Thành quả cách mạng trên không gian số
Cùng với sự phát triển của khoa học và công nghệ, không gian mạng đang trở thành một bộ phận hữu cơ của không gian sinh tồn, phát triển và bảo vệ Tổ quốc.
Trải qua gần một thế kỷ dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, cách mạng nước ta đã giành được những thành tựu to lớn, tạo dựng nền độc lập dân tộc, chủ quyền quốc gia, chế độ xã hội chủ nghĩa, khối đại đoàn kết toàn dân tộc cùng cơ đồ, tiềm lực, vị thế, uy tín quốc tế và những giá trị tinh thần. Trong thời đại mới, những thành quả ấy không chỉ cần được bảo vệ trong không gian vật lý mà còn phải được gìn giữ, lan tỏa và phát huy trên môi trường số.
“Thành quả cách mạng trên không gian mạng” là những thành quả trong đời sống thực được số hóa, hiện diện, lan tỏa, phát triển hoặc hình thành mới trên không gian mạng; gắn với độc lập, chủ quyền, lợi ích quốc gia, dân tộc và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội.
Ngày 22/8/2026, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 25-NQ/ TW về Chiến lược công tác tư tưởng trong bối cảnh mới. Đây là lần đầu công tác tư tưởng của Đảng được xác lập ở tầm một chiến lược tổng thể, dài hạn với hệ mục tiêu, chỉ tiêu, nguồn lực và trách nhiệm cụ thể.
Nghị quyết số 25-NQ/TW xác định phương châm xuyên suốt “Chủ động-Sắc bén- Thuyết phục-Hiệu quả”, đồng thời nhấn mạnh chuyển trọng tâm từ quản lý thông tin sang dẫn dắt nhận thức xã hội, củng cố niềm tin của nhân dân, tạo đồng thuận xã hội; kết hợp “xây” và “chống”; tiến hành công tác tư tưởng đồng bộ trên cả không gian thực và không gian số; lấy dữ liệu, dự báo, cảnh báo sớm và công cụ kỹ thuật hiện đại làm năng lực hỗ trợ.
Những định hướng mới của Nghị quyết số 25-NQ/TW mở ra một cách tiếp cận trực tiếp, toàn diện và thời sự hơn đối với vấn đề “bảo vệ thành quả cách mạng trên không gian mạng”. Đây là một chỉnh thể gồm bảo vệ nền tảng tư tưởng, niềm tin, chủ quyền dữ liệu, hạ tầng số, sự thật lịch sử, khả năng dẫn dắt nhận thức xã hội và quyền phát triển của đất nước trong môi trường số.
Những thách thức mới trong bối cảnh chiến tranh hiện đại
Cạnh tranh chiến lược và chiến tranh hiện đại ngày càng mở rộng sang lĩnh vực thông tin, dữ liệu và nhận thức. Trong bối cảnh đó, những thành quả cách mạng đứng trước thách thức từ tình trạng nhiễu loạn thông tin, khoét sâu mâu thuẫn, làm suy giảm niềm tin và gia tăng tâm lý hoài nghi trong xã hội.
Đáng chú ý, trí tuệ nhân tạo (AI) có thể tạo ra nhanh chóng các văn bản, hình ảnh, âm thanh và video có độ chân thực cao, khiến ranh giới thật-giả trở nên khó phân biệt. Một hình ảnh hoặc chi tiết đơn lẻ có thể bị khai thác để xuyên tạc cách nhìn về cả một giai đoạn lịch sử, tác động tiêu cực đến nhận thức và niềm tin của nhân dân.
Sự khác nhau về nhận thức, đặc điểm tiếp nhận thông tin, ngôn ngữ, nền tảng tri thức và mối quan tâm của các nhóm xã hội là thách thức không nhỏ.
Một thách thức rất lớn là chính năng lực thích ứng của tổ chức và con người trong hệ thống. Công nghệ phát triển rất nhanh, trong khi quy trình, tổ chức, năng lực cán bộ và cơ chế phối hợp thường thay đổi chậm hơn. Việc các cơ quan nhà nước đưa thông tin chính thống chậm, thiếu, khó hiểu hoặc không đáp ứng được điều xã hội đang quan tâm rất dễ bị những suy đoán, tin đồn và các cách diễn giải thiếu căn cứ lấn át, làm suy giảm niềm tin.
