Ăn cùng một lượng thức ăn, vì sao đường huyết mỗi ngày lại khác nhau?

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Ngay cả khi ăn cùng món, cùng khẩu phần nhưng mức đường huyết giữa hai ngày vẫn có thể khác nhau. Điều này là do đường huyết không chỉ phụ thuộc vào thức ăn mà còn nhiều yếu tố khác.

Dù cùng ăn một lượng thức ăn như nhau nhưng mức đường huyết giữa các ngày có thể khác nhau là vì những nguyên nhân sau:

Thiếu ngủ

Giấc ngủ ảnh hưởng đến cách cơ thể điều hòa lượng đường glucose trong máu và sử dụng hoóc môn insulin. Khi ngủ không đủ giấc hay ngủ chập chờn, cơ thể sẽ giảm độ nhạy với insulin. Khi đó, các tế bào phản ứng kém hơn với insulin, khiến đường glucose khó đi từ máu vào tế bào. Hệ quả là đường huyết tăng cao hơn bình thường, theo chuyên trang sức khỏe Medical News Today (Anh).

Căng thẳng

Căng thẳng tinh thần không chỉ ảnh hưởng đến tâm trạng mà còn làm thay đổi đường huyết. Khi gặp áp lực công việc, lo lắng, xung đột hoặc đau đớn, cơ thể kích hoạt phản ứng căng thẳng và giải phóng các hoóc môn như cortisol, adrenaline. Hệ quả là kích thích gan giải phóng đường glucose vào máu.

Ở người khỏe mạnh, cơ thể thường có khả năng điều chỉnh để giữ đường huyết trong giới hạn phù hợp. Tuy nhiên, ở người mắc tiểu đường, khả năng điều hòa không còn tốt nữa, khiến đường huyết tăng cao dù lượng thức ăn không đổi.

Vận động

Hoạt động thể chất ảnh hưởng trực tiếp đến lượng glucose mà cơ bắp sử dụng. Khi đi bộ, làm việc nhà, đạp xe hoặc tập thể dục, cơ bắp cần năng lượng và sử dụng glucose trong máu. Vì vậy, vận động thường giúp hạ đường huyết và cải thiện độ nhạy insulin, bác sĩ chuyên khoa tiểu đường Mona Gossmann tại trung tâm y tế phi lợi nhuận Cleveland Clinic (Mỹ) cho biết.

Điều này giải thích tại sao sau cùng một bữa ăn, đường huyết có thể thấp hơn vào ngày chúng đi bộ thay vì ngồi một chỗ. Những thay đổi nhỏ như đi cầu thang, làm việc ngoài trời hoặc đi bộ nhiều hơn thường lệ cũng ảnh hưởng đến đường huyết. Do đó, người mắc tiểu đường nên phối hợp lịch tập luyện, chế độ ăn uống và thuốc điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ.

Hoóc môn

Đường huyết không chỉ thay đổi sau bữa ăn mà còn biến động theo nhịp sinh học của cơ thể. Hoạt động của gan, hoóc môn và độ nhạy insulin đều có thể thay đổi theo thời gian trong ngày. Vì vậy, cùng một lượng thức ăn nhưng ăn vào những thời điểm khác nhau sẽ tạo ra phản ứng đường huyết khác nhau.

Một vấn đề cần chú ý ở người mắc tiểu đường là hiện tượng bình minh. Vào gần sáng, cơ thể tăng tiết một số hoóc môn để chuẩn bị cho việc thức dậy. Các hoóc môn này kích thích gan giải phóng glucose, khiến đường huyết tăng trước bữa sáng dù người bệnh chưa ăn gì.

Ngoài ra, chu kỳ kinh nguyệt và giai đoạn mãn kinh cùng làm thay đổi hoóc môn sinh dục, từ đó ảnh hưởng đến độ nhạy insulin ở một số phụ nữ. Người mắc tiểu đường có thể nhận thấy đường huyết biến động theo chu kỳ, ngay cả khi vẫn duy trì chế độ ăn quen thuộc, theo Medical News Today.

Nhiều người bệnh tiểu đường thường ngạc nhiên khi thấy chỉ số đường huyết giữa các ngày có sự chênh lệch lớn dù duy trì khẩu phần ăn giống hệt nhau. Theo chuyên trang sức khỏe Medical News Today, lượng glucose trong máu không đơn thuần chịu chi phối từ thực phẩm nạp vào mà phụ thuộc sâu sắc vào nhịp sinh học và lối sống thường nhật. Tình trạng thiếu ngủ hoặc ngủ chập chờn làm giảm độ nhạy insulin, khiến tế bào khó hấp thu glucose và dẫn tới việc đường huyết tăng vọt bất thường. Yếu tố tâm lý và mức độ vận động thể chất cũng tạo ra biên độ dao động đáng kể cho chỉ số này. Khi gặp căng thẳng hay đau đớn, cơ thể lập tức giải phóng cortisol và adrenaline, kích thích gan đẩy thêm đường vào hệ tuần hoàn. Ngược lại, bác sĩ Mona Gossmann tại trung tâm y tế Cleveland Clinic cho biết hoạt động cơ bắp khi đi bộ hay làm việc nhà sẽ tiêu thụ trực tiếp glucose trong máu và nâng cao hiệu quả hoạt động của insulin. Bên cạnh đó, sự biến thiên tự nhiên của các hoóc môn theo thời gian trong ngày cũng can thiệp trực tiếp vào quá trình chuyển hóa. Điển hình là hiện tượng bình minh khiến gan giải phóng glucose trước khi thức giấc, làm tăng chỉ số đường huyết ngay cả khi người bệnh chưa kịp ăn sáng. Ở phụ nữ, chu kỳ kinh nguyệt và giai đoạn mãn kinh cũng là nguyên nhân phổ biến khiến độ nhạy insulin thay đổi liên tục dù thực đơn giữ nguyên.