“Vào năm 2040, báo giấy sẽ biến mất và thay thế cho chúng là các văn bản kỹ thuật số” , đó là nhận định của người đứng đầu Tổ chức sở hữu trí tuệ thế giới. Ông Francis Guru, người đứng đầu Tổ chức sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) thuộc Liên Hợp Quốc, có trụ sở tại Geneva nói với phóng viên báo La Trib...
“Vào năm 2040, báo giấy sẽ biến mất và thay thế cho chúng là các văn bản kỹ thuật số”, đó là nhận định của người đứng đầu Tổ chức sở hữu trí tuệ thế giới.
Ông Francis Guru, người đứng đầu Tổ chức sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) thuộc Liên Hợp Quốc, có trụ sở tại Geneva nói với phóng viên báo La Tribune de Genève những nhận định của ông rằng “trong vài chục năm nữa, sẽ không còn các báo in trên giấy như chúng ta thường dùng ngày nay”.
Ông nói: “Đó là quá trình tiến hoá - dù chúng ta cho rằng tốt hay xấu - thì điều đó vẫn cứ xảy ra. Có những nghiên cứu chứng minh rằng các báo in sẽ biến mất vào năm 2040. Sự kiện này sẽ xảy ra tại Mỹ sớm hơn nhiều, vào khoảng năm 2017”.
Ông Gurry lưu ý rằng tại Mỹ người ta đã bán ra nhiều phiên bản kỹ thuật số hơn là phiên bản báo giấy. Chúng ta đang chứng kiến ở các thành phố, những hiệu sách ngày càng ít dần. “Vấn đề then chốt là hệ thống thanh toán”, ông nói.
“Làm thế nào để toà soạn thu được tiền để trả nhuận bút cho các tác giả viết bài?”, ông Guru đặt câu hỏi và lưu ý rằng “Hệ thống bản quyền phải được bảo vệ như một cơ chế để thanh toán (nhuận bút) cho những tác giả”.
Năm 2040, những tờ báo giấy quen thuộc có thể biến mất, nhường chỗ cho các văn bản kỹ thuật số được đọc trên nhiều thiết bị điện tử hiện đại. Nhận định này được Francis Guru, người đứng đầu Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) thuộc Liên Hợp Quốc, đưa ra trong cuộc trao đổi với báo La Tribune de Genève. Tổ chức này đặt trụ sở tại Geneva, còn dự báo trên mở ra cuộc tranh luận rộng hơn về tốc độ thay đổi của ngành báo chí trong vài chục năm tới. Theo ông Francis Guru, tương lai sẽ không còn những tờ báo in trên giấy như cách độc giả thường cầm đọc mỗi ngày trong đời sống hiện nay.
Ông xem đây là một quá trình tiến hóa khó đảo ngược, bất kể công chúng đánh giá sự thay đổi đó theo hướng tích cực hay tiêu cực. Các nghiên cứu được ông dẫn lại cho rằng báo in sẽ biến mất vào năm 2040, dù thời điểm cụ thể có thể khác nhau giữa từng quốc gia. Riêng tại Mỹ, sự chuyển dịch được dự đoán diễn ra sớm hơn rất nhiều, với mốc thời gian khoảng năm 2017 được nêu trong cuộc phỏng vấn. Nhận định ấy phản ánh vai trò ngày càng lớn của Internet, khi độc giả có thể tiếp cận tin tức nhanh chóng mà không cần chờ những ấn phẩm giấy phát hành.
Tại Mỹ, ông Gurry lưu ý rằng số phiên bản kỹ thuật số được bán ra đã nhiều hơn số phiên bản báo giấy, cho thấy thói quen đọc đang thay đổi rõ rệt. Khi nội dung trực tuyến trở nên phổ biến, các tòa soạn phải cạnh tranh không chỉ bằng thông tin, mà còn bằng tốc độ, tiện lợi và khả năng tiếp cận độc giả. Những con số này không chỉ nói về doanh số, mà còn cho thấy phương thức phân phối tin tức truyền thống đang chịu sức ép mạnh mẽ từ công nghệ số. Độc giả có thể đọc bài viết trên máy tính hoặc các thiết bị điện tử khác, trong khi nội dung được cập nhật liên tục thay vì phụ thuộc vào từng kỳ báo.
Sự thay đổi ấy cũng hiện diện trong đời sống đô thị, nơi số lượng hiệu sách đang ngày càng giảm, theo quan sát được ông Gurry nêu ra. Những cửa hàng từng giữ vai trò quen thuộc trong việc đưa báo, tạp chí và sách đến công chúng nay phải đối mặt với thói quen tiêu dùng mới. Khi độc giả chuyển sang màn hình, không gian dành cho các sản phẩm in ấn thu hẹp, kéo theo những biến động trong hoạt động phát hành và kinh doanh. Tuy nhiên, câu chuyện báo giấy không chỉ liên quan đến công nghệ, bởi phía sau mỗi bài viết còn là công sức của phóng viên, biên tập viên và tác giả.
Vấn đề then chốt được ông Francis Guru đặt ra là hệ thống thanh toán, cụ thể hơn là cách các tòa soạn tạo doanh thu để trả nhuận bút. Nếu độc giả tiếp nhận nội dung kỹ thuật số nhưng không có cơ chế thu phí phù hợp, hoạt động sản xuất tin tức chuyên nghiệp sẽ gặp nhiều khó khăn. Câu hỏi này trở nên quan trọng trong bối cảnh mô hình kinh doanh báo chí phải chuyển từ doanh thu phát hành giấy sang những hình thức thu nhập mới. Bản quyền vì thế được xem như một công cụ cần thiết, giúp bảo vệ nội dung đồng thời tạo cơ chế thanh toán cho những người trực tiếp sáng tạo.
Ông Gurry lưu ý rằng hệ thống bản quyền phải được bảo vệ như một cơ chế trả nhuận bút, thay vì chỉ tồn tại trên giấy tờ pháp lý. Khi tác phẩm bị sử dụng mà không mang lại thu nhập tương xứng, chất lượng và sự bền vững của hoạt động báo chí có thể bị ảnh hưởng. Dự báo về năm 2040 vì vậy không đơn giản là câu chuyện một vật liệu biến mất, mà còn là bài toán chuyển đổi toàn bộ hệ sinh thái truyền thông. Từ tòa soạn, tác giả, nhà phát hành đến độc giả, tất cả đều phải thích nghi với cách tạo ra, phân phối và chi trả cho thông tin.
Dù mốc thời gian thực tế có thể thay đổi, nhận định của người đứng đầu WIPO vẫn nhấn mạnh một xu hướng rõ ràng: báo chí kỹ thuật số đang tiến lên. Còn tương lai báo giấy phụ thuộc vào khả năng ngành truyền thông xây dựng mô hình bản quyền và thanh toán đủ sức duy trì nội dung chất lượng.
