Quá trình tiến dần ra hồ và phát triển nhà ở, công trình nhiều năm qua, cần nhìn lại để nhận rõ những bất cập trong quy hoạch, kiến trúc, xây dựng, cư trú; nhận rõ những tác động của hoạt động đời sống xã hội lên một thắng cảnh nổi tiếng, giàu giá trị tự nhiên, văn hóa, lịch sử. Rất cần nhìn từ thực tế ở nơi này, liên hệ đến những danh thắng khác hay những không gian, cảnh quan quy mô của Hà Nội để có những cảnh báo, phòng ngừa, rút kinh nghiệm trước nhằm tránh việc để cho hoạt động xây dựng, bê-tông hóa xâm lấn, vây bủa. Thí dụ như các không gian núi rừng hoang sơ, tự nhiên chung quanh núi Ba Vì, núi Sóc Sơn, không gian quanh hồ Đồng Mô, khu vực thắng tích chùa Hương, chùa Thầy, núi Phượng Cách, chùa Trăm Gian, chùa Tây Phương… và nhiều khu vực hồ nước, núi, đồi, ven các con sông có giá trị về cảnh quan, văn hóa bản địa.
Thủ đô Hà Nội được định hướng phát triển đa trung tâm, đa mục tiêu. Rồi đây ở các khu vực ngoại thành, các vùng ven sẽ mọc lên những khu đô thị mới, các trung tâm khoa học, công nghệ, kinh tế, các địa bàn phát triển du lịch, văn hóa… Cần lắm việc quy hoạch gìn giữ các thắng cảnh, không gian tự nhiên giàu giá trị; nghiên cứu xác lập những giới hạn tương xứng về không gian bao quanh và chiều cao xây dựng để từ đó áp dụng, làm cơ sở điều chỉnh, giám sát đối với mọi mặt hoạt động có thể gây ảnh hưởng.
Gần đây, việc xây dựng villa, homestay trái phép trong rừng phòng hộ Sóc Sơn ven hồ Đồng Đò đã bị cơ quan chức năng xử lý, tháo dỡ. Thời gian trước, hiện tượng xây dựng trái phép trong phạm vi Vườn quốc gia Ba Vì cũng bị báo chí phê phán. Cả việc xây dựng nhiều nhà bê-tông quanh chân núi Thầy cũng từng được cảnh báo làm xấu đi vẻ đẹp di tích, danh thắng. Những tiếng nói từ dư luận, việc giám sát, ngăn chặn, xử lý kịp thời của cơ quan chức năng rất cần được thúc đẩy.
Việc giữ thoáng các không gian lớn cần được thực hiện ngay từ bây giờ và liên tục, lâu dài. Bởi những không gian này luôn thường trực nguy cơ bị tác động, xâm phạm. Chúng ta nói dựng xây thành phố, phát triển đô thị, nhưng không có nghĩa sẽ chỉ có các tòa cao ốc, những khối nhà bê-tông, nhất là khi sự phát triển xây dựng thiếu kiểm soát dễ làm nguy hại đến những phần tự nhiên, thiên nhiên cần thiết cho mỗi thành phố, mỗi đô thị và mọi con người sinh sống trong đó.
XUYÊN SƠN