Từ vài phút thành hàng giờ
Những câu chuyện tình yêu, trả thù, xuyên không, tổng tài hay thân phận bí mật được chia thành hàng chục tập, mỗi tập chỉ vài phút. Nhịp kể nhanh, tình tiết liên tục đảo chiều và cách kết thúc ở đúng thời điểm cao trào khiến không ít khán giả xem hết tập này đến tập khác, thậm chí sẵn sàng trả tiền để biết phần kết.
Phim ngắn khiến khán giả khó dứt (Ảnh: Weibo).
Từng rất “dị ứng” với những video do trí tuệ nhân tạo (AI) làm ra vì cho rằng nhân vật thiếu tự nhiên, chị Thuý Phương (35 tuổi, ở Hà Nội) gần đây lại dành khoảng 6-8 giờ mỗi ngày cho phim ngắn AI.
Thời gian xem phim của chị chủ yếu vào giờ nghỉ trưa, những lúc rảnh rỗi hoặc đêm muộn. Chị Phương cho biết một khi bắt đầu một bộ phim hấp dẫn, chị có thể thức cả đêm để xem hết, thậm chí từng trả tiền để mở khóa những tập cuối.
“Bộ phim có thể không khác nhiều so với phim truyền hình thông thường, thậm chí nội dung đôi khi còn vô lý. Nhưng tôi rất khó dừng lại. Nếu không biết diễn biến tiếp theo, dù có thể đoán được, tôi vẫn cảm thấy khó chịu. Đặc biệt, phim ngắn AI có hình ảnh đẹp, nhân vật giống như bước ra từ tiểu thuyết”, chị nói.
Anh Long (42 tuổi) lại thích những bộ phim ngắn mang màu sắc viễn tưởng. Theo anh, hình ảnh và cách dựng các thế giới giả tưởng là yếu tố khiến anh giữ chân anh. Ban đầu chỉ định xem vài phút, nhưng sau đó anh có thể dành hàng giờ cho một bộ phim.
Ưu điểm của phim ngắn được làm bằng AI là hình ảnh đẹp, hoàn hảo (Ảnh chụp màn hình).
Đặc trưng của phim ngắn là một câu chuyện dài được chia thành nhiều tập. Mỗi tập có thể chỉ kéo dài vài phút, nhưng số lượng tập nhiều khiến tổng thời gian xem một bộ phim có thể lên tới nhiều giờ.
Cách kể chuyện này không hoàn toàn mới. Phim truyền hình từng sử dụng các tình tiết bỏ lửng để khiến khán giả chờ đợi tập tiếp theo. Tuy nhiên, với phim ngắn trên điện thoại, khoảng cách giữa hai tập gần như biến mất. Người xem không cần chờ đến ngày hôm sau hay tuần sau, họ chỉ cần chạm vào màn hình là có thể tiếp tục.
Nhiều ứng dụng còn đặt điểm kết thúc tập phim ngay trước khi một bí mật được hé lộ, nhân vật chuẩn bị trả thù hoặc mối quan hệ sắp có bước ngoặt. Đây là kiểu kết thúc được gọi là “cliffhanger”, tạo ra câu hỏi chưa có lời giải và thúc đẩy người xem mở tập tiếp theo.
Vì sao khán giả sẵn sàng nạp tiền?
Những câu chuyện tình yêu, tổng tài luôn có sức hấp dẫn với khán giả Việt Nam (Ảnh: Netshort).
Không chỉ giữ chân bằng câu chuyện, các ứng dụng còn xây dựng mô hình kiếm tiền dựa trên chính hành vi xem liên tục.
Phần lớn nền tảng cho người dùng xem miễn phí một số tập đầu, sau đó yêu cầu xem quảng cáo, sử dụng tiền xu hoặc trả phí để mở khóa các tập tiếp theo. Khi đã dành hàng chục phút theo dõi nhân vật, việc bỏ ra một khoản tiền nhỏ để biết kết thúc có thể trở thành lựa chọn dễ chấp nhận đối với một bộ phận người xem.
Tâm lý này đặc biệt rõ khi tập phim bị khóa ngay tại cao trào. Người xem không chỉ mua quyền xem một tập mà còn muốn giải quyết sự tò mò đã được tạo ra từ những tập trước.
Quảng cáo trên mạng xã hội cũng góp phần tạo nên vòng lặp. Nhà phát hành thường sử dụng những đoạn video chỉ vài chục giây, tập trung vào cảnh ngoại tình, trả thù, thân phận bí mật, tình yêu ngang trái hoặc một cú đảo chiều bất ngờ. Người dùng bị thu hút từ đoạn quảng cáo, tải ứng dụng rồi tiếp tục xem câu chuyện đầy đủ.
Sensor Tower cho biết quảng cáo đóng vai trò quan trọng trong quá trình mở rộng thị trường của các ứng dụng phim ngắn. Trong năm 2024, hơn 60% lượt tải của DramaBox và ShortMax đến từ quảng cáo trả phí, trong khi tỷ lệ này ở ReelShort là khoảng 70%. Ba nền tảng này tạo ra hơn 5 tỷ lượt hiển thị quảng cáo trên toàn cầu trong năm đó.
Dòng phim xuyên không, cổ trang cũng được thực hiện thường xuyên trên phim ngắn (Ảnh: Zimage 2).
