Bẫy lừa đảo từ mua hàng qua mạng

Giả mạo lừa đảo tinh vi

Anh T.V.H (39 tuổi, TP.HCM), người thường xuyên mua hàng qua mạng, vừa bị lừa mất hơn 100 triệu đồng vì thủ đoạn giả mạo shipper yêu cầu chuyển tiền. Theo lời kể của anh H., kẻ gian gọi điện báo giao hàng và yêu cầu chuyển trước một khoản tiền nhỏ. Sau đó, họ thông báo chưa nhận được tiền, yêu cầu chuyển lại. Tiếp theo, đối tượng dựng lên câu chuyện anh H. đã đăng ký gói khách hàng thường niên của đơn vị chuyển phát, có thể bị trừ phí từ 2 - 10 triệu đồng mỗi tháng. Đây là bước gây hoang mang để tiếp tục dẫn dụ nạn nhân bấm vào đường link để hủy.

Anh N.V.T (41 tuổi, ngụ P.Long Châu, Vĩnh Long) đặt mua một đơn hàng trị giá 86.000 đồng. Một đối tượng gọi điện giả danh shipper yêu cầu thanh toán trước. Sau khi anh chuyển tiền, đối tượng gọi lại nói rằng anh đã chuyển vào tài khoản tổng đài và vô tình đăng ký tài khoản shipper, mỗi tháng sẽ bị trừ 2 triệu đồng. Để hủy dịch vụ, nạn nhân bị hướng dẫn cung cấp OTP, xác thực khuôn mặt và liên kết ngân hàng với ví MoMo. Tin lời kẻ gian, anh T. làm theo và bị chiếm đoạt toàn bộ tiền trong tài khoản. Kẻ gian còn lợi dụng thông tin của anh để vay tiêu dùng 16 triệu đồng.

Mới đây, đường dây thực hiện hành vi lừa đảo này đã bị công an truy bắt. Lực lượng Công an tỉnh Lạng Sơn kiểm tra một căn nhà tại thôn Hoan Trung, xã Vũ Lễ, phát hiện 9 người đang thực hiện hành vi giả danh nhân viên giao hàng để gọi điện cho khách mua hàng trực tuyến. Theo kết quả điều tra ban đầu, từ ngày 5.8, nhóm này thuê nhà, chuẩn bị điện thoại, SIM, tài khoản ngân hàng không chính chủ và thu thập dữ liệu người mua hàng, xây dựng kịch bản và phân công nhiệm vụ từng tuyến. Tuyến một giả danh nhân viên giao hàng, gọi điện thông báo sai sự thật rằng việc thanh toán đơn hàng đã khiến khách hàng vô tình đăng ký gói dịch vụ dành cho nhân viên giao hàng, với mức phí 4 triệu đồng/tháng. Khi nạn nhân lo sợ và muốn hủy, tuyến một chuyển thông tin sang tuyến hai. Tuyến hai sau đó giả danh nhân viên kho hàng, tiếp tục củng cố lòng tin và hướng dẫn nạn nhân liên hệ tuyến ba. Tuyến ba sau đó giả danh nhân viên tổng công ty giao hàng, sử dụng tài khoản Facebook giả để nhắn tin, gọi điện, hướng dẫn nạn nhân chuyển tiền vào các tài khoản do nhóm chuẩn bị để chiếm đoạt.

ẢNH: QUANG THUẦN TẠO BẰNG AI

Một chiêu trò lừa đảo khác là giả danh nhân viên sàn thương mại điện tử, thương hiệu hoặc đơn vị vận chuyển để thông báo thu hồi sản phẩm đã giao. Kịch bản bắt đầu bằng một cuộc gọi khá bình thường. Người gọi thông báo sản phẩm khách hàng vừa mua thuộc lô hàng lỗi, hàng cấm hoặc có nguy cơ mất an toàn, cần được thu hồi khẩn cấp. Để chứng minh mình là nhân viên chăm sóc khách hàng, đối tượng đọc chính xác họ tên người mua, tên sản phẩm và thời điểm giao hàng. Đây là chi tiết khiến thủ đoạn trở nên đặc biệt nguy hiểm. Khi người gọi nắm được thông tin đơn hàng thực tế, khách hàng rất dễ tin rằng mình đang làm việc với đơn vị bán hàng hoặc bộ phận chăm sóc khách hàng chính thức. Sau khi khách hàng đồng ý trả lại sản phẩm, đối tượng yêu cầu chuyển sang trao đổi qua Zalo, Telegram hoặc Facebook với lý do xác nhận lệnh thu hồi, tạo mã trả hàng hoặc nhận tiền bồi thường. Tại đây, kẻ gian gửi đường link giả mạo, mã QR hoặc hướng dẫn khách hàng thực hiện một số thao tác trên điện thoại. Khi nạn nhân truy cập trang web giả, nhập thông tin ngân hàng, cung cấp mã OTP hoặc cài ứng dụng độc hại, tài khoản có thể bị xâm nhập và tiền bị chiếm đoạt.

