Từ nền tảng sản xuất điện tử quy mô lớn, Bắc Ninh đang từng bước mở rộng sang lĩnh vực bán dẫn với sự hiện diện của nhiều doanh nghiệp công nghệ quốc tế và hàng chục dự án đầu tư.
Để nâng cao vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu, địa phương đang tiếp tục hoàn thiện hạ tầng, phát triển nhân lực và tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.
Xây dựng hệ sinh thái
Trong nhiều năm, công nghiệp điện tử với sự hiện diện của các tập đoàn lớn và mạng lưới doanh nghiệp cung ứng linh kiện, thiết bị đã trở thành trụ cột sản xuất, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế, xuất khẩu, việc làm và tạo nền tảng để Bắc Ninh phát triển công nghiệp bán dẫn.
Theo báo cáo kinh tế-xã hội 9 tháng năm 2026, công nghiệp tiếp tục là động lực chủ yếu thúc đẩy tăng trưởng, từng bước chuyển từ trung tâm sản xuất, lắp ráp quy mô lớn sang trung tâm công nghiệp công nghệ cao.
Chỉ số sản xuất công nghiệp 9 tháng ước tăng 20,16%; riêng sản xuất sản phẩm điện tử, máy vi tính và sản phẩm quang học tăng 22,58%. Giá trị sản xuất công nghiệp toàn thành phố ước đạt 2,39 triệu tỷ đồng, tăng 16,89%; khu vực FDI đạt trên 2,2 triệu tỷ đồng, tăng 17,59%.
Quy mô sản xuất đã hình thành tạo điều kiện để địa phương thu hút các dự án công nghệ cao, từng bước mở rộng từ sản xuất, lắp ráp điện tử sang những công đoạn chuyên sâu hơn, có giá trị gia tăng cao hơn trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Một trong những dự án quy mô lớn là Công ty Trách nhiệm hữu hạn Amkor Technology Việt Nam tại Khu công nghiệp Yên Phong II-C với tổng vốn đầu tư 1,6 tỷ USD, tạo việc làm cho hơn 2.000 lao động và đang nâng công suất lên khoảng 3,6 tỷ sản phẩm mỗi năm.
Theo ông Kim Sung Hun, Tổng giám đốc Công ty, doanh nghiệp kỳ vọng nhà máy tại Bắc Ninh sẽ trở thành cứ điểm sản xuất lớn ở châu Á, đồng thời phát triển thành trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D) sản phẩm mới, góp phần đưa Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu.
Cùng với Amkor, Công ty Trách nhiệm hữu hạn Hana Micron Vina có tổng vốn đầu tư 669 triệu USD, chuyên sản xuất, kiểm tra và đóng gói các sản phẩm bán dẫn như RAM, SSD.
Doanh nghiệp được thành lập tháng 7/2019; nhà máy thứ nhất đi vào sản xuất từ tháng 7/2020 và nhà máy thứ hai hoàn thành vào tháng 8/2023, trên diện tích khoảng 60.000 m².
Ông Chung Won Seok, Tổng giám đốc công ty đánh giá cao sự đồng hành, hỗ trợ của lãnh đạo và chính quyền tỉnh Bắc Ninh đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.
Trong khi đó, Công ty Trách nhiệm hữu hạn Micro Commercial Components (MCC) Việt Nam, thuộc Tập đoàn Yangjie, cũng đang mở rộng hoạt động trong lĩnh vực bán dẫn.
Theo đại diện doanh nghiệp, Tập đoàn Yangjie xúc tiến dự án mới tại Bắc Ninh, hướng tới sản xuất wafer GPP (tấm bán dẫn nền) với công suất dự kiến 2,4 triệu sản phẩm mỗi năm.
Dự án được kỳ vọng góp phần hoàn thiện chuỗi cung ứng bán dẫn của tập đoàn tại Việt Nam, đồng thời nâng cao tỷ lệ nội địa hóa trong sản xuất linh kiện bán dẫn. Bên cạnh các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, dự án công nghệ kiểm thử, đóng gói bán dẫn của FPT với vốn đầu tư 50 tỷ đồng cũng mở rộng sự tham gia của doanh nghiệp trong nước vào lĩnh vực này.
Sự hiện diện của các doanh nghiệp và dự án đầu tư đang tạo những bước đi ban đầu cho hệ sinh thái bán dẫn tại Bắc Ninh.
Tuy nhiên, theo đánh giá của Sở Tài chính Bắc Ninh, hoạt động trên địa bàn hiện chủ yếu tập trung vào đóng gói, kiểm thử và sản xuất thiết bị, linh kiện phụ trợ; các công đoạn thiết kế chip, nghiên cứu và phát triển, chế tạo wafer chưa hình thành rõ nét.
