Có bận má dậy trễ. Tôi đồ rằng mấy hôm nay trời chuyển nên người má mỏi mệt. Trời đã sáng. Mấy con gà phía nhà bếp đã lục tục mà vẫn không nghe tiếng dép lẹt quẹt của má. Tôi trở mình dậy, xuống bếp vo gạo, nhen lửa và bắc lên ấm nước chè.
Trời sáng bưng, tôi trở lên phòng má, thấy má nằm nghiêng, vài sợi tóc phất phơ trên gương mặt. Má nằm đó, hiền như que củi. Tôi ngờ có đâu má mình lại gầy đến vậy. Nắm bàn tay má lay nhẹ, bàn tay má gầy quá thể, da dính sát vào xương, hiện lên mấy vệt gân lờ mờ xanh. Lòng bàn tay thô ráp, nhiều vết chai sạn. Tôi thấy mình vô tâm quá.
Có khi nào bạn để ý đến đôi bàn tay má mình? Điều đó thật sự hy hữu. Cái phi lí của cuộc đời này là con người ta hiếm khi để ý. Có khi nào bạn để ý đến đôi bàn tay của má? Tôi cam đoan điều đó hẳn là khó.
Tôi thấy thương quá chừng đôi bàn tay má. Từ khi lọt lòng, đôi bàn tay ấy đã ẵm bồng, ủ ấm chị em tôi trong những ngày đông lạnh. Cũng đôi bàn tay ấy lại không biết mỏi, quạt đưa gió về trong những trưa, những khuya mùa hè oi bức. Ngày tôi chập chững biết đi, điểm tựa đầu cho từng bước chưa vững là đôi bàn tay má. Lại nhớ ngày đầu đến lớp, bàn tay má dắt tôi đi trên con đường nhỏ thắt thẻo ven sườn đồi. Mọi khi về ngoại cũng đi trên đường này nhưng tôi cứ chạy lon ton, hết nghịch tay vào bụi gai xấu hổ, lại vạch bụi dủ dẻ tìm những quả chín vàng ươm, má hối mãi mới chịu đi. Nhưng ngày đầu đến lớp, cũng trên con đường đó, mọi thứ chẳng còn cám dỗ tôi. Tay tôi bấu chặt vào tay má, lẽo đẽo theo má trong sự hồi hộp, lo sợ. Đôi bàn tay má khi ấy sao ấm áp quá chừng.
Má chẳng cầm tay tôi nắn nót cho tôi đồ theo những đường chì để viết con chữ. Bởi má nói má không được đi học, bàn tay cần bút run hơn sẽ làm tôi viết chữ xấu đi. Thế nhưng má lại ngồi bên cạnh, bàn tay quạt, bàn tay xoa đầu động viên tôi suốt tuổi thơ dài.
Có những buổi sớm mai tôi dậy trễ khi mặt trời đã lên ngang rặng tre đầu vườn, má vội dắt tôi lại phía ảng nước. Một tay múc từng gáo nước mát dội vào tay kia rồi rửa mặt cho tôi. Một đôi lần tôi khóc thét lên vì vết chai trên tay má xước vào làn da mặt. Má vội vã vừa xin lỗi vừa kéo vạt áo bà ba lau gương mặt tèm nhem giàn giụa nước mắt của tôi.
Bàn tay má, đó là bàn tay gầy gầy, da đen đúa. Mu bàn tay đầy những vết đồi mồi thâm xỉn. Lòng bàn tay nhiều lắm những vết chai, rãnh móng tay đen đúa. Một đôi lần tôi nghịch ngợm bàn tay má và bảo bàn tay má bẩn thế này thể nào cô giáo cũng lấy thước khẽ vào đến sưng lên. Nhưng tôi nào đâu biết, những ngày đông lạnh cắt da cắt thịt, bàn chân má phải lội ngoài ruộng bùn sâu ngập đến gối, bàn tay má phải luồn dưới bùn cấy dặm từng cây mạ, nhổ từng cọng cỏ. Cũng đôi bàn tay ấy trong những ngày hè miền trung nắng như đổ lửa, bàn tay trên rẫy băm chồi, nhổ từng gốc khoai, đoạn từng vác củi. Những mưa nắng cuộc đời đã lặm vào đôi bàn tay má để rồi đôi bàn tay ấy gầy đi theo năm tháng, đen đúa và chai sạn đi theo từng mùa. Có những đêm thật khuya, má ngồi phía bếp chăm nồi cám heo sôi ùng ục. Tóc má đầy bụi tro, bàn tay gầy đét ấy miết từng nhát dao vào thân chuối, thân rau nghe loạt xoạt. Có bận, hết rau chuối, má phải lội dọc mương nước trong hố sâu cắt từng bó môn nước. Để rồi những đêm muộn, bên bếp lửa hừng hực, sau khi bỏ mớ môn vừa cắt xong vào nồi cám, cũng là lúc má hơ đôi bàn tay mình vào sát ngọn lửa, má vừa hơ vừa gãi sồn sột vì thứ môn dại ấy ngứa đáo để. Má có tiếc gì đôi bàn tay trắng trẻo, cũng như má có tiếc gì mái tóc đen dài mượt, tiếc gì tuổi thanh xuân, miễn là lũ con mình có cái ăn, cái mặc, được ấm êm, được học hành.
Giờ đây, nắm bàn tay, tôi biết chẳng làm gì để có thể mềm đi những vết chai nơi lòng bàn tay gầy guộc ấy. Chỉ mong phần đời còn lại đủ dịu dàng để đôi bàn tay má chẳng phải nhận thêm một vết chai nào nữa.
THANH TUÂN