Trung tâm Cứu hộ gấu từng bước phát huy năng lực
Trung tâm Cứu hộ gấu Việt Nam tại Vườn quốc gia Bạch Mã đi vào hoạt động từ tháng 10/2023, trên diện tích 12,5ha ở giai đoạn 1. Trung tâm có bệnh viện thú y, khu cách ly, hệ thống nhà gấu và bốn khu bán tự nhiên phục vụ chăm sóc, phục hồi tập tính tự nhiên cho động vật.
Đến tháng 10/2026, Trung tâm đã tiếp nhận, chăm sóc 30 cá thể gấu được chuyển giao từ nhiều địa phương. Những cá thể này được kiểm tra sức khỏe, cách ly và theo dõi trước khi xem xét chuyển sang khu bán tự nhiên phù hợp. Với những con bị suy nhược, mắc bệnh hoặc mang thương tích do thời gian dài nuôi nhốt, quá trình chăm sóc đòi hỏi theo dõi và điều trị theo tình trạng từng cá thể.
Giai đoạn 2 của dự án được khởi công tháng 9/2025, bổ sung các hạng mục phục vụ hoạt động của cán bộ, nhân viên, hạ tầng kỹ thuật và giáo dục bảo tồn. Theo ông Nguyễn Vũ Linh, Giám đốc Vườn quốc gia Bạch Mã, Trung tâm đã chuẩn bị cơ sở vật chất, nhân lực và quy trình chuyên môn để tiếp nhận thêm gấu. Tuy nhiên, tiếp nhận mới là bước đầu. Chăm sóc lâu dài, phục hồi sức khỏe và bảo đảm điều kiện sống phù hợp cũng là nhiệm vụ quan trọng đối với những cá thể đã trải qua nhiều năm bị nuôi nhốt. Bởi, gấu là loài động vật đã thuần hóa thì khó trở lại với thiên nhiên hoang dã.
Mở rộng hợp tác, hướng đến bảo tồn nhiều loài nguy cấp
Không chỉ tập trung vào gấu, Vườn quốc gia Bạch Mã đang chuẩn bị điều kiện cứu hộ, chăm sóc, nhân giống và tái hoang dã nhiều loài động vật nguy cấp, quý, hiếm. Thông qua Dự án “Tái thả động vật hoang dã về dãy Trường Sơn” giai đoạn 2024-2025, Vườn đã chuẩn bị cơ sở hạ tầng, chuồng trại và tập huấn chuyên môn để tiếp nhận các loài như trĩ sao, gà lôi lam mào trắng, mang lớn, mang Trường Sơn, thỏ vằn và rùa hộp trán vàng miền trung.
Hiện Vườn phối hợp với Tổ chức Động vật châu Á xây dựng giai đoạn 2 của dự án cứu hộ gấu và các loài nguy cấp. Đồng thời làm việc với IMC, WWF Việt Nam, Re-Wild, ACB… để phát triển các dự án nhân giống và tái hoang dã. Vườn cũng đang xây dựng kế hoạch tái hoang dã động vật hoang dã nhằm phục hồi hệ sinh thái, đa dạng sinh học trên cả nước. Theo ông Nguyễn Vũ Linh, Bạch Mã được định hướng trở thành trung tâm nhân giống, bảo tồn và tái hoang dã các loài nguy cấp ở khu vực trung Trường Sơn.
Ngày 28/10, Vườn tiếp nhận 21 cá thể trĩ sao từ Thảo cầm viên Sài Gòn, gồm 9 cá thể đực và 12 cá thể cái. Vườn bố trí khu chuồng nuôi khoảng 300m² và khu vực bán hoang dã rộng 15,23ha phục vụ bảo tồn, nhân giống, tái hoang dã. Bốn thành viên đội ngũ chăm sóc động vật đã được tập huấn kỹ thuật tại Vườn quốc gia Cúc Phương và Thảo Cầm Viên Sài Gòn.
Kết quả theo dõi bằng bẫy ảnh giai đoạn 2021-2025 ghi nhận trĩ sao tại hai địa điểm trong Vườn. Khảo sát bằng âm thanh giữa các giai đoạn 2017-2018 và 2020-2021 cho thấy tỷ lệ ghi nhận có xu hướng giảm. Những dữ liệu ít ỏi này cho thấy cần tiếp tục theo dõi loài trong tự nhiên, song chưa đủ để xác định chính xác số lượng cá thể còn lại.
Từ cứu hộ gấu đến nhân giống, tái hoang dã các loài nguy cấp, hiệu quả bảo tồn tại Bạch Mã không chỉ phụ thuộc vào cơ sở vật chất và khả năng tiếp nhận động vật mà còn cần phối hợp chuyên môn, bảo vệ sinh cảnh và theo dõi kết quả sau khi tái hoang dã.
QUANG TIẾN