Điều chỉnh quy hoạch khu vực hồ Hoàn Kiếm và phụ cận chính là cơ hội để bảo tồn, phát huy những giá trị cốt lõi làm nên bản sắc Thủ đô.
Việc Thành phố Hà Nội nghiên cứu điều chỉnh cục bộ Quy hoạch phân khu đô thị H1-1B (khu vực hồ Hoàn Kiếm và phụ cận), tỷ lệ 1/2.000 và một phần Quy hoạch phân khu đô thị H1-1C, tỷ lệ 1/2.000, kết hợp giải pháp quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 là nhằm cụ thể hóa định hướng quy hoạch, hướng tới tạo lập chỉnh thể không gian.
Phạm vi nghiên cứu điều chỉnh quy hoạch thuộc phường Hoàn Kiếm và phường Cửa Nam, quy mô khoảng 65,89 ha, bao gồm toàn bộ H1-1B và một phần H1-1C.
Ý tưởng tổng thể của quy hoạch là tổ chức không gian hồ như một quảng trường lớn - biểu tượng của Thủ đô, kết hợp với Quảng trường Cách mạng Tháng Tám và Nhà hát Lớn, hình thành không gian “Lịch sử-Văn hóa-Nghệ thuật”.
Trọng tâm là mở rộng kết nối chung quanh hồ Hoàn Kiếm, nhất là về phía bắc và phía đông; tái cấu trúc không gian sinh hoạt cộng đồng; tạo sự gắn kết hài hòa giữa kiến trúc cũ và mới; tổ chức không gian đa dạng, linh hoạt phục vụ hoạt động văn hóa, sự kiện của Thủ đô.
Ở phía bắc hồ, Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục dự kiến được mở rộng, tăng cường kết nối với hồ Hoàn Kiếm và công viên - quảng trường phía đông.
Kiến trúc sư Phạm Thanh Tùng, Chánh Văn phòng Hội Kiến trúc sư Việt Nam nhận định, Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục nhỏ, chưa đủ tầm của khu vực trung tâm có giá trị như hồ Hoàn Kiếm.
Việc dỡ bỏ những công trình không phù hợp như “hàm cá mập” là cần thiết để trả lại không gian cho cộng đồng. Khi quy hoạch lại, cần làm rõ yếu tố kết nối quá khứ và hiện tại của quảng trường này.
Ở khu vực phía đông hồ, nghiên cứu hình thành hệ thống quảng trường, công viên tại khu vực trụ sở Ủy ban nhân dân thành phố, Vườn hoa Lý Thái Tổ, Bưu điện Hà Nội và tháp Hòa Phong; tổ chức lại không gian quanh đền Bà Kiệu; bố trí công trình tưởng niệm Liệt sĩ Thủ đô... Các giải pháp đều hướng tới việc nâng cao giá trị cảnh quan, tạo không gian xanh, tăng cường kết nối các không gian.
Không gian ngầm được nghiên cứu đa chức năng, kết nối với ga C9 theo mô hình TOD, vừa đáp ứng nhu cầu về hạ tầng, dịch vụ hiện đại, đồng thời giảm áp lực, dành không gian mặt đất cho giá trị di sản, không gian xanh.
Đây là không gian mang đậm giá trị lịch sử, văn hóa và kiến trúc, do đó định hướng quy hoạch đặt trọng tâm vào bảo tồn, tôn tạo và cải tạo có kiểm soát. Các công trình kiến trúc giá trị được bảo tồn như Ấu trĩ viện, Kho bạc Đông Dương, Tòa Đốc lý... sẽ được phát huy giá trị trong tổng thể mới, không làm suy giảm giá trị di sản.
Kiến trúc sư Đào Ngọc Nghiêm, nguyên Giám đốc Sở Quy hoạch-Kiến trúc Hà Nội lưu ý, sự đồng thuận của người dân là rất quan trọng, đồng thời thành phố cần có quy trình bài bản, khoa học để huy động trí tuệ của giới chuyên gia.
Việc Thành phố Hà Nội đang tổ chức lấy ý kiến cộng đồng dân cư về điều chỉnh cục bộ Quy hoạch phân khu đô thị H1-1B (khu vực hồ Hoàn Kiếm và phụ cận), tỷ lệ 1/2.000 và một phần Quy hoạch phân khu đô thị H1-1C, tỷ lệ 1/2.000, kết hợp giải pháp quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 chính là bước đi quan trọng để bảo đảm đồ án thể hiện được nguyện vọng của người dân, giữ vững nguyên tắc bảo tồn đi đôi với phát huy giá trị.
Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, cần có sự thận trọng đặc biệt đối với từng công trình kiến trúc, cho dù là “hạ giải” hay thiết kế mới.
Bởi hồ Hoàn Kiếm thật sự là một “bảo tàng sống” - nơi có hồn thiêng của mảnh đất nghìn năm văn hiến, thấm đẫm những giá trị lịch sử, văn hóa; nơi có không gian trầm mặc của cây xanh, mặt nước; nơi lưu giữ ký ức và là niềm tự hào của bao thế hệ người Hà Nội.
MINH THU