Tôi nghĩ rằng, trước khi vận động người dân sinh thêm con, có một vấn đề rất nhỏ nhưng cần được giải quyết: 30 phút. Đó là khoảng thời gian chênh lệch giữa lúc nhiều trường mầm non kết thúc giờ đón trẻ và lúc cha mẹ có thể tan làm để đến đón con.
Nhiều trường kết thúc giờ đón trẻ vào khoảng 16h đến 16h30, trong khi không phải người lao động nào cũng có thể rời công ty vào thời điểm đó. Ngay cả khi tan làm đúng giờ, cha mẹ còn phải mất thời gian di chuyển, chưa kể tình trạng kẹt xe thường xuyên ở các thành phố lớn.
Vậy những gia đình không có ông bà hỗ trợ, không có người giúp việc, phải làm gì?
Tôi là một phụ huynh có con nhỏ. Tôi sẵn sàng trả thêm tiền để con được ở lại trường thêm một hoặc hai giờ, có người trông nom an toàn trong lúc cha mẹ hoàn thành công việc.
Tôi không yêu cầu nhà trường phải cung cấp dịch vụ miễn phí. Nhưng tại trường công lập nơi con tôi theo học, dịch vụ này không có sẵn để phụ huynh lựa chọn.
Tôi tin rằng mình không phải trường hợp duy nhất. Nếu cha mẹ nhờ người thân đón con thì còn may mắn. Nếu không, họ phải tìm người trông trẻ bên ngoài, thuê người đón con, đổi công việc hoặc tìm cách thỏa thuận để được về sớm.
Những giải pháp ấy đều tốn tiền, tốn công sức và không phải gia đình nào cũng có điều kiện thực hiện. Đối với người chưa có con, đây có thể chỉ là chuyện sắp xếp thời gian.
Nhưng với người đang nuôi con nhỏ, 30 phút ấy có thể trở thành một áp lực lặp đi lặp lại mỗi ngày. Nó ảnh hưởng đến việc đi làm, thu nhập, cơ hội phát triển nghề nghiệp và cả tâm lý của cha mẹ.
Điều khiến tôi băn khoăn là xã hội đang mong muốn người dân sinh con, trong khi những điều kiện thiết thực để nuôi dạy con vẫn còn nhiều bất cập.
Cha mẹ được kỳ vọng phải làm việc đầy đủ, có thu nhập ổn định để nuôi gia đình, nhưng đồng thời cũng phải tự giải quyết khoảng cách giữa giờ làm việc và giờ đón trẻ. Nếu không có người thân hỗ trợ, người lao động phải tự tìm cách thích nghi với hai lịch trình không khớp nhau. Trong nhiều gia đình, người mẹ thường là người phải giảm giờ làm hoặc hy sinh cơ hội nghề nghiệp để chăm sóc con.
Chúng ta nói nhiều về chi phí sinh con, học phí, tiền nhà và các khoản hỗ trợ tài chính. Nhưng đôi khi, điều khiến cha mẹ mệt mỏi lại không phải một khoản tiền quá lớn, mà là những khó khăn nhỏ lặp lại mỗi ngày, không có giải pháp thuận tiện và ổn định.
Vì vậy, tôi mong các cơ quan quản lý giáo dục xem xét một giải pháp rất cụ thể: tạo cơ chế để các trường mầm non công lập có thể tổ chức dịch vụ trông trẻ ngoài giờ, phù hợp với nhu cầu của phụ huynh. Cơ quan chức năng không nhất thiết phải bao cấp toàn bộ chi phí.
Phụ huynh có thể đăng ký tự nguyện và trả phí theo mức thu được công khai, hợp lý. Nhà trường cần có nhân sự được bố trí phù hợp, chế độ trả công rõ ràng và các điều kiện bảo đảm an toàn cho trẻ. Với những trường không đủ nhu cầu để tổ chức riêng, có thể nghiên cứu các phương án phối hợp hoặc triển khai theo cụm trường.
Tất nhiên, việc tổ chức dịch vụ ngoài giờ cần được tính toán về nhân lực, kinh phí và trách nhiệm quản lý. Nhưng đó là những vấn đề cần được giải quyết bằng cơ chế phù hợp, chứ không nên mặc nhiên để từng gia đình tự xoay xở.
Tôi không cho rằng chỉ cần giải quyết chuyện trông trẻ ngoài giờ là người dân sẽ sinh thêm con. Quyết định sinh con còn phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố như thu nhập, nhà ở, giáo dục, y tế và sự ổn định của công việc. Nhưng ít nhất, đây là một vấn đề cụ thể, có thể nhìn thấy và có thể tìm cách tháo gỡ.
Nếu muốn người dân yên tâm sinh và nuôi dạy con, hãy bắt đầu từ những điều gần gũi với cuộc sống của họ. Đừng chỉ hỏi vì sao người trẻ ngại sinh con, mà hãy thử đặt mình vào vị trí của một người cha, người mẹ đang phải chạy đua từng phút giữa công việc và gia đình.
Muốn khuyến sinh, đôi khi không cần bắt đầu bằng một khẩu hiệu lớn. Hãy bắt đầu bằng việc giải quyết 30 phút mà cha mẹ đang thiếu mỗi ngày.
DP