Cơ quan công an cảnh báo người dân phải thận trọng khi thực hiện các giao dịch mua bán trực tuyến, nhất là những giao dịch phát sinh yêu cầu chuyển tiền bất thường, cung cấp thông tin bảo mật hoặc truy cập đường link bên ngoài nền tảng. Nguyên tắc quan trọng là người bán không cần cung cấp mã OTP hay mật khẩu ngân hàng để nhận tiền chuyển khoản. Người mua cũng không nên thanh toán trước cho những tài khoản chưa xác minh được danh tính, đặc biệt khi người bán liên tục thúc giục hoặc đưa ra mức giá thấp bất thường.

Khi dữ liệu cá nhân trở thành công cụ lừa đảo

Không chỉ giả mạo shipper, các chiêu trò lừa đảo còn mạo danh công an, bảo hiểm xã hội. Cụ thể, tại xã Hợp Tiến, TP.Hải Phòng, đối tượng lừa đảo giả danh cán bộ công an xã, gọi điện cho người dân yêu cầu phối hợp đăng ký định danh điện tử cho trẻ em. Chúng đưa ra lý do dữ liệu căn cước của học sinh bị sai lệch hoặc cần xác thực khẩn cấp. Sau đó, phụ huynh được yêu cầu truy cập đường link, cài ứng dụng giả hoặc cung cấp mã OTP. Tình trạng này đã xảy ra nhiều nơi, cơ quan chức năng đã ghi nhận nhiều trường hợp phụ huynh bị lừa mất tiền trong tài khoản ngân hàng.

Tương tự, kịch bản người dân cần đặc biệt cảnh giác là những cuộc gọi, tin nhắn thông báo được hoàn trả tiền đóng bảo hiểm y tế (BHYT), nhận hỗ trợ hoặc cập nhật quyền lợi bảo hiểm. Các đối tượng tự xưng là nhân viên cơ quan bảo hiểm xã hội, thông báo người dân thuộc diện được hoàn tiền BHYT trong năm 2026. Để tăng mức độ thuyết phục, chúng viện dẫn những thay đổi trong chính sách, yêu cầu người dân nhanh chóng thực hiện thủ tục để không mất quyền lợi. Sau khi tạo được lòng tin, kẻ gian hướng dẫn nạn nhân truy cập đường link, cài đặt ứng dụng hoặc cung cấp thông tin tài khoản ngân hàng để nhận tiền. Đây chính là thời điểm người dân có nguy cơ bị đánh cắp dữ liệu cá nhân, thông tin đăng nhập và mã xác thực giao dịch.

Trong môi trường số, chỉ một thao tác thiếu cảnh giác cũng có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Nhưng việc kiểm tra lại thông tin trước khi thực hiện giao dịch có thể giúp người dân tránh được những chiếc bẫy được dựng lên ngày càng tinh vi.

Ông Ngô Minh Hiếu, Giám đốc Dự án Chống Lừa Đảo (Chongluadao.vn), phân tích: Điểm chung của những thủ đoạn vừa được cơ quan chức năng cảnh báo là các đối tượng ngày càng chú trọng tạo dựng lòng tin trước khi chiếm đoạt tài sản. Nếu trước đây những cuộc gọi lừa đảo thường dựa vào các thông báo trúng thưởng, nhận quà hoặc đe dọa đơn giản, thì hiện nay kịch bản có thể được xây dựng dựa trên những thông tin gắn liền với đời sống thực tế của nạn nhân. Người có con nhỏ nhận cuộc gọi liên quan đến định danh điện tử. Người vừa mua hàng nhận thông báo thu hồi sản phẩm. Người tham gia BHYT nhận thông tin hoàn tiền. Người có hình ảnh công khai trên mạng xã hội bị đe dọa phát tán video nhạy cảm. Mỗi tình huống đều được thiết kế để đánh trúng một tâm lý cụ thể: lo sợ mất quyền lợi, lo ảnh hưởng đến con cái, mong muốn được hoàn tiền hoặc sợ tổn hại danh dự.

Đáng chú ý, tội phạm không phải lúc nào cũng yêu cầu nạn nhân chuyển ngay một khoản tiền lớn. Chúng có thể bắt đầu bằng một thao tác nhỏ như kết bạn Zalo, quét mã QR, mở đường link hoặc cài đặt ứng dụng. Sau khi tạo được lòng tin, những yêu cầu tiếp theo có thể khiến nạn nhân dần đánh mất quyền kiểm soát thông tin và tài sản. "Trong môi trường số, chỉ một thao tác thiếu cảnh giác cũng có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Nhưng việc kiểm tra lại thông tin trước khi thực hiện giao dịch có thể giúp người dân tránh được những chiếc bẫy được dựng lên ngày càng tinh vi", ông Ngô Minh Hiếu nhấn mạnh.

Theo cơ quan công an, tội phạm có thể lợi dụng chính những thông tin chính sách có thật để dựng lên các thông báo giả, khiến người dân khó phân biệt. Người dân cần lưu ý nâng cao cảnh giác, tuyệt đối không cung cấp mật khẩu ngân hàng, mã OTP hoặc cài đặt phần mềm điều khiển điện thoại từ đường link lạ.