Chiều 17/10, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Không để doanh nghiệp chạy đua "suất" hỗ trợ
Một trong những vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm là làm thế nào lựa chọn đúng doanh nghiệp thụ hưởng, bảo đảm chính sách hỗ trợ công khai, minh bạch và công bằng.
Đại biểu Hoàng Văn Tuyên (Đoàn thành phố Hải Phòng) cho rằng, quy định “doanh nghiệp nộp hồ sơ trước được hỗ trợ trước” tại Điều 5 dự thảo Luật có thể tạo lợi thế cho những doanh nghiệp có điều kiện thuận lợi, tiếp cận thông tin sớm, trong khi các đối tượng thực sự cần ưu tiên lại gặp khó khăn khi tiếp cận chính sách.
Vì vậy, đại biểu đề nghị việc xét hỗ trợ nên được thực hiện theo từng đợt hoặc chương trình, căn cứ vào nhu cầu, mức độ ưu tiên, mục tiêu và hiệu quả dự kiến. Thứ tự nộp hồ sơ chỉ nên là tiêu chí phụ, được xem xét khi các doanh nghiệp có mức độ đáp ứng tương đương, thay vì trở thành căn cứ quyết định việc lựa chọn đối tượng thụ hưởng.
Chung quan điểm, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn thành phố Hải Phòng) cho hay, nguyên tắc “nộp hồ sơ trước được hỗ trợ trước” có thể gây bất lợi cho doanh nghiệp ở vùng sâu, vùng xa, nơi hạ tầng số còn hạn chế, đồng thời khiến việc tiếp cận chính sách trở thành cuộc đua “săn suất” hỗ trợ.
Đại biểu đề nghị lựa chọn doanh nghiệp dựa trên mức độ phù hợp với mục tiêu và kết quả đầu ra của từng chương trình. Thời điểm nộp hồ sơ chỉ nên được xem xét trong trường hợp các doanh nghiệp có mức độ đáp ứng tương đương, qua đó bảo đảm nguồn lực được phân bổ theo nhu cầu và mục tiêu chính sách.
Một số ý kiến đại biểu Quốc hội đề nghị nghiên cứu lại thứ tự áp dụng các tiêu chí ưu tiên, bảo đảm phù hợp với mục tiêu hỗ trợ có trọng tâm, trọng điểm.
Các đại biểu phân tích, nếu chỉ căn cứ vào thời điểm nộp hồ sơ, những doanh nghiệp có điều kiện tiếp cận thông tin và hạ tầng số thuận lợi sẽ có ưu thế hơn doanh nghiệp ở vùng sâu, vùng xa, miền núi, biên giới. Trong khi đó, hỗ trợ doanh nghiệp tại địa bàn khó khăn và các nhóm yếu thế là một trong những mục tiêu của dự án Luật. Do vậy, việc hoàn thiện nguyên tắc lựa chọn cần hướng tới bảo đảm cơ hội tiếp cận chính sách công bằng hơn giữa các doanh nghiệp, đồng thời ưu tiên đúng những đối tượng phù hợp với mục tiêu của từng chương trình hỗ trợ.
Làm rõ tiêu chí ưu tiên, hỗ trợ doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động dân tộc thiểu số
Quan tâm đến chính sách hỗ trợ doanh nghiệp tại miền núi, biên giới và vùng đồng bào dân tộc thiểu số, đại biểu Lò Thị Luyến, Phó Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội chuyên trách tỉnh Điện Biên bày tỏ nhất trí với việc bổ sung các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp do phụ nữ, người khuyết tật, người dân tộc thiểu số làm chủ và doanh nghiệp hoạt động ở miền núi, biên giới, hải đảo. Theo đại biểu, đây là những chính sách có ý nghĩa thiết thực đối với các địa phương còn nhiều khó khăn như tỉnh Điện Biên.
Tuy nhiên, đại biểu cho rằng dự thảo Luật cần quy định rõ tiêu chí xác định doanh nghiệp thuộc các nhóm đối tượng ưu tiên, bảo đảm thuận lợi trong quá trình triển khai. Đối với doanh nghiệp ở miền núi, biên giới, hải đảo, cần làm rõ căn cứ xác định theo địa chỉ trụ sở chính, địa điểm sản xuất, kinh doanh hay địa bàn thực hiện dự án đầu tư.
Đại biểu Lò Thị Luyến nhận định, dự thảo Luật đã đề cập chính sách ưu tiên đối với doanh nghiệp do người dân tộc thiểu số làm chủ nhưng chưa quy định rõ đối với doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động là người dân tộc thiểu số. Trên cơ sở đó, đại biểu đề nghị giao Chính phủ quy định các tiêu chí định lượng cụ thể về tỷ lệ lao động là người dân tộc thiểu số, địa bàn sản xuất, kinh doanh và điều kiện hưởng chính sách. Các tiêu chí cần bảo đảm rõ ràng, dễ xác định, dễ áp dụng, đồng thời hạn chế tình trạng lợi dụng chính sách.
Đại biểu Hoàng Văn Tuyên cũng đề nghị bổ sung doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động là người dân tộc thiểu số vào diện ưu tiên hỗ trợ. Theo đại biểu, dự thảo Luật đã có chính sách dành cho doanh nghiệp do người dân tộc thiểu số làm chủ và doanh nghiệp ở miền núi, biên giới, hải đảo, nhưng chưa bao quát nhóm doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động là người dân tộc thiểu số.
Đại biểu chỉ ra thực tế, tại nhiều địa phương miền núi, có những doanh nghiệp do người Kinh làm chủ nhưng sử dụng phần lớn lao động là người dân tộc thiểu số tại chỗ, góp phần tạo việc làm và thu nhập ổn định cho người dân. Tuy nhiên, nhóm này chưa được xác định là đối tượng hỗ trợ riêng tại Điều 17, cũng chưa thuộc diện ưu tiên theo Điều 5. Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung vào diện ưu tiên hỗ trợ, kèm tiêu chí xác định cụ thể.
Mọi chính sách hỗ trợ phải "chạy" trên nền tảng dữ liệu liên thông
Để tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị phải bám sát định hướng chiến lược như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã phát biểu khi làm việc với các doanh nghiệp nhỏ và vừa, đó là: Lấy doanh nghiệp làm trung tâm, hỗ trợ theo lộ trình trưởng thành của doanh nghiệp, chuyển từ tư duy cấp phát sang kiến tạo phát triển.
Chủ tịch Quốc hội lưu ý, thành công phụ thuộc vào khâu tổ chức thực hiện. Vì vậy, cần quy định rõ trong Luật trách nhiệm số hóa triệt để ngay từ đầu.
“Mọi chính sách hỗ trợ phải "chạy" trên nền tảng dữ liệu liên thông, từ đăng ký doanh nghiệp, thuế, bảo hiểm xã hội, tín dụng. Đồng thời, phải gắn trách nhiệm giải trình với kết quả đầu ra rõ ràng, công khai", Chủ tịch Quốc hội đề nghị.
Theo Chủ tịch Quốc hội, cần ưu tiên hỗ trợ thực chất cho nhóm doanh nghiệp siêu nhỏ và hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp, bởi đây là "vùng trũng" lớn nhất hiện nay. Nếu làm tốt những vấn đề nêu trên, Luật sẽ không chỉ dừng ở hỗ trợ mà còn trở thành công cụ thực sự giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam phát triển về chất, đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng 2 con số.
Thu Hằng