Sau nhiều năm cố gắng, giới khoa học cuối cùng có thể đã tìm ra cách tạo áo giáp từ tơ nhện vừa nhẹ vừa chắc chắn. >>> Siêu vật liệu từ tơ nhện, da người Dù không nặng nề bằng áo giáp thời Trung cổ, áo giáp thời nay cũng không phải là trang bị lý tưởng cho binh sĩ ngoài chiến trường. Khi chiến đấu, ...
Sau nhiều năm cố gắng, giới khoa học cuối cùng có thể đã tìm ra cách tạo áo giáp từ tơ nhện vừa nhẹ vừa chắc chắn.
>>> Siêu vật liệu từ tơ nhện, da người
Dù không nặng nề bằng áo giáp thời Trung cổ, áo giáp thời nay cũng không phải là trang bị lý tưởng cho binh sĩ ngoài chiến trường. Khi chiến đấu, các binh sĩ Mỹ buộc phải mặc lên người bộ áo giáp cứng khá nặng nề và cồng kềnh. Để có thể chống đạn, áo được trang bị ít nhất 2 tấm gốm lớn dày cộm, được thiết kế nhằm bảo vệ phần trên cơ thể khỏi mảnh đạn và đạn bắn ra từ nòng súng. Nhưng muốn tăng cường khả năng che chắn, áo giáp cứng được may thêm nhiều túi để nhét thêm nhiều tấm gốm nữa, và kết quả là áo giáp sẽ càng nặng và cồng kềnh hơn.

Nhện Caerostris darwin giăng tơ kỷ lục trong loài nhện - (Ảnh: Bacroft Media)
Nguy cơ tử vong do súng cao gấp 14 lần ở những nhân viên thi hành luật pháp không có trang bị bảo vệ. Tuy vậy người dùng thường phân vân nên mặc áo giáp hoặc không, vì chiếc áo nặng nề khiến họ di chuyển khó khăn và chậm chạp hơn, khả năng trúng đạn cũng theo đó tăng cao. Nếu binh sĩ buộc phải mặc áo giáp cứng, cảnh sát thường chọn áo giáp mềm có tác dụng tản lực đường đạn. Áo giáp mềm thường làm chậm đường đạn hoặc mảnh đạn nhờ nhiều lớp áo dày và chắc chắn, được dệt giống lưới nhện. Tuy nhiên, một loại áo giáp vừa nhẹ vừa chắc chắn như áo giáp cứng trước nay vẫn nằm ngoài tầm với của các chuyên gia. Tơ Kevlar của hãng DuPont, được dùng may áo giáp mềm, thường được miêu tả chắc chắn gấp 5 lần thép, nhưng tơ nhện vẫn chứng tỏ sự ưu việt hơn hẳn.

Chèn thêm miếng độn vào áo giáp cứng để tăng khả năng bảo vệ
Sau khi so sánh, các nhà khoa học buộc phải thừa nhận tơ do nhện nhả ra có độ linh hoạt cao gấp 3 lần sợi Kevlar, và chắc chắn gấp 5 lần thép. Bất chấp kích thước và trọng lượng nhẹ không tưởng, tơ nhện được trời phú có khả năng hấp thu một lực tác động cực lớn mà không hề hấn gì. Sau nhiều nỗ lực trong một khoảng thời gian dài, các nhà nghiên cứu của Đại học Wyoming (Mỹ) đã đạt được bước đột phá, khi tạo ra tằm có thể nhả tơ chắc chắn như tơ nhện, theo nghiên cứu đăng trên chuyên san Proceedings of the National Academy of Sciences. Thành công trên nhờ vào sự phát hiện một loài nhện đặc biệt ở Madagascar vào năm 2009, được gọi là nhện Caerostris darwin. Loài nhện này không những tạo ra mạng lưới lớn nhất (với các tấm lưới trải dài đến 25m), mà tơ của nó được công nhận chắc chắn nhất trong loài (có thể hấp thu năng lượng cao gấp 3 lần sợi Kevlar).
Ứng dụng của tơ nhện lai tằm mới được trải rộng qua nhiều lĩnh vực, từ vật dụng như dù, túi khí xe hơi, trang phục thể thao, đến các mục đích điều trị y khoa, như băng phủ vết thương, chỉ khâu, dây chằng và gân nhân tạo, hỗ trợ các khớp lành sau đợt chấn thương, thậm chí còn giúp dây thần kinh phục hồi và tái tạo. Hiện các chuyên gia đang nghiên cứu khả năng dùng loại tơ mới để dệt áo giáp cứng cho binh lính và cảnh sát.
