' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Một tuyến cáp treo ở Ấn Độ (Ảnh: Reuters).
Mỗi khi mùa hè New Delhi trở nên ngột ngạt, gia đình ông Bipin Singh lại chất đồ đạc lên ô tô, thẳng tiến lên vùng núi phía bắc. Điểm đến của gia đình ông là Mussoorie, thị trấn nghỉ dưỡng từ thời thuộc địa được mệnh danh là "Nữ hoàng vùng núi", cách New Delhi 290km về phía đông bắc, ngay chân dãy Himalaya.
Nhờ tuyến đường cao tốc mới đi vào hoạt động năm 2024, ông Singh hiện chỉ mất 4 giờ để tới Dehradun, thành phố gần Mussoorie nhất. Tuy nhiên, đoạn đường núi hẹp và thường xuyên ùn tắc từ Dehradun lên Mussoorie lại ngốn của gia đình ông ít nhất 3 giờ nữa dù chỉ chiếm 10% chặng đường.
Đến năm 2027, một tuyến cáp treo đi tắt đang trong quá trình xây dựng được kỳ vọng sẽ rút ngắn thời gian di chuyển xuống chỉ còn 15 phút.
Chiến lược giao thông cấp quốc gia
Dự án cáp treo Dehradun - Mussoorie chỉ là một trong hàng chục công trình cáp treo nằm trong kế hoạch phát triển hạ tầng trọng điểm của Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi. Chính phủ của ông kỳ vọng sự tham gia của các tập đoàn tư nhân cùng ưu thế tốn ít diện tích đất của cáp treo sẽ mang lại giải pháp giao thông nhanh chóng, thân thiện với môi trường cho khách du lịch, người dân đi làm và khách hành hương.
"Đây là một siêu dự án với kế hoạch xây dựng hơn 200 tuyến cáp treo, tổng vốn đầu tư ước tính 15 tỷ USD. Lợi ích môi trường từ hạ tầng ít xâm lấn mặt đất là điểm cộng rất lớn", ông Sewa Ram, Trưởng khoa Nghiên cứu Quy hoạch Giao thông thuộc Trường Quy hoạch và Kiến trúc New Delhi, nhận định.
Ông nói thêm: “Trong tương lai, sự chuyển dịch giao thông này sẽ tạo ra tác động quy mô tương tự như tàu điện ngầm tại các đô thị Ấn Độ”.
Trước đây, cáp treo tại Ấn Độ chủ yếu do các chính quyền bang tự phát triển và phục vụ du lịch trải nghiệm là chính. Tuy nhiên, chương trình trọng điểm quốc gia mang tên Parvatmala Pariyojana đã thay đổi hoàn toàn cục diện, biến cáp treo thành một chiến lược phát triển kinh tế và giao thông đồng bộ cấp liên bang, dựa trên mô hình đối tác công tư (PPP) và các tiêu chuẩn an toàn nghiêm ngặt.
Tuyến cáp treo Dharamshala Skyway tại bang Himachal Pradesh do một công ty con của tập đoàn Tata xây dựng đã chứng minh tính hiệu quả của loại hình giao thông trên không trong việc vượt qua các tuyến đường núi thường xuyên tắc nghẽn. Hệ thống này hiện phục vụ cả người dân đi làm hàng ngày lẫn du khách, giúp rút ngắn đáng kể thời gian di chuyển vốn từng kéo dài hàng giờ trên những con đường đèo ngoằn ngoèo, chật cứng xe cộ.
Lý do cáp treo phù hợp với địa hình Ấn Độ
Các trung tâm đô thị của Ấn Độ đang đối mặt với bài toán giao thông kép. Tốc độ gia tăng dân số quá nhanh đã vượt xa khả năng phát triển hạ tầng đường bộ. Trong khi đó, địa hình đồi núi phức tạp tại các bang như Himachal Pradesh, Uttarakhand hay khu vực Đông Bắc khiến việc xây dựng giao thông truyền thống trở nên đắt đỏ và tốn thời gian.
Các thị trấn nghỉ dưỡng vùng cao như Mussoorie hay Shimla thu hút hàng triệu lượt khách mỗi năm, khiến những con đường hẹp từ thời xưa rơi vào tình trạng quá tải nghiêm trọng trong mùa cao điểm.
Cáp treo đòi hỏi diện tích xây dựng tối thiểu, tránh được các quy trình giải phóng mặt bằng phức tạp và có thể lắp đặt nhanh hơn nhiều so với các tuyến tàu điện ngầm hay mở rộng đường cao tốc.
Công nghệ này cũng đặc biệt phù hợp với các khu vực phát triển kinh tế du lịch. Các hệ thống cáp treo mang lại lợi ích kép: vừa giảm tải cho nhu cầu đi lại của người dân địa phương, vừa nâng cao trải nghiệm của du khách.
Ấn Độ không phải là quốc gia duy nhất tìm đến giao thông trên không. Cáp treo Singapore vẫn là một điểm hút khách du lịch, trong khi Bangkok đã tiến hành nghiên cứu các tuyến cáp treo kết nối các khu vực ven sông.
Tại Mỹ Latinh, các thành phố như Medellín hay La Paz đã đi đầu trong việc đưa cáp treo vào hệ thống giao thông đô thị tại các khu dân cư địa hình dốc, chứng minh rằng công nghệ này không chỉ dành riêng cho các khu nghỉ dưỡng trượt tuyết.
Đối với Ấn Độ, sức hấp dẫn của cáp treo nằm ở khả năng "đi tắt đón đầu" hạ tầng truyền thống tại những vùng địa hình hiểm trở. Nếu giữ vững tốc độ triển khai, chương trình này có thể tái định hình cách các đô thị vệ tinh quản lý đà tăng trưởng, cũng như cách các tuyến du lịch và hành hương ứng phó với những đợt bùng nổ du khách theo mùa.