Nhiều quốc gia phát triển xem người cao tuổi là một nguồn lực kinh tế quan trọng. Trong ảnh: Người cao tuổi tại Trung tâm sinh hoạt người cao tuổi Genki, TP.HCM - Ảnh: H.K.
Một đoạn clip ngắn trên Facebook, một tài khoản đã ghi lại cảnh ba mình đứng vịn khung tập đi, chậm rãi nói: "Ba lại làm khổ con nữa rồi, ba ỉa trong tã ngủ của ba nữa rồi".
Dù được con gái nhẹ nhàng trấn an, người cha vẫn day dứt: "Ba lớn mà ba làm khổ con hoài".
Đoạn clip thu hút hàng triệu lượt xem, hàng nghìn bình luận bởi một câu nói rất đời thường nhưng phản ánh nỗi niềm của người già: sợ làm phiền con cái.
Vì sao cha mẹ già sợ làm phiền con cái?
Tương tự trường hợp trên, bà Đặng Thị Ba (86 tuổi, Tây Ninh) - em của nội tôi. Mỗi khi trở bệnh, thấy cô chú tôi phải vất vả chăm sóc, bà lại nói: "Đi sớm cho khỏe chứ già cả làm khổ con cái hoài!".
TIN LIÊN QUAN
Không phải cứ lớn tuổi là suy yếu, 80 tuổi vẫn có thể khỏe mạnh
Điểm hẹn 'vui vẻ' quen thuộc của cụ ông, cụ bà ở Bình Tân
Tuổi già không đợi tuổi hưu: Hãy chuẩn bị trước khi quá muộn
Một trường hợp khác, cô Phan Thị Trong (60 tuổi, Cà Mau) sau cơn bạo bệnh phải phụ thuộc nhiều vào con. Anh Trần Chí Công nhiều lần nghe mẹ trải lòng: "Mẹ xin lỗi vì làm cho con phải cực!".
Thoáng nghe, đó có thể chỉ là những lời than thở của người già. Nhưng dưới góc nhìn tâm lý học, phía sau những câu nói ấy là một sự giằng co: rất cần được chăm sóc nhưng lại sợ sự phụ thuộc của mình trở thành gánh nặng cho con.
Tuổi già thường đi kèm sự suy giảm về thể chất, khả năng đi lại, tự chăm sóc, thậm chí mất kiểm soát đại tiểu tiện nên ít nhiều cần người trợ giúp.
Với người già, sau nhiều thập niên làm chỗ dựa cho gia đình, phải phụ thuộc vào con trong những sinh hoạt thường ngày. Sự đảo chiều vai trò này dễ gợi cảm giác tủi hổ, bất lực.
Cảm giác này càng rõ khi cha mẹ già nhìn thấy con cái phải nghỉ làm, mất ngủ, tốn kém tiền bạc hoặc thu hẹp cuộc sống riêng để chăm sóc mình. Vì thế "sợ làm phiền" không chỉ là trạng thái tâm lý đơn thuần sợ con vất vả, mà sợ mất đi sự tự chủ và trở thành người chỉ biết nhận mà không còn khả năng cho đi.
Đáng nói, khi cảm giác ấy kéo dài, người cao tuổi có thể bắt đầu thu nhỏ nhu cầu của mình: ngại gọi con, ngại nhờ giúp đỡ, cố chịu đau, giấu bệnh... khiến việc chăm sóc trở nên khó khăn hơn.
Bởi vậy chăm sóc cha mẹ khi về già không chỉ là lo đủ bữa ăn, viên thuốc hay việc vệ sinh cá nhân, mà còn phải "hiểu" họ để có cách đồng hành tốt nhất.
Anh Trần Chí Công (xã Lương Thế Trân, Cà Mau) ân cần chăm sóc mẹ - Ảnh: Tác giả cung cấp
Làm sao để cha mẹ già vơi nỗi lo sợ làm phiền con?
Tâm lý phổ biến của người già là rất cần được yêu thương và trợ giúp nhưng ngại làm phiền con cái. Vì vậy chăm sóc cha mẹ già không chỉ dừng ở ăn uống, vệ sinh hay thuốc men, mà còn cần giúp họ duy trì cảm giác tự chủ, được tôn trọng và vẫn có vị trí trong gia đình.
Trước hết, hãy giữ cho cha mẹ cảm giác tự chủ trong những việc còn có thể. Trò chuyện, hỏi ý kiến, duy trì những sinh hoạt chung và để họ tự làm những việc còn khả năng.
Một câu hỏi như: "Mẹ muốn tự làm hay để con phụ?" vừa thể hiện sự tôn trọng, vừa giúp cha mẹ bớt cảm giác phụ thuộc.
Khi cha mẹ không còn kiểm soát được cơ thể, cách người con phản ứng càng quan trọng. Trong câu chuyện trên, trước lời xin lỗi của ba, chị chỉ nhẹ nhàng: "Không sao, không sao, không sao. Để con giúp cho. Không gì phải lo hết".
Sự kiên nhẫn ấy giúp người cha cảm thấy an toàn, không phải áy náy khi cần con. Bên cạnh sự kiên nhẫn, hãy cho cha mẹ biết rằng được chăm sóc không phải là một món nợ.
Anh Trần Chí Công nói với mẹ: "Ngày trước, mẹ đã thay cả phần ba để nuôi con, giờ con có bổn phận chăm sóc mẹ là điều hiển nhiên". Khi việc chăm sóc được xem như một phần tự nhiên của tình thân, cha mẹ sẽ bớt cảm giác mình đang làm phiền con.
Đặc biệt, thái độ và cách đối xử của người chăm sóc ảnh hưởng rất lớn đến cảm nhận của người già. Một tiếng thở dài hay lời than phiền có thể khiến cha mẹ dè dặt mỗi khi cần đến con, và ngược lại.
Sau cùng, điều cha mẹ cần không chỉ là người chăm sóc, mà cảm giác dù đã già đi, mình vẫn được yêu thương và không trở thành gánh nặng của con.
Vì vậy hãy để ý những thay đổi về cảm xúc và tâm lý của cha mẹ từ sớm. Đôi khi điều cha mẹ cần chỉ là một người chịu ngồi nghe, cái nắm tay hay sự kiên nhẫn cũng đã đủ.
Cha mẹ già đã dành cả một đời để chăm sóc, dạy dỗ và chờ ta lớn. Khi già đi, có lẽ điều cha mẹ cần nhất không phải là nhận lại những gì từng cho, mà cảm giác an lòng rằng: "Ba mẹ già rồi, cứ dựa vào con một chút cũng không sao".
Con tìm về cha mẹ, gia đình giữa dông gió cuộc đời'Bố mẹ nuôi con thêm một thời gian nhé ạ. Sau khi nghỉ ngơi một thời gian con sẽ lại tìm việc mới để đi làm lại'. Đó là cha mẹ, gia đình là bờ vai để tựa vào giữa dông gió cuộc đời.