“Vươn ra thế giới” hay “Go Global” là chủ đề Diễn đàn “Go Global Bắc Ninh 2026” do báo Dân trí phối hợp với Sở Công Thương TP Bắc Ninh và Hiệp hội Sản xuất công nghiệp TP Bắc Ninh tổ chức hôm 10/10.
Theo Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Thị Hà, “Go Global” lâu nay thường được hiểu là đưa hàng hóa Việt Nam ra nước ngoài. Nhưng hành trình ra thế giới cũng có thể bắt đầu ngay trong một nhà máy ở khu công nghiệp Bắc Ninh, nơi linh kiện do người Việt làm ra được lắp vào sản phẩm của các tập đoàn toàn cầu. Cách hiểu rộng này sát thực tế. Nó cũng đặt ra một thước đo rõ ràng: thành công không chỉ là thế giới tìm đến Bắc Ninh, mà còn là doanh nghiệp Việt ở Bắc Ninh được thế giới lựa chọn vào chuỗi cung ứng.
Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Thị Hà phát biểu tại Diễn đàn (Ảnh: Mạnh Quân)
Ở góc độ quản trị địa phương, việc kết nối với chuỗi cung ứng và thị trường toàn cầu được ông Phạm Văn Thịnh, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND thành phố Bắc Ninh, nhìn nhận là một trong các điều kiện để giữ tăng trưởng cao một cách ổn định, bền vững.
Ông Thịnh cũng nói thẳng về thời gian. Đối thủ của Bắc Ninh không chỉ là các địa phương trong nước, mà còn là những trung tâm sản xuất trong khu vực như Thái Lan, Malaysia. Cơ hội để Việt Nam định vị mình là trung tâm cung ứng quan trọng của thế giới “có thể chỉ còn khoảng 5 năm”. Đến giai đoạn 2031-2032, số nhà máy quy mô lớn dịch chuyển sang khu vực sẽ không còn nhiều. Vì vậy, thành phố chủ trương dồn nguồn lực của 10 năm vào 5 năm, thay vì dàn trải cho cả thập niên.
Nhận định này đáng suy ngẫm, dù mốc 2031-2032 vẫn là một ước đoán cần theo dõi, chưa phải điều chắc chắn. Logic phía sau thì có cơ sở. Khi một tập đoàn đã chọn nơi đặt nhà máy và hoàn tất phê duyệt nhà cung ứng, chi phí chuyển đổi rất lớn. Chính làn sóng dịch chuyển hiện nay cho thấy họ vẫn sẵn sàng rời đi khi điều kiện thay đổi đủ nhiều, nhưng những lần như vậy không đến thường xuyên. Địa phương nào lỡ chuyến tàu này có thể phải chờ rất lâu cho chuyến sau.
Tuy nhiên, tăng tốc gấp đôi cũng làm rủi ro tăng lên. Chiến lược 5 năm chỉ đúng khi đi kèm kỷ luật đầu tư: chọn dự án theo giá trị gia tăng và mức độ liên kết với doanh nghiệp trong nước, công khai tiêu chí và tiến độ, và không đánh đổi môi trường lấy tốc độ.
Lợi thế có thật, nhưng chưa đủ
Bắc Ninh bước vào “cuộc đua” với hành trang không nhỏ. Sau khi hợp nhất với Bắc Giang, thành phố có dân số hơn 3,6 triệu người. Quy mô kinh tế năm 2025 đạt 522.618 tỷ đồng, tương đương khoảng 20 tỷ USD. Địa phương có gần 52 tỷ USD vốn FDI đăng ký còn hiệu lực, với hơn 3.670 dự án và một mạng lưới tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới.
Một góc thành phố Bắc Ninh nhìn từ trên cao (Ảnh: Cổng thông tin điện tử Bắc Ninh).
Hạ tầng kết nối là điểm cộng rõ rệt. Bắc Ninh có tuyến đường sắt liên vận quốc tế không phải đổi toa, vốn là khâu kỹ thuật phức tạp và tốn thời gian. Hiện mỗi ngày có hai chuyến tàu container chạy từ Bắc Ninh đi Trùng Khánh (Trung Quốc). Hệ thống đường thủy nội địa cùng cảng cạn ICD Tân Cảng - Quế Võ phục vụ hàng container của doanh nghiệp Bắc Ninh và cả một số tỉnh, thành lân cận.
Về hàng không, ngoài sân bay Nội Bài, Cảng hàng không quốc tế Gia Bình dự kiến đưa vào sử dụng từ năm 2027 và vận hành chính thức năm 2028. Hàng điện tử, bán dẫn thường nhỏ, giá trị cao và cần đi nhanh, nên một sân bay quốc tế ngay trên địa bàn có ý nghĩa đặc biệt.
Song hạ tầng là thứ đối thủ cũng có thể đầu tư. Điều khó sao chép hơn là năng lực của hệ sinh thái doanh nghiệp và chất lượng bộ máy quản trị.
Ba cam kết cần được đo đếm
Những cam kết đưa ra tại Diễn đàn “Go Global Bắc Ninh 2026” cho thấy địa phương hiểu rõ nhà đầu tư cần gì.
Thứ nhất là tốc độ. Thành phố cam kết tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục, “tranh thủ từng ngày, từng giờ, thậm chí từng phút” để tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp. Tốc độ ra quyết định phải theo kịp nhịp phát triển của các ngành kinh tế, nhất là những ngành công nghệ cao như bán dẫn. Doanh nghiệp công nghệ cao sẽ được hỗ trợ theo cơ chế đặc biệt, do lãnh đạo thành phố trực tiếp chỉ đạo.
