Tổng thống Mỹ Donald Trump - Ảnh: REUTERS
Giá xăng dầu tăng, chi phí sinh hoạt đắt đỏ đang trở thành phép thử với Đảng Cộng hòa trước bầu cử giữa kỳ Mỹ. Khi nhiều cử tri quy trách nhiệm cho các chính sách của Tổng thống Trump, phe Dân chủ tìm cách biến những lá phiếu của đối thủ về thuế quan, chiến sự và ngân sách thành sức ép ngay trên đường đua vào Quốc hội.
Cục diện trước thềm bầu cử
Theo khảo sát của Trung tâm Nghiên cứu Pew thực hiện từ ngày 28-9 đến 4-10 trên 5.062 người Mỹ trưởng thành, ứng viên Dân chủ dẫn trước ứng viên Cộng hòa 8 điểm phần trăm trong lựa chọn của cử tri đã đăng ký, với tỉ lệ lần lượt là 44% và 36%.
Cử tri Dân chủ cũng quan tâm nhiều hơn đến cuộc bầu cử. Có 78% người ủng hộ ứng viên Dân chủ cho rằng đảng nào kiểm soát Quốc hội là điều thực sự quan trọng, cao hơn 9 điểm phần trăm so với nhóm ủng hộ Cộng hòa.
Kinh tế là mối quan tâm hàng đầu của cử tri cả hai đảng. Có 84% cử tri đã đăng ký cho rằng đây là vấn đề rất quan trọng khi quyết định bỏ phiếu. Tỉ lệ này ở nhóm ủng hộ Dân chủ là 88%, còn nhóm ủng hộ Cộng hòa là 82%.
Trong bối cảnh người dân lo ngại về giá cả, đặc biệt là xăng dầu và năng lượng, các chính sách kinh tế của ông Trump đang trở thành vấn đề được chú ý trong cuộc bầu cử giữa kỳ. Nhiều cử tri cho rằng những chính sách này khiến chi phí sinh hoạt tăng lên.
Theo khảo sát của CNN/SSRS công bố tuần trước, 76% cử tri có khả năng đi bỏ phiếu tại bang Ohio cho rằng các chính sách của ông Trump khiến chi phí sinh hoạt tăng thay vì giảm. Tại bang Iowa, tỉ lệ này là 74%.
Ván cược của Đảng Cộng hòa
Trước sức ép, một số ứng viên Cộng hòa đã công khai bày tỏ quan điểm “trái ngược” với Tổng thống. Ứng viên Thượng viện tại Michigan Mike Rogers kêu gọi chấm dứt căng thẳng ở Iran và xung đột kinh tế với Canada. Hạ nghị sĩ Maria Elvira Salazar cũng chỉ trích một số biện pháp thực thi nhập cư của chính quyền ông Trump là đi quá giới hạn.
Tuy nhiên việc tách mình khỏi Tổng thống tiềm ẩn nhiều rủi ro. Theo chiến lược gia Cộng hòa David Kochel, các ứng viên còn phải cân nhắc nguy cơ mất sự ủng hộ từ nhóm cử tri MAGA cốt lõi nếu công khai bất đồng quá lớn với ông Trump. Nhóm cử tri MAGA là nhóm ủng hộ thông điệp “Đưa nước Mỹ vĩ đại trở lại” của ông Trump.
Một trở ngại khác là cử tri có thể xem sự thay đổi lập trường của các ứng viên là thiếu chân thành, và điều này hiện đã bị phe Dân chủ khai thác trong các chiến dịch vận động gần đây.
Nhìn tổng thể, chủ đề được Đảng Cộng hòa đầu tư mạnh nhất vẫn là thuế. Tính đến cuối tháng 9, đảng này đã chi hơn 890 triệu USD cho các quảng cáo đề cập đến chính sách thuế, nhấn mạnh việc thực hiện cam kết tranh cử năm 2024 về giảm thuế đối với tiền boa, tiền làm thêm giờ và trợ cấp an sinh xã hội, đồng thời cảnh báo nguy cơ phe Dân chủ tăng thuế.
Các ứng viên Cộng hòa muốn biến bầu cử thành cuộc lựa chọn giữa hai đảng, thay vì cuộc đánh giá về thành tích của ông Trump. Chiến lược này có thể hiệu quả tại các bang bảo thủ, nơi đảng Dân chủ cũng không được lòng nhiều cử tri.
