Sốt xuất huyết Dengue là bệnh truyền nhiễm do virus Dengue gây ra. Trong những ngày đầu, bệnh có thể biểu hiện giống nhiều bệnh nhiễm virus khác, với các triệu chứng như sốt cao, đau đầu, đau mỏi người, buồn nôn, nôn, đôi khi kèm ho, sổ mũi hoặc tiêu chảy. Vì vậy, việc nhận biết bệnh sớm không phải lúc nào cũng dễ dàng.
Hạ sốt không đồng nghĩa bệnh đã khỏi
Theo BS.CKI Nguyễn Hữu Trí, khoa Cấp cứu, Bệnh viện Nhi đồng 2 (TPHCM), kết quả xét nghiệm cần được đánh giá theo ngày bệnh và kết hợp với biểu hiện lâm sàng.
Xét nghiệm NS1 có giá trị trong những ngày đầu mắc bệnh. Từ khoảng ngày thứ 5, xét nghiệm kháng thể có thể được sử dụng tùy trường hợp. Công thức máu trong 1-2 ngày đầu có thể chưa thay đổi rõ rệt, trong khi số lượng tiểu cầu có thể giảm dần theo diễn tiến bệnh. Nếu chưa thể loại trừ sốt xuất huyết, trẻ cần tái khám và xét nghiệm lại theo hướng dẫn của bác sĩ.
Sốt xuất huyết thường diễn tiến qua 3 giai đoạn. Giai đoạn sốt kéo dài khoảng ngày 1-3, trẻ thường sốt cao, mệt mỏi, đau nhức người. Giai đoạn nguy hiểm thường rơi vào ngày 3-7, khi trẻ có nguy cơ thoát huyết tương, dẫn đến sốc, tổn thương đa cơ quan, thậm chí tử vong. Nếu vượt qua giai đoạn này, trẻ sẽ dần hồi phục, thường trong khoảng ngày 7-10.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Trẻ điều trị sốt xuất huyết tại một bệnh viện nhi ở TPHCM (Ảnh: Bệnh viện cung cấp).
Đáng lưu ý, giai đoạn nguy hiểm thường xuất hiện khi trẻ bắt đầu hạ sốt hoặc hết sốt. Phụ huynh có thể lầm tưởng con đã khỏi bệnh, nhưng tình trạng thoát huyết tương vẫn có thể xảy ra, gây sốc và các biến chứng nghiêm trọng.
Trẻ được chẩn đoán sốt xuất huyết cần được theo dõi sát, tái khám hằng ngày theo hướng dẫn của bác sĩ, đặc biệt trong giai đoạn từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7, nhất là ngày 4-5. Nếu trẻ hết sốt nhưng mệt lả, lừ đừ, đau bụng, nôn nhiều hoặc tay chân lạnh, phụ huynh cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay.
Chăm sóc đúng cách, nhận biết dấu hiệu nguy hiểm
Theo BS Trí, khi trẻ nghi ngờ hoặc chưa loại trừ sốt xuất huyết, phụ huynh cần bổ sung đủ nước bằng cách cho trẻ uống từng ngụm nhỏ, nhiều lần. Dung dịch oresol cần được sử dụng theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Có thể bổ sung nước cam, nước chanh hoặc nước dừa phù hợp với khả năng dung nạp của trẻ.
Không nên cho trẻ uống nước có màu đỏ hoặc nâu như xá xị, sô cô la, vì nếu trẻ nôn sẽ khó phân biệt với máu. Về dinh dưỡng, nên cho trẻ ăn thức ăn mềm, dễ tiêu như cháo, súp, sữa và chia thành nhiều bữa nhỏ.
Khi trẻ sốt từ 38,5 độ C trở lên, phụ huynh sử dụng paracetamol theo liều lượng và hướng dẫn của bác sĩ. Tuyệt đối không tự ý dùng ibuprofen, aspirin hoặc các thuốc kháng viêm giảm đau khác vì có thể làm tăng nguy cơ chảy máu.
Để trẻ dễ chịu hơn, cha mẹ nên cho trẻ mặc quần áo thoáng, có thể lau người bằng nước ấm. Không tự ý truyền dịch tại nhà vì việc truyền dịch không phù hợp có thể gây quá tải dịch, làm tăng nguy cơ biến chứng. Phụ huynh cũng nên ghi lại nhiệt độ, lượng nước trẻ uống, số lần nôn, số lần đi tiểu và những biểu hiện bất thường để cung cấp cho bác sĩ khi tái khám.
Cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như đau bụng nhiều hoặc liên tục; nôn nhiều; lừ đừ, li bì, mệt lả hoặc bứt rứt, vật vã bất thường; chảy máu mũi, chảy máu chân răng, nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen.
Các dấu hiệu nguy hiểm khác gồm tay chân lạnh, da tái, vã mồ hôi, khó thở, thở nhanh bất thường hoặc tiểu ít rõ rệt so với bình thường.
Bác sĩ khuyến cáo phụ huynh không chủ quan khi thấy trẻ hạ sốt hoặc có vẻ khỏe hơn. Theo dõi sát diễn tiến bệnh, tuân thủ lịch tái khám và nhận biết sớm dấu hiệu cảnh báo là những yếu tố quan trọng giúp phát hiện biến chứng, bảo vệ sức khỏe và tính mạng của trẻ.