Tại dự án luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, luật Thuế thu nhập cá nhân, Chính phủ đề xuất áp thuế 0,2% đất bỏ hoang, không đưa vào sử dụng, chậm đưa vào sử dụng và không áp dụng hạn mức.
Tránh tạo thêm khó khăn cho nhà đầu tư gặp trở ngại khách quan
Thảo luận tại tổ ngày 23.10, đồng tình đề xuất thuế 0,2%, song đại biểu (ĐB) Nguyễn Bình Tân (đoàn Cà Mau) nhấn mạnh cần phân biệt trường hợp cố tình chậm đưa đất vào sử dụng với những vướng mắc khách quan hoặc thực hiện theo phân kỳ đầu tư. Chẳng hạn, dự án còn vướng giải phóng mặt bằng hoặc khu công nghiệp đã đầu tư hạ tầng nhưng mới thu hút doanh nghiệp sử dụng khoảng 50% diện tích. Cần làm rõ phần đất chưa thể khai thác trong những trường hợp này có phải chịu thuế suất đối với đất bỏ hoang hay không, tránh tạo thêm khó khăn cho nhà đầu tư gặp trở ngại khách quan.
Cho rằng vấn đề không chỉ là mức thuế, ĐB Trần Mạnh Huy (đoàn Đà Nẵng) nêu để thu đúng, phải biết ai xác nhận đất chậm sử dụng, thời điểm bắt đầu tính thuế và nguyên nhân chậm. Chậm do nhà đầu tư không thực hiện khác với chậm do thủ tục thuộc trách nhiệm cơ quan nhà nước hoặc do bất khả kháng. Nếu cơ quan thuế chỉ nhận một trạng thái trên hệ thống mà thiếu căn cứ và cơ chế sửa sai, tranh chấp sẽ chuyển từ quản lý đất đai sang quản lý thuế.
Một dự án ở TP.HCM để hoang đất nhiều năm
Ảnh: Đình Sơn
ĐB đề nghị cần xác định nguyên tắc loại trừ đối với trường hợp không thuộc lỗi người sử dụng đất, và căn cứ xác định thời điểm áp dụng. Cơ quan quản lý đất đai chịu trách nhiệm xác nhận tình trạng sử dụng đất; cơ quan thuế sử dụng thông tin chính thức, có khả năng đối chiếu và giải quyết phản hồi của người nộp thuế. Phần quy trình trao đổi dữ liệu có thể quy định dưới luật.
Chính phủ sẽ rà soát, tránh chồng chéo thuế
Tán thành việc sử dụng công cụ thuế để góp phần chống lãng phí đất đai, song theo ĐB Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn Hải Phòng), quy định phải đủ rõ để phân biệt hành vi giữ đất, chậm triển khai với những trường hợp có nguyên nhân khách quan hoặc đang thực hiện đúng tiến độ được phê duyệt.
Dự thảo bổ sung mức thuế suất 0,2%, không áp dụng hạn mức. Trong khi đó, luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp hiện hành đã quy định mức 0,15% đối với đất sử dụng không đúng mục đích, đất chưa sử dụng theo đúng quy định, cùng quy định riêng đối với dự án đầu tư phân kỳ. Nếu bổ sung khoản mới mà không xử lý quan hệ với khoản hiện hành, có thể dẫn đến cách hiểu cùng một diện tích thuộc hai mức thuế.
ĐB đề nghị chỉnh lý trực tiếp, xác định rõ trường hợp áp dụng từng mức. Đồng thời, cần làm rõ phạm vi có bao gồm đất ở hợp pháp của hộ gia đình, cá nhân chưa xây dựng hay không. "Đây là vấn đề tác động trực tiếp đến người dân, không nên để phát sinh cách hiểu khác nhau khi triển khai", bà Nga nói.
Ngoài ra, luật cũng cần xác định cơ quan có trách nhiệm kết luận tình trạng sử dụng đất; mốc bắt đầu, kết thúc áp dụng thuế; việc thông báo và giải quyết khi người sử dụng đất không đồng ý. Phải phân biệt chậm sử dụng do chủ đầu tư với chậm do thủ tục của cơ quan nhà nước, chưa bàn giao đất, bất khả kháng hoặc tiến độ phân kỳ được phê duyệt. "Chính sách này cần đặt trong quan hệ với gia hạn sử dụng đất, nghĩa vụ tài chính tăng thêm và thu hồi đất theo pháp luật đất đai", bà nhấn mạnh.
Bà Nga còn đề nghị đánh giá tác động của việc cộng diện tích đất ở trong phạm vi một tỉnh, thành phố sau sắp xếp đơn vị hành chính. Với những địa phương như Hải Phòng, cần kiểm tra tình huống người dân không mua thêm đất nhưng cách cộng gộp thay đổi do địa giới thay đổi, từ đó có thể làm thay đổi nghĩa vụ thuế. Nếu có tác động, cần quy định chuyển tiếp phù hợp và hướng dẫn công khai.
ĐB Tô Huy Vũ (đoàn Hà Nội) cho rằng việc áp thuế suất 0,2% với đất lấn, chiếm hiện nay chưa tác động đáng kể đến hành vi nắm giữ đất. Ông đặt vấn đề, nếu dùng lại đúng mức thuế suất này cho đất bỏ hoang liệu có đủ răn đe? "Luật cần ghi rõ chỉ áp thuế khi cơ quan có thẩm quyền đã xác định rõ đối tượng, loại trừ nguyên nhân khách quan như vướng quy hoạch, giải phóng mặt bằng, thủ tục của Nhà nước. Cạnh đó, thuế suất nên tăng theo thời gian, không thu trùng với nghĩa vụ theo pháp luật đất đai, hiệu lực gắn với luật Đất đai sửa đổi", ĐB Vũ đề nghị.
Trước các ý kiến của đại biểu về mức thuế suất đối với đất bỏ hoang, đất chậm đưa vào sử dụng, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết Chính phủ sẽ chỉ đạo Bộ Tài chính, Bộ NN-MT phối hợp rà soát, quy định rõ tiêu chí để áp dụng thống nhất, khả thi và không chồng chéo với luật Đất đai.