An Giang: Mở rộng khu di tích Đình Nguyễn Trung Trực - Thanh Niên

Phường Rạch Giá, tỉnh An Giang vừa kiến nghị UBND tỉnh An Giang cấp kinh phí nhằm triển khai mở rộng khu vực Mộ và Đình thờ Anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực thêm 1 ha.

Xã hội hóa 50% kinh phí thực hiện dự án

Ngày 14.9 ông Bùi Trung Thực, Chủ tịch UBND phường Rạch Giá, tỉnh An Giang, đã ký báo cáo gửi Thường trực Tỉnh ủy và UBND tỉnh An Giang về việc thực hiện dự án "Mở rộng khu vực Mộ và Đình Nguyễn Trung Trực" tại phường Rạch Giá theo kết luận của Thường trực Tỉnh ủy An Giang.

Đến nay, UBND phường Rạch Giá đã phê duyệt chủ trương đầu tư dự án với tổng mức đầu tư 380 tỉ đồng. Trong đó, ngân sách tỉnh bố trí 190 tỉ đồng để thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và đầu tư mở rộng đường, vỉa hè xung quanh khu di tích; 190 tỉ đồng còn lại là nguồn vốn tài trợ.

Dự án dự kiến được triển khai trong giai đoạn 2026 - 2028. UBND phường Rạch Giá đã gửi hồ sơ đến Sở Tài chính để tổng hợp, tham mưu UBND tỉnh trình HĐND tỉnh phê duyệt kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030, làm cơ sở triển khai dự án.

Địa phương dự kiến hoàn thành việc lập dự án trong tháng 10.2026, đồng thời triển khai công tác đo đạc, lập phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.

UBND phường Rạch Giá kiến nghị lãnh đạo tỉnh An Giang sớm phê duyệt kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030 với tổng mức đầu tư từ ngân sách tỉnh là 190 tỉ đồng, đồng thời bố trí vốn trong năm 2027 để triển khai dự án. Trước mắt, địa phương đề xuất bố trí 1 tỉ đồng trong năm 2026 để thực hiện công tác chuẩn bị đầu tư, đo đạc và lập phương án bồi thường.

Theo báo cáo thẩm định dự án của Sở Tài chính tỉnh An Giang, dự án mở rộng khu vực Mộ và Đình Nguyễn Trung Trực có diện tích đầu tư xây dựng khoảng 15.028 m², trong đó diện tích hiện hữu 5.028 m2 và diện tích mở rộng 10.000 m2.

Theo phương án, các hạng mục thuộc di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia như khu mộ, tượng Anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực, chánh điện... sẽ được giữ nguyên.

Tại khu vực mở rộng, dự án sẽ xây dựng các hạng mục mới nhưng không làm ảnh hưởng đến không gian di tích hiện hữu, gồm sân nền nội bộ, gian thờ, trường lang, nhà làm việc, nhà khách, bếp ăn, khu vệ sinh và các hạng mục phụ trợ khác.

Sau khi hoàn thành, khu di tích sẽ giáp 4 mặt tiền các tuyến đường Nguyễn Công Trứ, Mạc Đĩnh Chi, Lý Thường Kiệt và Tự Do.

Để thực hiện dự án, địa phương dự kiến di dời, bồi thường và giải phóng mặt bằng đối với 57 hộ dân, 2 trụ sở và 1 khu phố để bố trí tại khu vực khác phù hợp.

Anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực trong lòng dân

Anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực (1838 - 1868) quê tại H.Phù Cát, trấn Bình Định (nay là xã Cát Tiến, tỉnh Gia Lai).

Sau khi thực dân Pháp chiếm các tỉnh Nam kỳ, Nguyễn Trung Trực là một trong những thủ lĩnh đầu tiên ở Nam bộ tập hợp nghĩa quân đứng lên chống Pháp. Ông để lại nhiều chiến công vang dội, trong đó nổi bật là trận đốt tàu chiến L'Espérance trên sông Nhật Tảo, một chiến công được hậu thế lưu truyền.

Tại Rạch Giá, vào tháng 6.1868, ông lãnh đạo nghĩa quân đánh chiếm đồn Kiên Giang, khiến quân Pháp tổn thất nặng nề.

Sau khi căn cứ Kiên Giang thất thủ, Nguyễn Trung Trực bị bắt. Dù bị giam cầm, tra tấn và dụ dỗ, ông vẫn giữ vững khí tiết, không khuất phục. Ngày 27.10.1868, thực dân Pháp đưa ông ra chợ Rạch Giá hành hình trong sự tiếc thương của đông đảo người dân.

Câu nói: "Bao giờ người Tây nhổ hết cỏ nước Nam, thì mới hết người Nam đánh Tây" được ông nói tại chợ Rạch Giá trước giờ hành hình. Câu nói ấy được lưu truyền qua nhiều thế hệ, trở thành biểu tượng cho lòng yêu nước và tinh thần bất khuất của người dân Nam bộ trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Sau khi Anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực hy sinh, người dân địa phương lập bàn thờ tưởng niệm ông tại đình Nam Hải. Sau đó, đình được di dời về vị trí hiện nay ở phường Rạch Giá và đổi tên thành Đình Nguyễn Trung Trực.

Năm 1988, Bộ Văn hóa - Thông tin công nhận Đình Nguyễn Trung Trực - Rạch Giá là di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia.

Đình Nguyễn Trung Trực thu hút đông đảo người dân đến chiêm bái quanh năm. Đặc biệt, lễ giỗ ông được tổ chức quy mô, long trọng từ ngày 26 đến 28.8 âm lịch hằng năm, trở thành một lễ hội truyền thống thu hút hàng trăm ngàn người từ nhiều địa phương trong cả nước về Rạch Giá dâng hương, tưởng nhớ công lao của vị anh hùng dân tộc.

Năm 2023, lễ hội Nguyễn Trung Trực được Bộ VH-TT-DL ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Tháng 8.2026 âm lịch, lễ giỗ lần thứ 158 của Anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực sẽ được tổ chức tại Rạch Giá.