Công nghệ quét não người để biến suy nghĩ thành văn bản thay vì phải đánh máy bằng tay có thể một ngày nào đó sẽ thay thế bàn phím QUERTY vốn đã thống trị hơn 40 năm qua. Bước đầu tiên nhằm hiện thực hóa công nghệ này sử dụng phương pháp quét não fMRI , biến một số dạng hoạt động của não khi nghĩ về...
Công nghệ quét não người để biến suy nghĩ thành văn bản thay vì phải đánh máy bằng tay có thể một ngày nào đó sẽ thay thế bàn phím QUERTY vốn đã thống trị hơn 40 năm qua.
Bước đầu tiên nhằm hiện thực hóa công nghệ này sử dụng phương pháp quét não fMRI, biến một số dạng hoạt động của não khi nghĩ về một số đồ vật hữu hình, như con ngựa hay ngôi nhà thành văn bản.
Các nhà nghiên cứu cũng sử dụng phương pháp quét não để nhận dạng hoạt động của não đối với một số từ ngữ liên quan đối với một số chủ đề nhất định - như về "mắt" hay "chân" được thể hiện bởi các dạng liên quan tới những từ ngữ chỉ bộ phận cơ thể.
"Ý tưởng cơ bản của phương thức này là bất kỳ vật nào xuất hiện trong suy nghĩ của con người - không chỉ là các chủ đề mà cả các khái niệm, cảm xúc, kế hoạch hay những suy nghĩ mang định hướng xã hội - cuối cùng đều được phản ánh bằng các mô hình hoạt động của não", nhà vật lý Matthew Botvinick ở ĐH Princeton (Mỹ) nói.
Botvinick cho rằng công nghệ biến suy nghĩ của con người đối với bất kỳ đối tượng nào, dù là vật hay con người, suy nghĩ trừu tượng hay các mối quan hệ, thành dạng văn bản là có thể thực hiện được.
Botvinick đang cùng với một số nhà khoa học khác để nghiên cứu công nghệ chuyển tải suy nghĩ thành văn bản trên một số tình nguyện viên.
Công nghệ hiện tại có thể giúp những bệnh nhân bị liệt chuyển suy nghĩ thành văn bản bằng cách dùng mắt để chọn từng chữ cái rồi ghép thành từ có nghĩa.
Một ngày nào đó, bàn phím QUERTY, công cụ gõ chữ đã giữ vị trí thống trị hơn 40 năm, có thể nhường chỗ cho công nghệ đọc suy nghĩ bằng quét não. Thay vì dùng tay lần lượt nhấn từng phím, con người có thể truyền nội dung đang nghĩ trực tiếp thành văn bản trên màn hình. Ý tưởng này nghe giống khoa học viễn tưởng, nhưng các nhà nghiên cứu đã bắt đầu thử nghiệm bằng những phương pháp ghi nhận hoạt động não hiện có.
Bước đầu của hướng nghiên cứu sử dụng công nghệ quét não fMRI, phương pháp cho phép theo dõi những thay đổi liên quan đến hoạt động của các vùng não. Khi tình nguyện viên nghĩ về một đồ vật cụ thể, chẳng hạn con ngựa hoặc một ngôi nhà, hệ thống tìm kiếm các mô hình hoạt động tương ứng. Những mô hình ấy sau đó được chuyển thành từ ngữ, mở ra khả năng kết nối trực tiếp giữa suy nghĩ và văn bản.
Cách tiếp cận này không đơn giản là nhận diện một hình ảnh đang xuất hiện trước mắt người tham gia thử nghiệm. Các nhà nghiên cứu còn quan sát hoạt động não khi tình nguyện viên nghĩ về những từ ngữ liên quan đến một chủ đề nhất định. Chẳng hạn, các từ “mắt” hoặc “chân” tạo ra những dạng hoạt động có mối liên hệ với nhóm từ chỉ bộ phận cơ thể.
Những kết quả ban đầu cho thấy não người tổ chức thông tin theo các mối liên hệ có thể nhận diện được, thay vì lưu giữ từng từ hoàn toàn tách biệt. Một khái niệm cụ thể có thể kích hoạt những mô hình liên quan đến hình dạng, chức năng hoặc nhóm ý nghĩa của nó. Nhờ phân tích các dấu hiệu này, máy tính từng bước học cách suy ra nội dung mà người tham gia đang tập trung trong đầu.
Nhà vật lý Matthew Botvinick tại ĐH Princeton, Mỹ, cho rằng mọi vật xuất hiện trong suy nghĩ con người đều cuối cùng được phản ánh qua những mô hình hoạt động của não. Điều đó không chỉ bao gồm đồ vật hoặc chủ đề quen thuộc, mà còn có thể bao gồm khái niệm, cảm xúc, kế hoạch và suy nghĩ mang định hướng xã hội. Quan điểm này đặt nền móng cho một hệ thống hiểu nội dung tinh thần rộng hơn nhiều so với việc nhận diện vài từ riêng lẻ.
Theo Botvinick, công nghệ chuyển suy nghĩ thành văn bản có thể áp dụng cho nhiều dạng nội dung khác nhau trong tương lai. Đối tượng được giải mã có thể là một vật, một con người, một ý tưởng trừu tượng hoặc mối quan hệ giữa các chủ thể. Tuy vậy, nghiên cứu hiện tại mới dừng ở những bước đầu, với phạm vi thử nghiệm còn giới hạn và chưa thể biến mọi suy nghĩ thành câu chữ hoàn chỉnh.
Botvinick cùng một số nhà khoa học khác đang nghiên cứu phương thức chuyển tải suy nghĩ thành văn bản trên những tình nguyện viên. Nhóm nghiên cứu cần so sánh hoạt động não giữa nhiều nội dung, từ đó xác định các dấu hiệu ổn định có thể dùng cho quá trình giải mã. Mỗi kết quả mới giúp làm rõ mức độ chính xác mà công nghệ có thể đạt được, đồng thời cho thấy những khó khăn còn tồn tại.
Trong giai đoạn hiện nay, ứng dụng rõ ràng hơn cả hướng đến những bệnh nhân bị liệt, vốn gặp trở ngại nghiêm trọng khi giao tiếp bằng tay hoặc giọng nói. Công nghệ hỗ trợ họ dùng mắt chọn từng chữ cái, sau đó ghép các chữ thành từ và câu có nghĩa. Nếu khả năng đọc hoạt động não tiếp tục tiến bộ, bàn phím có thể dần bớt cần thiết trong một số tình huống, dù con đường thay thế hoàn toàn QUERTY vẫn còn rất dài.
