Năm họa sĩ sung sức, vững nghề, đã mấy chục năm trải nghiệm nghiệp giảng đường hay qua nhiều thăng trầm sáng tạo mà trong đó đều đã quen biết, thân thiết, là “bạn già” với nhau, hội tụ trong cuộc trình hiện thế giới tâm hồn thông qua những sáng tác trên chất liệu giấy. Từ những kỹ thuật điêu luyện với nhiều thao tác xử lý khéo léo trên bề mặt mong manh, mỏng yếu, “xốp bột”, dễ thấm, thậm chí… thủng, nghệ sĩ làm giàu thêm cho khả năng mang chứa, truyền tải của giấy.
Họa sĩ Nguyễn Hiếu (SN 1984) được xem là người coi giấy như không gian để thử nghiệm và biến đổi chất liệu. Anh mài, cạo, miết, phủ, dẫn đến cảm giác “sơn dầu hóa” bề mặt tranh. Có những mảng vàng lá, sơn ta… kéo dày lấp lánh, chồng lớp, tạo hiệu quả sơn mài trên mặt giấy. Sự sang trọng và bí ẩn thấp thoáng qua những khối hình học sắp đặt theo chiều dọc hiện lên trước mắt người xem.
Họa sĩ Nguyễn Trung Hiếu (SN 1974) tạo hình những “trích đoạn” thân thể người nữ như gợn ngay vào cảm xúc với kích thước lớn, vừa mờ ẩn nhưng lại cố ý đặc tả, làm nổi khối những mảng cong mềm mại, đầy đặn chất sống. Sự vờn tỉa chi li và cả cách “mài” bằng tay khiến người xem khâm phục họa sĩ, vừa thấy thân gần ở khối hình đơn sắc lại vừa thích vẻ hơi kiêu sa như có chất liệu kim loại.
Tranh bột màu trên giấy của họa sĩ Trần Hoàng Sơn (SN 1972), đồng môn với Trung Hiếu, phong phú về hình ảnh dựa trên sự nghiên cứu sâu sắc về mỹ thuật truyền thống kết hợp với những phóng tác mới lạ, gây nhiều liên tưởng. Cá lách trong dòng, hoa đua vờn trùng điệp, chuồn chuồn chíu chít, mặt người nửa nhắm nửa hé mắt đồng hiện cùng lớp lớp cánh hoa lại vừa gợi lăn tăn sóng nước…, họa sĩ gợi nhiều ngẫm ngợi con người trong kết nối sâu xa với tự nhiên. Tranh giấy nhưng lại hơi mang cảm giác dịu nhẹ của lụa.
Khác hẳn là những mảng xanh gợi sắc chàm của họa sĩ Diệp Quý Hải (SN 1971), gợi nhắc đến các hoa văn, họa tiết trang trí đồ gốm sứ truyền thống. Không cụ thể, mà như ta đã gặp đâu đó năm xưa từ bát hương ban thờ, chiếc điếu bát, cái bát chiết yêu, cái đĩa phẩy vài nét ra hình con chim, bông hoa…, thảy đều chung nhau nét mộc mạc đồ vật từ đất nhưng thanh thoát, phóng khoáng qua vẽ vời tự do của nghệ nhân làng quê. Những xếp đặt đường nét của họa sĩ lại gợi liên tưởng đến các ký tự cổ.
Từ miền nam ra hội ngộ, họa sĩ Bùi Tiến Tuấn (SN 1971) mang loạt tranh nặng lòng với Hội An. Không vàng đậm sắc tường hay loang những đốm nắng như ký ức phổ biến về miền di sản này, những khối màu thấm đậm như làm tranh dày lên, sâu vào, gợi thời gian như những buổi chiều hoài niệm loang sẫm trong không gian phố cổ, cầu xưa, những mái cũ như chùm cả vào nỗi nhớ. Với họa sĩ, “mực và màu nước trên giấy dó là một mạch thực hành bền bỉ, nơi sự thô mộc và khả năng thẩm thấu của chất liệu trở thành phương tiện lưu giữ ký ức”.
Triển lãm “Bản thể giấy” giới thiệu hơn 50 tác phẩm của các họa sĩ, treo gọn gàng, xen nhau và tôn nhau lên trong không gian ngôi nhà Pháp cũ được cải tạo, chỉnh trang, giờ đây mang chức năng của một điểm trưng bày ba tầng xinh xắn, lịch lãm. Đáng chú ý là cả mấy ngôi nhà cũ cùng kiểu dáng kết liền nhau trong một con ngõ thoáng, sạch đi vào từ phố nhỏ. “Bản thể giấy” sau ngày khai mạc và tọa đàm nhỏ hôm 29/9, vẫn đón khách yêu tranh đến ngày 25/10.
Mùa thu, những ngày nắng óng vàng hiếm hoi, gió bắt đầu se se, trong dặc dài tin nóng và vấn đề lớn về Thủ đô làm bận lòng người, các hoạt động nghệ thuật khởi lên trong không gian văn hóa lặng lẽ thắp sáng như thế này, dường như tự nhiên gửi đi nhiều thông điệp. Đó là hãy nhận ra rất nhiều góc đẹp, vị trí đẹp, không gian đẹp của thành phố để giữ gìn và làm nơi đó tươi tắn, bền lâu thêm bằng sáng tạo nghệ thuật. Và hãy biết làm đẹp cuộc sống bằng sự tinh mỹ ở chính thực tại, trong những phút giây ta đang sống này.
Bài và ảnh: HOÀNG HOA