Xây dựng “lá chắn tư tưởng số”
Nghị quyết số 25-NQ/TW xác định niềm tin của nhân dân là thước đo cao nhất và Nhân dân là chủ thể tham gia bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
Để xây dựng và củng cố niềm tin của nhân dân, truyền thông chính sách phải đi trước một bước, từ sớm, từ xa, xuyên suốt quá trình hoạch định-thực thi-đánh giá chính sách; chủ động cung cấp thông tin chính thống. Thực hiện cơ chế hai chiều: Cung cấp thông tin và lắng nghe phản hồi; tuyên truyền và đối thoại; định hướng và tiếp nhận phản biện xã hội.
Nghị quyết số 25-NQ/TW xác định niềm tin của nhân dân là thước đo cao nhất và Nhân dân là chủ thể tham gia bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
Xây dựng đội ngũ, hệ thống dữ liệu, công nghệ và hạ tầng đồng bộ, hiện đại là một mục tiêu quan trọng; đồng thời cán bộ làm công tác tư tưởng và lực lượng liên quan cần được bồi dưỡng thường xuyên. Trước hết cần đổi mới tư duy từ “bảo vệ thông tin” sang “bảo vệ và dẫn dắt nhận thức xã hội”; phải chủ động hình thành nhận thức đúng, tạo nền tri thức đủ mạnh và xây dựng niềm tin có cơ sở trong xã hội. Mỗi chủ trương, chính sách lớn cần có phương án truyền thông số đồng bộ, ngôn ngữ phù hợp từng nhóm công chúng.
Kết hợp chặt chẽ “xây” và “chống”, lấy “xây” làm gốc để tạo sức đề kháng tư tưởng và sức đề kháng số của toàn xã hội. Trước hết là xây dựng niềm tin, bản lĩnh, môi trường thông tin lành mạnh, hệ giá trị, văn hóa số và năng lực kiểm chứng thông tin.
Xây dựng cơ chế phản ứng nhanh, thống nhất trước các tình huống tư tưởng và khủng hoảng thông tin. Một vụ việc phải có một đầu mối phát ngôn - một bộ thông điệp thống nhất trên cả không gian thực và không gian số. Đây là yêu cầu rất phù hợp đặc điểm truyền thông hiện đại.
Xây dựng lực lượng tác chiến không gian mạng
Để thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng, lực lượng tác chiến không gian mạng cần nâng cao chất lượng tham mưu chiến lược, nghiên cứu sâu những biến đổi của môi trường thông tin và tác động của công nghệ mới đến quốc phòng, an ninh, tư tưởng, tâm lý xã hội. Đồng thời, xây dựng lực lượng tinh, gọn, mạnh, chuyên sâu, hiện đại; chú trọng nhân lực kết hợp kiến thức công nghệ với khoa học xã hội.
Dữ liệu cần được coi là năng lực nền tảng; mọi ứng dụng trí tuệ nhân tạo phải gắn với quy trình kiểm chứng của con người, trách nhiệm giải trình và cơ chế bảo vệ dữ liệu. Làm rõ cơ chế phối hợp khi xuất hiện thông tin sai lệch quy mô lớn, sự cố hạ tầng, khủng hoảng truyền thông hoặc nhiều tình huống xảy ra đồng thời; qua đó rèn luyện khả năng nắm tình hình, tham mưu, tổ chức lực lượng và phối hợp xử lý, không để bị động, bất ngờ.
Mỗi cán bộ, chiến sĩ lực lượng tác chiến không gian mạng phải là một chủ thể của văn hóa số quân sự: Có bản lĩnh, kỷ luật phát ngôn, trách nhiệm khi sử dụng mạng xã hội, khả năng tự học và ý thức bảo vệ bí mật, dữ liệu.
Có thể khái quát yêu cầu xây dựng “lá chắn tư tưởng số” trong tình hình mới qua 5 yếu tố: Vững về nền tảng tư tưởng; vững về thế trận lòng dân; vững về dữ liệu, hạ tầng và chủ quyền số; vững về công nghệ và năng lực cảnh báo sớm; vững về lực lượng, cơ chế phối hợp và kỷ luật. Trong đó, sự lãnh đạo của Đảng giữ vai trò quyết định; nhân dân là nền tảng, con người là trung tâm, dữ liệu và công nghệ là phương tiện, hiệu quả thực tiễn là thước đo.
Trung tướng NGUYỄN MINH THẮNG
Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Bộ Tư lệnh 86