Arab Saudi đóng đường ống dẫn dầu chủ chốt vì UAV tập kích

Nguồn ảnh: VnExpress

Arab Saudi đóng đường ống Đông - Tây, đang được dùng làm tuyến xuất khẩu dầu thay thế cho Hormuz, sau khi bị "UAV từ Iraq" tập kích.

Bộ Năng lượng Arab Saudi hôm 11/9 thông báo đường ống Đông - Tây đã hứng chịu một số cuộc tấn công trước đó một ngày và được đóng lại "như biện pháp phòng ngừa".

Bộ Ngoại giao Arab Saudi cho biết đường ống bị tập kích bởi một số máy bay không người lái (UAV) phóng từ Iraq, gây ra thiệt hại về vật chất cũng như làm một số người bị thương.

"Chúng tôi đã chọn không đáp trả ở giai đoạn này để ủng hộ nỗ lực của chính phủ Iraq, do Thủ tướng Ali al-Zaidi đề nghị trao cho họ cơ hội thực hiện những biện pháp cần thiết để ngăn chặn các đòn tấn công xuất phát từ lãnh thổ Iraq nhằm vào Arab Saudi và các quốc gia láng giềng", thông báo có đoạn.

Ảnh vệ tinh chụp trạm bơm gần Al Mesbaah, Arab Saudi hôm 15/2 và 11/9. Ảnh: Airbus, Planet Labs

Chính phủ Iraq lên án những đòn tấn công, thêm rằng họ đã ra lệnh mở cuộc điều tra khẩn cấp đối với những người chịu trách nhiệm và sẽ không cho phép lãnh thổ, không phận của mình được sử dụng để tiến hành các cuộc tập kích vào nước láng giềng.

Chỉ huy phụ trách tỉnh miền nam Maysan của Iraq đã bị cách chức sau khi đòn tấn công nhằm vào Arab Saudi được xác nhận là "xuất phát từ một địa điểm nằm ở tỉnh này", theo Văn phòng Thủ tướng Iraq.

Bên gây ra cuộc tập kích không được đề cập, song các nhóm vũ trang thân Iran tại Iraq từng sử dụng UAV để nhắm mục tiêu Arab Saudi trong quá khứ, theo Behnam Ben Taleblu, giám đốc cấp cao về chương trình Iran tại Quỹ Phòng vệ Dân chủ (FDD) có trụ sở tại Mỹ.

Ông cho rằng những nhóm này có thể đã một lần nữa tấn công Arab Saudi, trong khuôn khổ chiến lược của Iran nhằm sử dụng lực lượng ủy nhiệm để ép các quốc gia Arab chấm dứt sự hiện diện của quân đội Mỹ trong khu vực.

Một quan chức Mỹ nói với CNN rằng các trạm bơm ở cạnh đường ống Đông - Tây đã bị đánh trúng. Ảnh vệ tinh chụp hôm 11/9 cho thấy một trạm bơm bị hư hại nghiêm trọng do hỏa hoạn. Trong ảnh chụp trước đó một ngày, có đám cháy nhỏ xảy ra tại một trạm bơm khác, khiến khói đen dày đặc bốc lên.

Đám cháy tại trạm bơm gần Al Dhekra, Arab Saudi trong ảnh vệ tinh chụp hôm 10/9. Ảnh: Planet Labs — Đám cháy tại trạm bơm gần Al Dhekra, Arab Saudi trong ảnh vệ tinh chụp hôm 10/9. Ảnh: *Planet Labs*

Chưa rõ quá trình sửa chữa hệ thống đường ống sẽ kéo dài bao lâu. CNN dẫn lời giới chức Mỹ và các chuyên gia cho biết sửa chữa trạm bơm có thể ít khó khăn hơn so với khắc phục thiệt hại nghiêm trọng ở chính đường ống.

Arab Saudi đang sử dụng đường ống Đông - Tây dẫn tới cảng Yanbu giáp biển Đỏ để thay thế eo biển Hormuz bị Iran phong tỏa. Nước này vận chuyển 4-5 triệu thùng dầu thô mỗi ngày qua tuyến đường trên trong những tháng gần đây, tương đương 4-5% nguồn cung toàn cầu.

Đường ống Đông - Tây bị tập kích cho thấy năng lực xuất khẩu dầu của Arab Saudi đang ngày càng bị đe dọa, trong bối cảnh xung đột Trung Đông vẫn chưa có dấu hiệu sắp kết thúc.

Đòn đánh diễn ra giữa lúc lực lượng Houthi thân Iran tại Yemen đã chiếm được đảo chiến lược Perim ở eo biển Bab al-Mandeb, qua đó siết chặt kiểm soát với khu vực được ví như "yết hầu biển Đỏ" và gia tăng áp lực lên thị trường năng lượng thế giới.

Vị trí Iraq và Arab Saudi. Đồ họa: Guardian — Vị trí Iraq và Arab Saudi. Đồ họa: *Guardian*

Phạm Giang (Theo CNN, AFP, Reuters)

Việc Arab Saudi phải đóng cửa đường ống dẫn dầu Đông - Tây sau cuộc tập kích bằng máy bay không người lái xuất phát từ lãnh thổ Iraq đã giáng một đòn mạnh vào tuyến xuất khẩu năng lượng chiến lược của quốc gia này. Bộ Năng lượng Arab Saudi xác nhận đợt tấn công ngày 10/9 đã gây thiệt hại vật chất và làm một số người bị thương tại các trạm bơm then chốt. Nhằm hỗ trợ chính phủ Iraq điều tra và xử lý các nhóm vũ trang liên quan, Riyadh hiện chọn phương án kiềm chế, chưa tiến hành các biện pháp đáp trả quân sự. Về phía Baghdad, Chính phủ Iraq lập tức lên án vụ việc, đồng thời cách chức chỉ hủy phụ trách quân sự tỉnh Maysan sau khi xác định đây là địa điểm xuất phát của các máy bay không người lái. Dù chưa có bên nào chính thức nhận trách nhiệm, các chuyên gia quốc tế nhận định vụ tấn công mang dấu ấn của những lực lượng ủy nhiệm thân Iran nhằm gia tăng áp lực địa chính trị trong khu vực. Hình ảnh vệ tinh ghi nhận hỏa hoạn nghiêm trọng cùng hư hại nặng nề tại các trạm bơm, trong khi công tác khắc phục và thời gian khôi phục vận hành vẫn chưa được xác định. Sự cố này đặt năng lực xuất khẩu dầu mỏ của Arab Saudi vào tình thế báo động khi tuyến đường ống dẫn ra cảng Yanbu ở biển Đỏ đang gánh vác khoảng 4 đến 5 triệu thùng dầu thô mỗi ngày, tương đương 4-5% nguồn cung toàn cầu. Việc tuyến Đông - Tây bị gián đoạn diễn ra đúng thời điểm lực lượng Houthi siết chặt kiểm soát eo biển Bab al-Mandeb sau khi chiếm đảo Perim. Sự kết hợp giữa các đòn tập kích đường ống và nguy cơ phong tỏa các tuyến hàng hải huyết mạch đang đe dọa nghiêm trọng đến sự ổn định của thị trường năng lượng thế giới.