Có mặt tại bãi biển Bình Lập (thôn Bình Lập, xã Nam Cam Ranh, tỉnh Khánh Hòa) ngày 29/9, chúng tôi nhận thấy tình trạng ô nhiễm ở đây ngày càng trầm trọng hơn khi bị bao vây bởi rác thải từ hàng trăm lồng bè nuôi tôm hùm trên biển. Nước biển ở đây đã chuyển sang màu đen, bốc mùi tanh hôi bay theo từng cơn gió gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt, sức khỏe, môi trường sống của người dân địa phương.
Rác thải từ hoạt động nuôi tôm hùm tràn ngập bãi biển Bình Lập.
Ông Nguyễn Văn Tiến (ở thôn Bình Lập, đã sinh sống nhiều năm tại khu vực biển Tàu Bể và Bãi Ngang) cho biết: Trước đây, nước biển trong xanh, bãi cát sạch đẹp, thu hút đông đảo người dân địa phương đến tắm, nhất là vào các dịp lễ, Tết. Vẻ đẹp của vùng biển này từng được anh ví như “Maldives”. Tuy nhiên, hiện bãi biển đang tràn ngập rác từ hàng trăm lồng bè nuôi tôm hùm.
“Mỗi ngày có hàng trăm lồng bè từ khắp nơi được đưa vào vùng biển thôn Bình Lập để dọn vệ sinh, thay lưới mới. Trong quá trình vệ sinh, chất thải như túi nilon, lưới mùng cũ, vỏ sò, ốc, hàu được đổ trực tiếp xuống bãi biển”, ông Tiến cho hay.
Hàng trăm lồng bè nuôi tôm hùm vứt bừa bãi trên bãi biển Bình Lập.
Theo ông Tiến, hoạt động nuôi tôm hùm lồng bè bắt đầu xuất hiện tại đây khoảng năm 2005, ban đầu chỉ có vài lồng nuôi thử nghiệm. Đến giai đoạn 2017-2019, số lượng lồng bè tăng nhanh và phát triển mạnh vào năm 2022. Từ năm 2023, ông nhận thấy môi trường biển có dấu hiệu ô nhiễm rõ rệt hơn.
Tình trạng ô nhiễm còn ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động kinh doanh du lịch của gia đình ông Tiến. Vì thế, có những thời điểm, gia đình ông phải cân nhắc việc nhận khách lưu trú vì lo ngại chất lượng nước biển không bảo đảm, làm giảm trải nghiệm của du khách và ảnh hưởng đến uy tín cơ sở kinh doanh.
Bãi biển Bình Lập bị bủa vây bởi rác thải từ hoạt động nuôi tôm hùm.
Chung nỗi lo, ông Nguyễn Thanh Toàn (ở thôn Bình Lập) cho biết: Vỏ hàu, vỏ ốc xuất hiện dọc bờ biển, gây ô nhiễm và khiến người dân không còn tắm biển tại khu vực này. Nhiều gia đình phải đến biển Bình Tiên (cách bãi biển Bình Lập khoảng 10km - PV) để tắm thay vì lựa chọn bãi biển gần nhà.
Sẽ bố trí lại vùng nuôi tôm hùm
Ông Nguyễn Bình Nam - Phó Chủ tịch UBND xã Nam Cam Ranh, cho biết: Việc thu gom, xử lý rác thải nhựa phát sinh từ hoạt động nuôi tôm hùm là thách thức lớn đối với địa phương. Công ty CP Đô thị Cam Ranh hiện chủ yếu thu gom rác thải sinh hoạt, chưa thực hiện thu gom các loại rác thải nhựa phát sinh từ hoạt động nuôi trồng thủy sản. Điều này khiến một số loại rác chưa được thu gom, xử lý đúng cách nên gây ra tình trạng tràn ngập rác thải nhựa dọc khắp đường bờ biển. Chính quyền địa phương cũng đã nhiều lần tổ chức kiểm tra và xử lý các trường hợp xả trộm rác thải.
Lồng bè nuôi tôm hùm trên khu vực biển Bình Lập.
Theo ông Nguyễn Bình Nam, tại nhiều khu vực ven biển của xã Nam Cam Ranh, trong đó có Bình Lập, người dân đã bố trí lồng bè tự phát với mật độ cao. Hiện khu vực ven biển phía Đông xã Cam Lập cũ (nay thuộc xã Nam Cam Ranh), đã được khảo sát môi trường để dự kiến bố trí vùng nuôi với diện tích mặt nước 884ha. Nhưng ngay tại khu vực dự kiến sắp xếp tạm, nhiều hộ đã nuôi tôm hùm và các loại thủy sản khác. Vì thế, việc xác định ranh giới vùng nuôi, phân chia ô nuôi, bố trí lại các hộ và kiểm soát môi trường nước ngày càng trở nên khó khăn.
“Địa phương hiện cần nguồn kinh phí dự kiến khoảng 15 tỷ đồng để thả phao mốc, xác định ranh giới vùng nuôi, phân chia các ô nuôi và rà soát các đối tượng đang hoạt động. Sau khi thống kê đầy đủ các hộ nuôi, chính quyền mới có cơ sở xây dựng tiêu chí lựa chọn, bố trí lại vị trí lồng bè. Các trường hợp không thuộc đối tượng được phép nuôi sẽ được yêu cầu chuyển đổi nghề”, ông Nam cho hay.
Vào năm 2023, Báo Tiền Phong có nhiều bài viết phản ánh tình trạng rác thải từ lồng bè nuôi tôm hùm bủa vây bãi biển Bình Lập. Sau đó, chính quyền địa phương vào cuộc xử lý, giảm thiểu được việc rác thải gây ô nhiễm cho môi trường sống và trả lại vẻ đẹp cho bãi biển này.