Bỏ qua điều hướng
•

Bà tổ của dòng máy bay “mang bầu” độc đáo nhất trên thế giới

Bà tổ của dòng máy bay “mang bầu” độc đáo nhất trên thế giới
Nguồn ảnh: KhoaHoc.tv

"Guppy" (cá bảy màu) - là tên gọi của một dòng máy bay đặc biệt với khoang chứa hàng cực rộng chuyên để vận chuyển các hàng hóa quá khổ.

"Guppy" (cá bảy màu) - là tên gọi của một dòng máy bay đặc biệt với khoang chứa hàng cực rộng chuyên để vận chuyển các hàng hóa quá khổ.

Được biết đến nhiều nhất trong số các máy bay chở hàng khổng lồ có lẽ là chiếc Airbus A300-600ST Beluga của Pháp, thế nhưng hôm nay chúng ta sẽ đi ngược lại quá khứ để tìm hiểu về thủy tổ của tất cả các máy bay vận tải siêu dị.

Máy bay vận tải Guppy.
Máy bay vận tải Guppy.

Trong những năm 1960, các chương trình không gian của Mỹ được đầu tư rất mạnh và cần tới một loại máy bay vận tải mới có khả năng mang được những vật - tuy không phải siêu trọng nhưng lại có kích thước cực kỳ cồng kềnh.

Phiên bản đầu tiên của Guppy được chế tạo trực tiếp từ thân của một chiếc Boeing 377 Stratocruiser – biến thể chở hàng.
Phiên bản đầu tiên của Guppy được chế tạo trực tiếp từ thân của một chiếc Boeing 377 Stratocruiser – biến thể chở hàng.

Viên phi công kiêm kỹ sư hàng không John Conroy lúc bấy giờ đã đề xuất một ý tưởng vô cùng táo bạo: biến đổi thân máy bay "Boeing" để làm tăng thể tích của khoang, nhưng lại hạn chế vi phạm những đặc tính khí động học của máy bay ở mức tối thiểu.

Quá trình chế tạo máy bay.
Quá trình chế tạo máy bay.

Và ông đã dựa vào hình mẫu chú cá bảy màu mang thai để thiết kế nên chiếc máy bay với tên gọi cũng được lấy nguyên xi "Pregnant Guppy" (Cá bảy màu mang thai). Cá bảy màu là một trong những loại cá cảnh nước ngọt đẻ trứng thai phổ biến nhất thế giới. Đây là giống cá dễ nuôi, sinh sản nhanh, đa dạng và phong phú nhất về màu sắc trong số các loài cá cảnh.

Công ty của Conroy đã thực hiện màn "lột xác" cho chiếc Boeing 377 để cho ra đời "bà bầu biết bay" Aero Spacelines Pregnant Guppy.
Công ty của Conroy đã thực hiện màn "lột xác" cho chiếc Boeing 377 để cho ra đời "bà bầu biết bay" Aero Spacelines Pregnant Guppy.

Khi bản concept được NASA thông qua, Conroy đã thế chấp nhà của mình để lấy tiền thành lập công ty Aero Spacelines. Cùng với On Mark Engineering, công ty của Conroy đã thực hiện màn "lột xác" cho chiếc Boeing 377 để cho ra đời "bà bầu biết bay" Aero Spacelines Pregnant Guppy. Ngày 19 tháng 9 năm 1962 đích thân Conroy đã đưa tác phẩm của mình cất cánh lần đầu tiên vào không trung.

Bên trong khoang chứa của máy bay Guppy.
Bên trong khoang chứa của máy bay Guppy.

Cho tới tận cuối những năm 1970, "Cá bảy màu mang thai" đã tận tụy phục vụ NASA, chuyên chở các bộ phận của tàu vũ trụ, trong đó kiện hàng lớn nhất là một trong các tầng của tên lửa đẩy "Saturn I". Năm 1979, chiếc máy bay "cá bảy màu" đầu tiên được chế tạo trên cơ sở của chiếc "Boeing" có tuổi, đã hoàn toàn kiệt sức và rồi bị tháo dỡ thành kim loại phế liệu.

Năm 1965, "Cá bảy màu mang thai" đã chở S-IV – tầng thứ hai của tên lửa "Saturn I".
Năm 1965, "Cá bảy màu mang thai" đã chở S-IV – tầng thứ hai của tên lửa "Saturn I".

Ngoài "Pregnant Guppy", công ty của Conroy còn chế tạo thêm ba máy bay thuộc dòng này là Aero Spacelines Super Guppy (thực hiện chuyến bay đầu tiên vào năm 1965), Aero Spacelines Mini Guppy (1967) và Conroy Skymonster (1969).

Thiết kế đặc biệt của dòng máy bay "cá bảy màu".
Thiết kế đặc biệt của dòng máy bay "cá bảy màu".

Chính thiết kế đặc biệt của dòng "Cá bảy màu" này đã được các kỹ sư Pháp học tập và sử dụng để tạo ra các máy bay "hậu bối" là Airbus A300-600ST Beluga (1994) và Boeing 747 Dreamlifter (2006).

Một vài thông số kỹ thuật chính của Aero Spacelines Pregnant Guppy:

  • Phi hành đoàn: 3 người
  • Chiều dài: 38,71m
  • Sải cánh: 43,05m
  • Khối lượng cất cánh tối đa: 63.945kg
  • Động cơ: 4 động cơ piston Pratt & Whitney R-4360 Wasp Major
  • Vận tốc tối đa: 515km/h
  • Vận tốc hành trình: 235km/h
Vào những năm 1960, các chương trình chinh phục không gian của Mỹ đứng trước nhu cầu cấp bách về một phương tiện vận tải đường không đủ sức chuyên chở các cấu kiện tên lửa quá khổ. Trước thách thức này, kỹ sư hàng không John Conroy đã đề xuất ý tưởng hoán cải mẫu Boeing 377 Stratocruiser nhằm mở rộng tối đa thể tích khoang chứa mà vẫn bảo đảm yêu cầu khí động học. Lấy cảm hứng từ hình thể loài cá bảy màu sinh sản, mẫu phi cơ độc đáo Aero Spacelines Pregnant Guppy chính thức cất cánh lần đầu vào ngày 19 tháng 9 năm 1962. Chiếc máy bay sở hữu chiều dài 38,71m, sải cánh 43,05m và trọng lượng cất cánh tối đa đạt 63.945kg dưới sự điều khiển của tổ bay ba người. Suốt giai đoạn phục vụ Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) đến cuối thập niên 1970, Pregnant Guppy đóng vai trò then chốt khi chuyên chở thành công tầng thứ hai S-IV của tên lửa đẩy Saturn I. Sau nhiều năm hoạt động hết công suất, chiếc máy bay đầu tiên thuộc dòng này chính thức ngừng hoạt động và bị tháo dỡ vào năm 1979. Từ nền tảng của Pregnant Guppy, công ty Aero Spacelines tiếp tục phát triển thêm các phiên bản Super Guppy, Mini Guppy và Conroy Skymonster. Thiết kế khoang phình dị thường của dòng phi cơ này đã đặt nền móng kỹ thuật trực tiếp cho các dòng máy bay chuyên dụng hậu bối ra đời sau đó như Airbus A300-600ST Beluga hay Boeing 747 Dreamlifter. Di sản khí động học của John Conroy nhờ vậy vẫn tiếp tục định hình diện mạo ngành hậu cần hàng không siêu trường siêu trọng cho đến tận ngày nay.
amung