Ai thanh tra, kiểm tra hoạt động giáo dục có thu phí trong trường học?

Bộ GD-ĐT đã ban hành Thông tư số 85/2026/TT-BGDĐT quy định về hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học tại các cơ sở giáo dục phổ thông (gọi tắt là Thông tư số 85), có hiệu lực từ ngày 15.11.2026.

Để xác định một cách chính xác nhất một hoạt động giáo dục là tăng cường hay theo nhu cầu người học, hay dạy thêm học thêm sẽ không căn cứ theo tên gọi của hoạt động. Theo Thông tư số 85, cần phải căn cứ vào "mục tiêu, đối tượng, nội dung, mức độ yêu cầu, thời gian và cách thức tổ chức của hoạt động theo quy định của thông tư này và pháp luật về dạy thêm, học thêm".

ẢNH MINH HỌA: NHẬT THỊNH

Hoạt động giáo dục tăng cường bảo đảm cho mọi người học được tiếp cận nội dung giáo dục tăng cường trong thời gian dạy học 2 buổi/ngày hoặc thời gian dạy học theo lộ trình dạy học 2 buổi/ngày đối với cơ sở giáo dục chưa đủ điều kiện, không được thu tiền của người học.

Trong khi đó, hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học được thu kinh phí trên cơ sở tự nguyện đăng ký tham gia của người học, cha mẹ hoặc người giám hộ của người học; là khoản thu dịch vụ phục vụ và hỗ trợ hoạt động giáo dục ngoài học phí, bảo đảm công khai, minh bạch theo quy định về quản lý tài chính hiện hành.

Ưu tiên kiểm tra cơ sở có phản ánh, dấu hiệu vi phạm

Thông tư số 85 nêu rõ: "Hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học chịu sự kiểm tra của các cơ quan quản lý giáo dục, chịu sự thanh tra của cơ quan thanh tra nhà nước theo quy định của pháp luật".

"Cơ quan quản lý giáo dục trực tiếp tổ chức kiểm tra việc thực hiện quy định tại thông tư này theo kế hoạch kiểm tra được xây dựng trên cơ sở đánh giá rủi ro; ưu tiên kiểm tra cơ sở có phản ánh, dấu hiệu vi phạm hoặc có hoạt động, nội dung, cơ chế tài chính có nguy cơ cao; kiểm tra đột xuất khi có phản ánh, kiến nghị hoặc dấu hiệu vi phạm. Cơ sở giáo dục tự kiểm tra, đánh giá và báo cáo kết quả theo quy định tại điều 19 thông tư này" (báo cáo gồm có định kỳ và đột xuất).

Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm sẽ bị xử lý kỷ luật, vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự

Thông tư số 85 cho biết "Tổ chức, cá nhân có thành tích xuất sắc trong việc tổ chức, đóng góp nguồn lực hoặc xây dựng các mô hình hiệu quả về hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học được xem xét khen thưởng theo quy định của pháp luật về thi đua, khen thưởng".

Đồng thời, "Cơ sở giáo dục, tổ chức, cá nhân vi phạm các quy định về quản lý, tổ chức hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm sẽ bị xử lý kỷ luật, xử lý vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự; nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật".

ẢNH MINH HỌA: THÚY HẰNG

Từ ngày 15.11.2026, các hoạt động giáo dục trong trường sẽ như thế nào?

Thông tư số 85 có điều khoản chuyển tiếp: "Đối với các hoạt động giáo dục kỹ năng sống và hoạt động giáo dục ngoài giờ chính khóa đã được phê duyệt nội dung hoặc đang triển khai thực hiện theo các văn bản, hợp đồng đã ký kết trước ngày thông tư này có hiệu lực thi hành, cơ sở giáo dục được tiếp tục thực hiện cho đến khi kết thúc năm học 2026 - 2027 với điều kiện nội dung, hình thức tổ chức, mức thu và các điều kiện bảo đảm thực hiện không trái với quy định của Thông tư này và pháp luật có liên quan.

Trường hợp không phù hợp thì cơ sở giáo dục có trách nhiệm điều chỉnh theo quy định của Thông tư này kể từ ngày thông tư có hiệu lực thi hành; việc điều chỉnh, chấm dứt hợp đồng (nếu có) thực hiện theo quy định của pháp luật và thỏa thuận giữa các bên, bảo đảm quyền lợi của người học".

7 hành vi bị nghiêm cấm trong giáo dục, từ 15.11.2026, được quy định tại Thông tư số 85:

1. Cắt giảm, không tổ chức hoặc tổ chức không đầy đủ nội dung giáo dục tăng cường theo kế hoạch đã được phê duyệt; chuyển, tách nội dung giáo dục thuộc trách nhiệm bảo đảm của Nhà nước, nội dung hoạt động giáo dục tăng cường sang hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học để thu kinh phí. Lợi dụng hoạt động giáo dục tăng cường, hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học để dạy trước chương trình, ôn tập, luyện thi hoặc tổ chức dạy thêm, học thêm trái quy định của pháp luật về dạy thêm, học thêm;
2. Ép buộc, vận động mang tính áp đặt hoặc tạo áp lực dưới bất kỳ hình thức nào để người học phải tham gia hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học. Sử dụng việc tham gia hoặc không tham gia hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học làm căn cứ để đánh giá kết quả học tập, rèn luyện, xét thi đua, khen thưởng; phân loại người học hoặc thực hiện hành vi khác làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người học;
3. Thu tiền của người học, cha mẹ hoặc người giám hộ của người học dưới bất kỳ hình thức nào đối với hoạt động giáo dục tăng cường; thu ngoài danh mục, thu vượt mức thu do UBND cấp tỉnh quyết định hoặc thu không đúng quy định đối với hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học;
4. Lựa chọn tổ chức, cá nhân phối hợp tổ chức hoạt động giáo dục tăng cường, hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học không bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan; giao cho tổ chức, cá nhân thực hiện thay trách nhiệm của cơ sở giáo dục; đề xảy ra xung đột lợi ích, độc quyền cung ứng hoặc sử dụng môi trường giáo dục để quảng cáo, tiếp thị không đúng mục đích giáo dục;
5. Nhận tiền, tài sản, quà tặng hoặc lợi ích vật chất, lợi ích phi vật chất khác từ tổ chức, cá nhân phối hợp tổ chức hoạt động giáo dục tăng cường, hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học, ngoài các khoản đã được xác định trong hợp đồng, thỏa thuận ký kết theo quy định tại khoản 4 điều 18 thông tư này và ngoài các khoản tài trợ thực hiện theo quy định của pháp luật về tài trợ cho cơ sở giáo dục;
6. Tổ chức hoạt động khi chưa bảo đảm các yêu cầu về nội dung, học liệu, đội ngũ nhân sự, cơ sở vật chất, điều kiện y tế và an toàn đối với người học, sử dụng tài liệu, học liệu chưa được thẩm định, phê duyệt theo quy định tại thông tư này;
7. Thu thập, lưu trữ, sử dụng, chia sẻ dữ liệu cá nhân, hình ảnh, âm thanh của người học trái quy định của pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân.