Ảo tưởng Việt Nam 'chơi bóng đá đẹp' - VnExpress

Nhiều người chê lối chơi của đội tuyển, đòi hỏi phải kiểm soát bóng, chủ động áp đặt thế trận, điều đó chẳng khác nào ảo tưởng.

Sau trận chung kết AFF Cup vừa qua, mạng xã hội chia làm hai phe rõ rệt. Một bên hả hê ăn mừng chức vô địch. Một bên lại lên tiếng chê bai lối chơi của đội tuyển: không tự tin cầm bóng, không chủ động. Từ đó, họ cho rằng cần thiết kế lại giáo án đào tạo để chơi thứ bóng đá kiểm soát, ban bật và đẹp mắt như các nền bóng đá lớn.

Tôi cho rằng một bộ phận người xem đang tưởng tượng ra một đội tuyển Việt Nam không có thật. Trước khi đòi hỏi bất cứ điều gì, chúng ta cần phải thành thật với chính mình: cầu thủ Việt Nam không phải cầu thủ Tây Ban Nha. Đòi hỏi lối chơi chuyền bóng tinh tế, kiểm soát thế trận, chủ động áp đặt lối chơi trước một đối thủ ngang cơ trong một trận chung kết đầy áp lực là tiêu chuẩn của các nền bóng đá hàng đầu thế giới. Đó không phải thực tế của khu vực Đông Nam Á, nơi thể lực, kỹ thuật cá nhân và tư duy chiến thuật vẫn còn khoảng cách rất xa so với châu Á nói chung.

Ngay cả Argentina, nhà vô địch thế giới năm 2022, cũng từng thua ngay trận mở màn, đá không đẹp và phải nhờ luân lưu ở nhiều thời điểm quyết định. Không ai vì thế phủ nhận đẳng cấp của họ. Vậy tại sao đội tuyển Việt Nam lại bị đòi hỏi phải đá đẹp mọi trận mới xứng đáng được công nhận? Đây chính là hệ quả của việc quen thắng. Vài năm vô địch AFF Cup liên tiếp khiến một bộ phận người hâm mộ quên mất rằng chính đội tuyển này. Chỉ vài năm trước, chúng ta còn phải trầy trật mới lọt được vào chung kết. Thành công khiến kỳ vọng tăng theo cấp số nhân, đến mức một chiến thắng thực dụng, xấu xí cũng bị nhìn nhận như thất bại. Đó là một cái bẫy tâm lý.

>> 'Việt Nam cần thêm cầu thủ nhập tịch để giành vé dự World Cup 2030'

Đây không phải chuyện lý thuyết suông. Việt Nam từng phải trả giá cho chính giấc mơ đá đẹp này. HLV Troussier lên nắm quyền với triết lý kiểm soát bóng và xây dựng lối chơi từ sân nhà, nghe rất hay trên giấy. Nhưng cầu thủ Việt Nam chưa có đủ nền tảng thể lực và kỹ thuật để thực hiện nó ở cường độ cần thiết. Kết quả là thua liên tiếp, tinh thần sa sút và một cuộc sa thải giữa chừng đầy cay đắng. Đó là minh chứng rõ ràng nhất rằng áp đặt một triết lý vượt quá năng lực thực tế không tạo ra bóng đá hiện đại, nó chỉ tạo ra sự hỗn loạn.

Nhìn sang Thái Lan, ta lại thấy một dạng sai lầm chiến lược khác nhưng có cùng gốc rễ, đó là sự ảo tưởng. Liên đoàn Thái Lan xem AFF Cup như sân chơi phụ và dồn lực cho giấc mơ World Cup nên đã xoay tua đội hình liên tục giữa các giải đấu. Hậu quả là cầu thủ của họ ít có cơ hội làm đồng đội của nhau đủ lâu để nhuần nhuyễn chiến thuật, làm mất đi bản sắc tập thể vốn chỉ hình thành qua thời gian thi đấu cùng nhau.