Áo giáp hiện đại nhẹ hơn nhiều so với những bộ giáp thời Trung cổ, nhưng vẫn gây không ít khó khăn cho binh sĩ ngoài chiến trường. Binh sĩ Mỹ thường phải mặc áo giáp cứng, nặng và cồng kềnh, bên trong gắn ít nhất hai tấm gốm lớn nhằm bảo vệ phần thân trên khỏi mảnh đạn cùng đạn súng. Muốn tăng diện tích che chắn, người ta phải may thêm nhiều túi chứa tấm gốm, khiến bộ áo vốn nặng nề càng hạn chế khả năng di chuyển.
Với người mặc, đây là bài toán khó giữa an toàn và cơ động, bởi áo giáp nặng có thể khiến họ chậm chạp hơn trong tình huống nguy hiểm. Những nhân viên thi hành pháp luật không được trang bị bảo vệ có nguy cơ tử vong vì súng cao gấp 14 lần so với người có trang bị phù hợp. Vì vậy, không ít người vẫn phân vân giữa việc mặc áo giáp để tăng bảo vệ hay bỏ áo giáp nhằm di chuyển nhanh hơn.
Cảnh sát thường ưu tiên áo giáp mềm, loại trang bị dùng nhiều lớp vật liệu dày và chắc, được dệt theo cấu trúc gợi nhớ mạng nhện. Những lớp vật liệu này có thể làm chậm đường đạn hoặc mảnh đạn, đồng thời tản bớt lực tác động trước khi nó truyền vào cơ thể. Tuy nhiên, một sản phẩm vừa nhẹ như áo giáp mềm lại vừa chống chịu mạnh như áo giáp cứng từ lâu vẫn là mục tiêu khó đạt đối với giới chuyên gia.
Kevlar của hãng DuPont, vật liệu thường dùng để may áo giáp mềm, từng được mô tả chắc chắn gấp năm lần thép trong nhiều so sánh phổ biến. Thế nhưng tơ nhện vẫn nổi bật hơn nhờ khả năng kết hợp độ bền, độ nhẹ và tính linh hoạt trong cùng một loại sợi tự nhiên. Các nhà khoa học cho biết tơ nhện linh hoạt gấp ba lần sợi Kevlar, đồng thời chắc chắn gấp năm lần thép theo những số liệu được nêu trong nghiên cứu.
Dù có kích thước rất nhỏ và trọng lượng đáng kinh ngạc, tơ nhện vẫn hấp thu được lực tác động cực lớn mà không dễ bị phá hủy. Đặc tính này khiến tơ nhện trở thành ứng viên hấp dẫn cho những vật liệu bảo vệ cơ thể, nơi độ bền cần đi cùng sự thoải mái khi vận động. Vấn đề lớn nhất trước đây nằm ở việc thu được đủ lượng tơ nhện, bởi nuôi nhện quy mô lớn không đơn giản và các cá thể thường khó sống chung.
Sau nhiều năm nghiên cứu, các nhà khoa học thuộc Đại học Wyoming ở Mỹ đã tạo ra tằm có khả năng nhả loại tơ chắc chắn như tơ nhện. Kết quả này được công bố trong nghiên cứu đăng trên chuyên san Proceedings of the National Academy of Sciences, đánh dấu bước tiến quan trọng trong nỗ lực khai thác đặc tính đặc biệt của tơ nhện. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào việc thu tơ trực tiếp từ nhện, phương pháp mới mở ra khả năng sản xuất vật liệu lai thông qua những con tằm được biến đổi phù hợp.
Bước đột phá bắt nguồn từ việc phát hiện một loài nhện đặc biệt tại Madagascar vào năm 2009, mang tên Caerostris darwin. Loài nhện này có thể giăng những mạng lưới lớn nhất trong thế giới nhện, với các tấm lưới trải dài tới 25m trong môi trường tự nhiên. Tơ của Caerostris darwin cũng được công nhận là loại tơ chắc chắn nhất trong loài, có khả năng hấp thu năng lượng cao gấp ba lần sợi Kevlar.
Tơ nhện lai từ tằm có thể được ứng dụng trong nhiều sản phẩm, gồm dù, túi khí xe hơi và trang phục thể thao, nhờ trọng lượng nhẹ cùng khả năng chịu lực ấn tượng. Trong y khoa, vật liệu này còn được kỳ vọng hỗ trợ băng phủ vết thương, chỉ khâu, dây chằng và gân nhân tạo, cũng như giúp các khớp lành lại sau chấn thương. Hiện các chuyên gia tiếp tục nghiên cứu khả năng dùng loại tơ mới để dệt áo giáp cứng cho binh sĩ và cảnh sát, hướng tới thiết bị bảo vệ nhẹ hơn nhưng vẫn chống chịu tốt.