Thực tế này cho thấy, thu hút đầu tư mới chỉ là bước đầu; địa phương cần tiếp tục nâng cao năng lực công nghệ, thúc đẩy các dự án hiện hữu mở rộng, tăng liên kết với doanh nghiệp trong nước và phát triển nhân lực để từng bước nâng cao giá trị gia tăng của ngành.
Theo định hướng phát triển công nghiệp bán dẫn, đến năm 2030, Bắc Ninh đặt mục tiêu thu hút từ 3-5 tập đoàn công nghệ lớn đầu tư nhà máy, trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D) hoặc mở rộng sản xuất trên địa bàn. Thành phố phấn đấu có từ 1-2 doanh nghiệp thiết kế, 1-2 nhà máy chế tạo chip bán dẫn và 5 nhà máy đóng gói, kiểm thử sản phẩm bán dẫn; đồng thời phát triển một số sản phẩm bán dẫn chuyên dụng.
Bắc Ninh đặt mục tiêu doanh thu công nghiệp điện tử đạt trên 60 tỷ USD/năm, với giá trị gia tăng từ 14-16%; doanh thu ngành công nghiệp bán dẫn đạt trên 3 tỷ USD/năm, giá trị gia tăng từ 15-16%.
Đến năm 2050, địa phương hướng tới trở thành trung tâm đào tạo, sản xuất vi mạch và bán dẫn hàng đầu khu vực, từng bước làm chủ một số công nghệ lõi, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu và xuất khẩu sản phẩm mang thương hiệu “Made in Vietnam.”
Chuẩn bị đồng bộ
Bắc Ninh hiện có khoảng 33 dự án bán dẫn, vật liệu bán dẫn và sản xuất thiết bị, linh kiện phụ trợ, với tổng vốn đăng ký hơn 2,742 tỷ USD. Trong đó, có 6 dự án thuộc lĩnh vực bán dẫn, vật liệu bán dẫn và 27 dự án sản xuất thiết bị, linh kiện phụ trợ.
Đây là nền tảng ban đầu để hình thành hệ sinh thái bán dẫn tại địa phương. Tuy nhiên, để nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu, Bắc Ninh vẫn cần giải quyết những điểm nghẽn về hạ tầng chuyên biệt, nhân lực và năng lực tham gia chuỗi cung ứng của doanh nghiệp trong nước.
Hiện địa phương chưa có khu công nghiệp được đầu tư đồng bộ hạ tầng chuyên biệt cho ngành bán dẫn. Nguồn nhân lực chuyên sâu về thiết kế vi mạch, sản xuất, đóng gói và kiểm thử còn thiếu, trong khi doanh nghiệp nội địa chưa đủ năng lực tham gia sâu vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn lớn.
Theo Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Bắc Ninh Phạm Văn Thịnh, để phát triển công nghiệp bán dẫn và nâng cao vị thế của thành phố trong chuỗi giá trị toàn cầu, Bắc Ninh xác định tập trung triển khai đồng thời các giải pháp hoàn thiện thể chế và môi trường đầu tư; phát triển hạ tầng công nghiệp, hạ tầng số và logistics; xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và nghiên cứu và phát triển (R&D), đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao; nâng cao năng lực doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng.
Thành phố đã thành lập Ban Chỉ đạo phát triển ngành công nghiệp bán dẫn, bổ sung chương trình công tác năm 2026, tập trung xúc tiến đầu tư, thúc đẩy liên kết đào tạo, nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và đề xuất không gian phát triển ngành trong các khu công nghiệp.
Trong đó, quỹ đất công nghiệp và khả năng bảo đảm năng lượng là những điều kiện quan trọng để thu hút các dự án công nghệ cao. Bắc Ninh đã quy hoạch 72 khu công nghiệp đến năm 2030, với tổng diện tích 21.519 ha; trong đó, 39 khu được chấp thuận chủ trương đầu tư, tổng diện tích 11.903 ha, tỷ lệ lấp đầy khoảng 52%.
Trong 9 tháng năm 2026, thành phố có thêm 7 khu công nghiệp được chấp thuận chủ trương đầu tư, 7 cụm công nghiệp thành lập mới và 1 cụm công nghiệp mở rộng, với tổng vốn đăng ký trên 18.800 tỷ đồng.
Định hướng thu hút các ngành công nghệ cao, có giá trị gia tăng lớn tạo cơ hội để Bắc Ninh lựa chọn những dự án phù hợp với mục tiêu nâng cấp chuỗi sản xuất.