Thứ hai là điện. Thành phố cam kết đủ điện cho sản xuất và hướng tới điện xanh, với mục tiêu phát triển thêm 1.000 MW điện mặt trời mái nhà đến năm sau. Đây không chỉ là chuyện vận hành nhà máy. Khách hàng toàn cầu ngày càng yêu cầu nhà cung ứng chứng minh nguồn năng lượng sạch, nên điện xanh đang trở thành một điều kiện để được chọn.
Thứ ba là đất. Quỹ đất phục vụ sản xuất đã được điều chỉnh quy hoạch lên khoảng 30.000 ha. Ban Thường vụ Thành ủy đã có kết luận về việc bố trí đất trong các khu, cụm công nghiệp cho ba nhóm: doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ và doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.
Theo định hướng này, giá cho thuê đất không vượt quá 1,2% giá thành tạo lập đất sản xuất công nghiệp của chủ đầu tư hạ tầng. Tuy nhiên, đây mới là chủ trương, thành phố kỳ vọng sớm được cụ thể hóa. Thước đo cần có là thời điểm ban hành cơ chế, diện tích thực tế dành cho ba nhóm doanh nghiệp và giá thuê doanh nghiệp thực sự được hưởng.
Bên cạnh những lợi thế và những cam kết mạnh mẽ, chúng ta cũng phải nhìn vào một thực tế: Nhiều năm qua, không ít doanh nghiệp Việt hoạt động ngay bên cạnh các tập đoàn FDI nhưng chưa thực sự bước vào mạng lưới cung ứng của họ. Gần gũi về địa lý và am hiểu văn hóa bản địa chỉ giúp mở cánh cửa ban đầu. Để được giữ lại, doanh nghiệp phải đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật, giữ chất lượng ổn định và vượt qua quy trình đánh giá khắt khe của khách hàng quốc tế. Đó là con đường đi từ “sản xuất được” đến “được lựa chọn”.
Lên thành phố, người dân được gì?
Mọi chiến lược tăng trưởng còn phải trả lời một câu hỏi: lên thành phố, cuộc sống người dân có gì hơn trước? Đây là đòi hỏi tự nhiên và chính đáng. Nhưng nó sẽ khó được đáp ứng nếu chỉ dừng ở những tiêu chí chung như sung túc, bình an... Cần sớm lượng hóa các mục tiêu trên từng lĩnh vực: việc làm và thu nhập, phúc lợi xã hội, y tế, giáo dục, văn hóa, giao thông, môi trường. Có như vậy, người dân mới thấy được chuyển biến cụ thể qua từng giai đoạn.
Một trung tâm cung ứng toàn cầu chỉ bền vững khi người dân được hưởng lợi từ nó. Người lao động cần có việc làm đòi hỏi tay nghề và thu nhập tốt hơn. Gia đình công nhân cần có nhà ở và trường học. Không khí và những dòng sông quanh các khu công nghiệp cần sạch hơn. Nếu nhà máy công nghệ cao mọc lên mà người dân không được hưởng lợi, hoặc môi trường sống bị đánh đổi, thì khó gọi đó là thành công.
Bắc Ninh đang đứng trước thời cơ hiếm có. Phát biểu tại Lễ công bố thành lập thành phố Bắc Ninh và đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất hôm 19/9, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ: Bắc Ninh hiện nay đang đứng trước không gian phát triển mới, với nền tảng công nghiệp, hạ tầng, nhân lực, khả năng hút đầu tư và chiều sâu văn hóa đã được tích lũy qua nhiều thế hệ. Yêu cầu đặt ra phải phát triển nhanh ở một tầm cao mới, quản trị tốt hơn, tự chủ hơn, bền vững hơn, mọi thành quả phát triển phải thực sự hướng tới nâng cao đời sống và hạnh phúc của nhân dân.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng nhấn mạnh định hướng: Xây dựng Bắc Ninh trở thành đô thị hiện đại, xanh, nhân văn, có nền công nghiệp công nghệ cao, có những doanh nghiệp Việt Nam đủ sức vươn ra thế giới, nhưng vẫn là thành phố đậm đà hồn cốt và văn hóa Kinh Bắc.
Tin tưởng rằng khi thời cơ được tận dụng tốt, câu chuyện “đi ra thế giới” của doanh nghiệp Việt có thể bắt đầu từ chính những nhà máy ở Bắc Ninh. Và vùng đất Kinh Bắc sẽ viết tiếp chương mới bằng cả sức bật công nghiệp lẫn hồn cốt văn hóa mà địa phương đã gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Tác giả: Ông Ngô Tiến Long là nhà ngoại giao đã nghỉ hưu; nguyên là Cục trưởng Cục Cơ yếu Bộ Ngoại giao. Ông cũng từng là Phó Tổng Biên tập báo Quốc tế (nay là báo Thế giới & Việt Nam).
Văn Hưng là phóng viên Ban Kinh tế, báo Dân trí. Tốt nghiệp chuyên ngành Kiểm toán tại Đại học Kinh tế Quốc dân, anh từng đoạt giải Khuyến khích tại Giải Báo chí quốc gia lần thứ XVII - năm 2022 với tuyến bài Phục hồi kinh tế Việt Nam.
Chuyên mục TÂM ĐIỂM mong nhận được ý kiến của bạn đọc về nội dung bài viết. Hãy vào phần Bình luận và chia sẻ suy nghĩ của mình. Xin cảm ơn!