Tuy nhiên tại các bang cạnh tranh gay gắt, Đảng Cộng hòa khó né tránh câu hỏi về giá cả leo thang. Sau nhiều lần bỏ phiếu ủng hộ chương trình nghị sự của ông Trump, các nghị sĩ cũng khó thuyết phục cử tri rằng họ đứng ngoài những chính sách đang bị chỉ trích.
Cử tri bỏ phiếu tại bang Georgia trong cuộc bầu cử giữa kỳ Mỹ hồi 2022 - Ảnh: REUTERS
Vũ khí của phe Dân chủ
Đảng Dân chủ đang gộp các cuộc bỏ phiếu về thuế quan, chiến sự và ngân sách thành một thông điệp chung, cho rằng các nghị sĩ Cộng hòa phải chịu trách nhiệm khi chi phí sinh hoạt của người dân tăng lên.
Ông CJ Warnke, Giám đốc truyền thông của House Majority PAC (tổ chức vận động ủng hộ các ứng viên Dân chủ tranh cử Hạ viện Mỹ), cho rằng đây là thông điệp kinh tế mà Đảng Dân chủ chưa tận dụng hiệu quả trong một số kỳ bầu cử gần đây.
Thông điệp này xuất hiện trong các cuộc tranh luận và quảng cáo tranh cử. Tại bang Iowa, ứng viên Thượng viện Josh Turek của phe Dân chủ chỉ trích đối thủ Cộng hòa Ashley Hinson vì đã 5 lần bỏ phiếu ủng hộ duy trì thuế quan và 5 lần bỏ phiếu ủng hộ cuộc chiến tại Iran.
Các ứng viên Dân chủ khác cũng liên hệ những quyết định về chiến tranh, thuế quan và chi tiêu cho nhập cư với giá nhiên liệu, thực phẩm và chi phí sản xuất nông nghiệp.
Theo phân tích của CNN dựa trên dữ liệu của AdImpact (công ty theo dõi quảng cáo chính trị tại Mỹ), tính đến cuối tháng 9, phe Dân chủ chi 53,2 triệu USD cho quảng cáo đề cập đến thuế quan, trong khi phe Cộng hòa chi chưa đến 1 triệu USD.
Với chủ đề Iran, hai bên lần lượt chi 51,1 triệu USD và 2,2 triệu USD. Về chương trình bảo hiểm y tế Medicaid, phe Dân chủ chi 102 triệu USD cho hơn 600 quảng cáo, so với 22 triệu USD của phe Cộng hòa.
Bà Celinda Lake, chuyên gia thăm dò dư luận kỳ cựu của Đảng Dân chủ, cho rằng việc các nghị sĩ Cộng hòa nhiều lần bỏ phiếu ủng hộ những chính sách gây tranh cãi tạo thêm cơ sở cho các đòn công kích của phe Dân chủ.
Theo bà, dù không nắm rõ từng dự luật, cử tri vẫn có thể cảm thấy ý kiến của họ bị phớt lờ khi Quốc hội liên tục thông qua các quyết định như vậy.
Ngày 3-11, cử tri Mỹ sẽ bầu các thành viên Quốc hội, gồm hai viện là Hạ viện và Thượng viện.
Bầu cử Quốc hội diễn ra hai năm một lần. Khi cuộc bầu cử diễn ra giữa nhiệm kỳ Tổng thống kéo dài bốn năm, nó được gọi là bầu cử giữa kỳ.
Toàn bộ 435 ghế Hạ viện sẽ được bầu lại. Các hạ nghị sĩ có nhiệm kỳ 2 năm.
Trong khi đó 35 trong tổng số 100 ghế Thượng viện cũng sẽ được đưa ra bầu cử. Thượng nghị sĩ có nhiệm kỳ 6 năm.
Cùng ngày, cử tri tại nhiều bang cũng sẽ bầu các chức vụ cấp bang. Các cuộc đua giành ghế thống đốc tại California, Florida, Georgia và Michigan sẽ thu hút nhiều sự chú ý.
Tòa án Mỹ lệnh cho chính quyền ông Trump dừng các quảng cáo sử dụng tiền thuế của người dânMột thẩm phán liên bang Mỹ ra lệnh chính quyền Tổng thống Trump ngừng phát sóng các quảng cáo sử dụng tiền thuế để quảng bá hình ảnh ông, sau khi hoạt động này vấp phải sự phản đối từ cả hai đảng.