Cùng với mặt bằng sản xuất, hạ tầng điện cần đáp ứng yêu cầu cung cấp ổn định, liên tục của ngành bán dẫn.
Theo ông Ngô Chí Quang, Phó Giám đốc Sở Công Thương, Bắc Ninh hiện có 1 trạm biến áp 500 kV, 7 trạm biến áp 220 kV và 56 trạm biến áp 110 kV.
Địa phương đang triển khai quy hoạch 17 dự án nguồn điện với tổng công suất khoảng 1.938 MW; đồng thời thực hiện 43 dự án nguồn và lưới điện, tổng vốn đầu tư khoảng 35.333 tỷ đồng; trong đó các dự án lưới điện gần 9.932 tỷ đồng.
Thành phố cũng định hướng phát triển thêm khoảng 1.000 MW điện mặt trời mái nhà, góp phần đa dạng hóa nguồn cung năng lượng phục vụ sản xuất công nghiệp.
Lợi thế kết nối cũng hỗ trợ Bắc Ninh thu hút các ngành công nghệ cao. Thành phố có khả năng kết nối hàng không với sân bay quốc tế Nội Bài đang khai thác và Cảng hàng không quốc tế Gia Bình dự kiến hoạt động từ năm 2028.
Tuyến đường sắt liên vận quốc tế vận chuyển container kết nối Trùng Khánh (Trung Quốc), hiện duy trì 2 chuyến mỗi ngày, cùng hệ thống cảng thủy nội địa kết nối cảng biển quốc tế Lạch Huyện (Hải Phòng), tạo thêm phương thức vận chuyển hàng hóa, góp phần nâng cao năng lực logistics và kết nối chuỗi cung ứng quốc tế.
Tuy nhiên, hạ tầng chỉ phát huy hiệu quả khi đi cùng nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp. Bắc Ninh hiện có khoảng 697.167 lao động làm việc trong các khu, cụm công nghiệp; tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt khoảng 80%, trong đó lao động có chứng chỉ đạt 41%.
Thời gian qua, thành phố ban hành nhiều chính sách thúc đẩy phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; các trường đẩy mạnh liên kết đào tạo nhân lực với doanh nghiệp bán dẫn.
Trường Cao đẳng Công nghiệp Bắc Ninh là một trong những cơ sở đang đẩy mạnh liên kết với doanh nghiệp để đào tạo nhân lực theo nhu cầu thực tế. Năm 2025, nhà trường phối hợp với Công ty Trách nhiệm hữu hạn Hana Micron Vina đào tạo chuyên sâu về công nghệ chế tạo máy phục vụ lĩnh vực bán dẫn cho 300 sinh viên. Hàng tuần, doanh nghiệp bố trí kỹ sư trực tiếp tham gia giảng dạy, giúp người học tiếp cận yêu cầu thực tế tại nhà máy.
Theo ông Nguyễn Văn Mễ, Phó Hiệu trưởng nhà trường, mô hình liên kết này góp phần thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu sử dụng lao động của doanh nghiệp.
Một yêu cầu quan trọng khác là nâng cao năng lực doanh nghiệp trong nước để tăng tính liên kết giữa khu vực FDI và nền công nghiệp địa phương. Thành phố đẩy mạnh xúc tiến đầu tư, kết nối với các tập đoàn lớn như Samsung, Amkor, đồng thời thúc đẩy phát triển công nghiệp hỗ trợ, đào tạo nhân lực và chuyển giao công nghệ.
Cùng với cơ chế “Luồng xanh 24 giờ” và “Luồng xanh 60%” nhằm rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục cho các dự án trọng điểm, công nghệ cao và bán dẫn, thành phố tăng cường hợp tác với tỉnh Gyeongsangbuk (Hàn Quốc) về phát triển công nghiệp điện tử, bán dẫn và đào tạo nhân lực.
Trọng tâm của các giải pháp này không chỉ là thu hút thêm dự án, mà còn tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực công nghệ, chất lượng sản phẩm và khả năng đáp ứng yêu cầu của các tập đoàn đa quốc gia.
Khi doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào mạng lưới cung ứng, các dự án FDI mới có thể tạo sức lan tỏa lớn hơn đối với nền công nghiệp địa phương.
Đây cũng là bước đi cần thiết để Bắc Ninh từng bước chuyển từ lợi thế tập trung sản xuất sang gia tăng giá trị tạo ra tại chỗ, nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu./.
(TTXVN/Vietnam+)