Sự phát triển của AI còn mở rộng đáng kể khả năng sản xuất phim ngắn. Tình yêu, hôn nhân và trả thù là những mô-típ quen thuộc. Nhân vật chính có thể là cô gái nghèo bị coi thường rồi bất ngờ tiết lộ thân phận, người vợ phát hiện chồng ngoại tình và quay lại trả thù, hay một cuộc hôn nhân hợp đồng dần trở thành tình yêu thực sự.
Xuyên không, trọng sinh và cổ trang cũng là nhóm nội dung phù hợp với công nghệ này. Nhân vật có thể trở về quá khứ, bước vào thế giới tiểu thuyết hoặc sống lại để thay đổi số phận.
Những bối cảnh như cung điện, thế giới thần tiên, thành phố tương lai hay vũ trụ giả tưởng vốn đòi hỏi nhiều chi phí nếu sản xuất truyền thống có thể được tạo dựng linh hoạt hơn bằng công cụ AI.
Kinh dị, giả tưởng và khoa học viễn tưởng cũng có lợi thế tương tự. Thành phố bỏ hoang, sinh vật kỳ lạ, robot có cảm xúc, thế giới hậu tận thế hay những hiện tượng siêu nhiên đều có thể trở thành chất liệu cho những câu chuyện chỉ kéo dài vài phút.
Một số nền tảng còn sử dụng AI để hỗ trợ tạo hình nhân vật, bối cảnh, lồng tiếng hoặc các khâu hậu kỳ. Điều này giúp rút ngắn quá trình sản xuất, đồng thời cho phép thử nghiệm nhiều ý tưởng với chi phí thấp hơn.
Tuy nhiên, AI không đồng nghĩa với việc nội dung tự động hấp dẫn. Nhiều phim vẫn sử dụng những mô-típ quen thuộc và dễ đoán. Lợi thế của công nghệ nằm ở tốc độ sản xuất và khả năng tạo ra hình ảnh bắt mắt, còn việc khán giả có tiếp tục xem hay không vẫn phụ thuộc vào câu chuyện và cách kể.
"Cày" phim xuyên đêm: Chuyên gia cảnh báo
Phim ngắn không mặc nhiên gây nghiện, nhưng cách xem liên tục và khó kiểm soát có thể trở thành vấn đề khi bắt đầu ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.
Theo chuyên gia tâm lý Adam Alter, giáo sư tại Trường Kinh doanh Stern thuộc Đại học New York, các sản phẩm công nghệ có thể hình thành những vòng lặp hành vi khi chúng liên tục cung cấp phần thưởng và kích thích người dùng quay trở lại. Những yếu tố như phần thưởng không chắc chắn và nội dung chưa được giải quyết có thể khiến một người tiếp tục sử dụng sản phẩm dù ban đầu chỉ định dành ít thời gian.
Với phim ngắn, cơ chế này càng dễ nhận thấy bởi mỗi tập thường có thời lượng rất ngắn và được thiết kế để người xem chuyển ngay sang nội dung tiếp theo. Khi một tập kết thúc ở điểm cao trào, người dùng có thể hình thành thói quen “xem thêm một tập”, rồi tiếp tục kéo dài thời gian sử dụng mà không nhận ra.
Một tổng quan và phân tích được công bố trên Psychological Bulletin cũng đang xem xét các mối liên hệ giữa việc sử dụng video ngắn với những khía cạnh nhận thức và sức khỏe tâm thần.
American Psychological Association (APA) cũng cảnh báo rằng việc dành quá nhiều thời gian cho nội dung video ở thanh thiếu niên có liên quan đến các vấn đề như ngủ kém, mất tập trung và làm giảm thời gian dành cho hoạt động thể chất, sở thích và tương tác trực tiếp.
Do vậy, điều đáng quan tâm vì thế không chỉ là người dùng xem bao lâu, mà là họ có còn kiểm soát được việc xem hay không. Xem một vài tập để giải trí không phải vấn đề. Nhưng nếu “xem thêm một tập” liên tục biến thành nhiều giờ, khiến giấc ngủ, công việc, học tập hoặc các mối quan hệ bị ảnh hưởng, đó là lúc người dùng cần xem lại thói quen của mình.
Theo Sensor Tower, thị trường ứng dụng phim ngắn toàn cầu tăng trưởng mạnh trong năm 2024. Các ứng dụng phim ngắn đạt hơn 500 triệu lượt tải trong năm này và khoảng 1,47 tỷ USD doanh thu mua hàng trong ứng dụng. Ba ứng dụng DramaBox, ShortMax và ReelShort chiếm khoảng 76% tổng lượt tải của nhóm ứng dụng trong năm 2024.
Sang quý I/2025, lượt tải ứng dụng phim ngắn trên toàn cầu vượt 370 triệu, tăng 6,2 lần so với cùng kỳ năm trước.
Một báo cáo của Sensor Tower về ứng dụng phim ngắn cho thấy ShortMax từng đứng đầu về lượt tải tại Việt Nam trong nhóm các ứng dụng phim ngắn ở giai đoạn tháng 1-8/2024.
Trong dịp Tết 2025, nhiều ứng dụng phim ngắn đã lọt vào top 10 ứng dụng được tải nhiều trên App Store Việt Nam, trong đó có DramaBox, NetShort và DramaWave.
Dữ liệu thống kê từ thị trường ứng dụng di động Việt Nam được nền tảng Adjust công bố, tính cả năm 2025, người Việt chi 11,5 triệu USD cho thể loại phim ngắn.