nếu thường xuyên được khen là thông minh hay tài năng, trẻ có thể khó chấp nhận thất bại hơn khi kết quả không như mong đợi.
Điều này có mối liên hệ với tư duy phát triển và trí tuệ cảm xúc. Tư duy phát triển là khả năng tin rằng bản thân có thể tiến bộ thông qua nỗ lực, học hỏi và sửa chữa sai lầm. Trong khi đó, trí tuệ cảm xúc đòi hỏi mỗi người biết nhìn nhận phản ứng của mình, nhận ra những điểm chưa phù hợp và cởi mở với quan điểm khác biệt.
Nếu một người luôn được khẳng định rằng mình thông minh, đúng đắn hoặc có năng lực vượt trội, họ có thể dần hình thành hình ảnh bản thân khó bị lung lay. Khi mắc sai lầm hoặc bị người khác phản đối, việc thừa nhận mình chưa đúng có thể trở nên khó khăn hơn.
Vì vậy, cả tư duy phát triển lẫn trí tuệ cảm xúc đều cần không gian để con người thử sức, mắc lỗi và thay đổi. Điều quan trọng không chỉ là tin vào năng lực của bản thân, mà còn là hiểu rằng mình vẫn có thể sai, phản ứng chưa phù hợp hoặc chưa nhìn nhận vấn đề đầy đủ.
Khả năng chấp nhận những điều đó giúp mỗi người học hỏi từ trải nghiệm và hiểu được góc nhìn của người khác.
AI bình dân hóa từ giáo án 90 giây đến trợ lý quán ăn nhỏTrí tuệ nhân tạo (AI) đang được các kỹ sư, giáo viên và cả y bác sĩ Việt Nam biến thành những công cụ thiết thực.