Tệ hơn, nó tạo ra một tâm lý bất ổn ngầm. Cầu thủ đá AFF Cup mang cảm giác mình là đội hình loại hai, khoác một chiếc áo mà chính hệ thống của họ ngầm bảo đó không phải là chiếc áo xứng đáng nhất, dù họ mặc vừa nó. Đó là lý do vì sao một đội hình không hề yếu về chuyên môn (thắng dễ vòng bảng, thắng ngay trên đất Singapore) lại liên tục mắc sai lầm sơ đẳng khi bị dồn vào những trận đấu áp lực cao, đặc biệt là trên chính sân nhà, nơi kỳ vọng khán giả biến thành gánh nặng chứ không phải động lực.

Trong khi đó, chính sự nhất quán lại là thứ Việt Nam đang có và cần trân trọng. Chưa đỗ ông nghè đã đe hàng tổng, Thái Lan là bài học sống động cho việc đốt cháy giai đoạn, mơ những đỉnh cao xa trong khi chưa xây xong nền móng gần.

Sự thật là trình độ bóng đá Việt Nam không hề bỏ xa Thái Lan như nhiều người tưởng. Khoảng cách, nếu có, nằm ở cách vận hành hơn là ở tài năng cầu thủ. Điều Liên đoàn bóng đá Việt Nam đã làm đúng trong giai đoạn qua chính là duy trì một lõi đội hình ổn định, không phân mảnh nhân sự theo kiểu đội A, đội B cho từng giải đấu. Cầu thủ được gọi lên tuyển hiểu rằng mình đang đại diện cao nhất cho bóng đá quốc gia ở bất kỳ giải nào, không có sự phân tầng chính và phụ.

Chính sự nhất quán về con người và triết lý ấy tạo ra bản sắc, sự ăn ý và quan trọng nhất là sự ổn định tâm lý. Đây là thứ đã giúp đội tuyển vượt qua vô số trận đấu áp lực mà không cần phải đá đẹp. Ngay cả trận chung kết vừa qua cũng cho thấy điều này rõ ràng theo chiều ngược lại: chính vì dẫn 2-0 quá thuận lợi ở lượt đi mà một số vị trí đã vô tình chủ quan, tranh chấp thiếu dứt khoát, tâm lý chuyển từ "phải chiến đấu" sang "quản lý tỷ số". Đó là kẽ hở khiến đội thủng lưới nhiều hơn ở lượt về. Đây không phải là dấu hiệu của một nền bóng đá yếu kém về tư duy như bình luận chê bai vẫn quy kết, mà là bài học về quản trị tâm lý thi đấu, một vấn đề hoàn toàn khác với việc không biết đá đẹp.

Vì thế, xin đừng nhầm lẫn giữa mơ mộng và tham vọng chính đáng. Ai chẳng mong bóng đá Việt Nam một ngày sánh vai với các nền bóng đá lớn. Nhưng nếu điều đó đồng nghĩa với việc đòi hỏi đội tuyển từ bỏ sự thực dụng, chạy theo lối đá ban bật hoa mỹ mà thể lực và nền tảng đào tạo chưa cho phép, thì đó không phải là khát vọng. Đó là ảo tưởng, và ảo tưởng ấy có thể phá nát chính thứ bóng đá đang mang về vinh quang cho chúng ta.

Chúng ta không cần một Troussier thứ hai. Chúng ta cần tiếp tục con đường đã chọn: xây dựng trên nền tảng sự nghiêm túc, gắn kết đội hình, kỷ luật chiến thuật và bản lĩnh tâm lý, rồi mới từ từ nâng cao chất lượng lối chơi khi nền tảng thể chất và đào tạo trẻ đã đủ vững. Thắng trước đã, đẹp tính sau. Đó không phải là hèn nhát. Đó là con đường thực tế nhất để một nền bóng đá Đông Nam Á như chúng ta từng bước đi lên, thay vì đốt cháy giai đoạn để rồi nhận lấy một bài học đắt giá khác.

Comet Small

'U23 Việt Nam thua đậm Trung Quốc vì quá tham vọng'
'U23 Việt Nam thắng U23 UAE không phải nhờ ăn may'
'Việt Nam đá phòng ngự là nỗi khiếp sợ của Thái Lan'
'Ma thuật' Kim Sang-sik khiến Việt Nam vô đối
Nhìn lại tuyển Việt Nam khi Malaysia bị FIFA phạt nặng
'Ảo tưởng bóng đá Việt Nam vươn tầm khi giành vé dự VCK U23 châu Á'