Bắn hạ máy bay nhờ không khí

Hải quân Mỹ đang nghiên cứu một loại vũ khí phòng không đặc biệt, có khả năng tiêu diệt máy bay bằng những tia laser hình thành từ các electron trong không khí xung quanh. Theo Fox News, công nghệ mới được phát triển cho những tàu chiến tương lai, nhằm tạo ra phương án đánh chặn nhanh hơn trước các mối đe dọa trên không ngày càng hiện đại. Khác với súng phòng không truyền thống sử dụng đạn hoặc tên lửa, hệ thống này khai thác các hạt điện tử và nhiều từ trường để tạo chùm laser công suất cực lớn. Thiết bị thuộc chương trình Free Electron Laser, viết tắt FEL, do Phòng thí nghiệm quốc gia Los Alamos tại Mỹ phối hợp nghiên cứu cùng Hải quân Mỹ. Dinh Nguyen, trưởng nhóm nghiên cứu chương trình FEL, cho biết thiết bị phóng tia laser đã hoạt động đúng như những gì nhóm phát triển kỳ vọng trong quá trình thử nghiệm. Nhóm của Nguyen cũng hy vọng vũ khí laser mới có thể lập kỷ lục thế giới về công suất, dù bài gốc không nêu cụ thể kỷ lục dự kiến thuộc hạng mục nào. Công nghệ FEL tạo laser bằng cách đẩy các luồng electron qua nhiều vùng từ trường liên tiếp, khiến những hạt này phát ra năng lượng dưới dạng chùm ánh sáng tập trung. Nhờ sử dụng electron thay cho một số hóa chất thường gặp trong laser khí gas, hệ thống có thể hạn chế nguồn nhiệt phát sinh trong quá trình tạo tia. Ở những hệ thống laser khí gas thông thường, nhiệt sinh ra trong lúc vận hành làm giảm công suất chùm tia, từ đó hạn chế khả năng sử dụng cho nhiệm vụ quân sự. Nhóm nghiên cứu cho rằng việc tránh hiện tượng sản nhiệt giúp tia laser duy trì công suất cao hơn, đồng thời tăng đáng kể sức hủy diệt khi hướng vào mục tiêu. Các tia laser hình thành từ electron trong không khí được đánh giá đặc biệt phù hợp với nhiệm vụ phòng không, nơi tốc độ phản ứng và độ chính xác giữ vai trò quan trọng. Công nghệ này còn phát huy hiệu quả cao trong điều kiện độ ẩm lớn hoặc nhiều mây, vốn thường gây khó khăn cho các thiết bị quang học và hoạt động quan sát trên biển. Nhóm nghiên cứu đặt mục tiêu hoàn thiện một phiên bản mẫu trước năm 2018, với khả năng tấn công mục tiêu ở mọi độ cao và vào mọi thời điểm. Nếu đạt yêu cầu, phiên bản mẫu sẽ cung cấp cho tàu chiến một phương án phòng thủ linh hoạt, không phụ thuộc hoàn toàn vào cơ số tên lửa hoặc đạn dự trữ. Nhu cầu đó xuất hiện trong bối cảnh tàu chiến ngày càng dễ bị đe dọa bởi tên lửa siêu thanh, loại vũ khí có tốc độ khiến nhiều hệ thống phòng thủ hiện nay gặp khó. Theo nội dung bài gốc, công nghệ phòng thủ của tàu chiến đang chậm hơn sự phát triển của tên lửa, tạo ra khoảng cách nguy hiểm trong cuộc đua quân sự trên biển. Quentin Saulter, người quản lý chương trình FEL, nhận định hệ thống này có thể giúp tàu chiến Mỹ tự vệ gần như tức thời bằng tia laser. Khả năng đó được kỳ vọng duy trì trong nhiều điều kiện hải dương khác nhau, trải rộng trên các vùng biển thuộc nhiều khu vực trên thế giới. Một ưu điểm khác nằm ở nguồn năng lượng, bởi các tàu chiến tương lai được dự kiến trang bị động cơ đẩy điện tử với nguồn cung cấp điện dồi dào. Nguồn điện lớn từ hệ thống động lực có thể hỗ trợ vũ khí FEL hoạt động ổn định, tránh tình trạng thiếu năng lượng khi phải phòng thủ liên tục. Tuy vậy, bài gốc chỉ mô tả kết quả thử nghiệm và mục tiêu phát triển, chưa công bố khả năng tiêu diệt mục tiêu thực tế của một phiên bản hoàn chỉnh. Điểm đáng chú ý nhất của FEL nằm ở cách nó biến các electron thành nguồn tạo laser mạnh, thay vì dựa vào hóa chất và chịu tổn hao nhiệt lớn. Nếu được hoàn thiện đúng kế hoạch, vũ khí này sẽ mở rộng vai trò của laser trong phòng không, đặc biệt trên những tàu chiến cần phản ứng nhanh. Nghiên cứu của Hải quân Mỹ cho thấy cuộc cạnh tranh giữa tên lửa siêu thanh và hệ thống đánh chặn đang thúc đẩy những hướng tiếp cận hoàn toàn mới.