"Bẫy" thu nhập 5 triệu đồng
Hiện nay, không khó để bắt gặp hình ảnh sinh viên cùng lúc làm hai đến ba công việc. Sang năm thứ ba tại một trường đại học ở Hà Nội, Vũ Duy Việt Hùng từng rơi vào cảnh kiệt sức khi nhận cùng lúc hai việc: Tư vấn khóa học và gia sư. Lịch trình một ngày kéo dài từ 6h sáng đến 1h đêm khiến quỹ thời gian nghỉ ngơi của nam sinh vỏn vẹn 3 - 4 tiếng/ngày.
Có những tháng cao điểm, Hùng đạt thu nhập hơn 10 triệu đồng. Nam sinh thừa nhận, mức thu nhập hấp dẫn khiến bản thân từng có ý định bỏ học để đi làm toàn thời gian. Tuy nhiên, sức khỏe suy giảm rõ rệt, tinh thần căng thẳng kéo dài. Thiếu ngủ trầm trọng khiến Hùng không thể tập trung, ngủ gật trên lớp và sa sút trong các môn học quan trọng.
Nhìn lại khoảng thời gian khủng hoảng, Hùng cho biết, bản thân thực sự bừng tỉnh khi nhận bảng điểm báo trượt môn. Nhận ra bài học đắt giá về sự cân bằng giữa học và làm, nam sinh quyết định cắt giảm công việc, chủ động tìm kiếm các mô hình linh hoạt hơn để ưu tiên cho việc học.
Trường hợp của Mai Anh, sinh viên năm hai, Trường Đại học Thương mại, cũng rơi vào hoàn cảnh tương tự. Muốn tự trang trải cuộc sống, Mai Anh nhận làm ca đêm tại cửa hàng tiện lợi kết hợp làm phục vụ bàn ban ngày. Việc chạy ca liên tục khiến Mai Anh thường xuyên ngủ gật trên lớp. Nữ sinh chia sẻ, việc nghỉ học quá số buổi cùng kết quả thi giữa kỳ chạm đáy đã khiến nhà trường gửi thông báo về gia đình. Lúc đối mặt với nguy cơ bị đình chỉ học, nữ sinh mới nhận ra mình quá xem trọng khoản tiền nhỏ trước mắt mà bỏ rơi việc học lâu dài.
Cùng hoàn cảnh, Minh Chiến - sinh viên năm ba, Trường Đại học Giao thông Vận tải chọn làm tư vấn phòng trọ và chạy xe công nghệ. Thu nhập đủ sống ở thành phố lớn nhưng đổi lại là những buổi vắng mặt liên tiếp và bài tập nhóm bỏ dở. Chiến thừa nhận, việc hổng kiến thức khiến điểm số sụt giảm nặng nề, bản thân đối mặt nguy cơ ra trường muộn và tốn tiền học lại các môn chuyên ngành đắt đỏ.
GS.TS Chử Đức Trình - Hiệu trưởng Trường ĐH Công nghệ (ĐH Quốc gia Hà Nội) thông tin, thực tế hiện nay nhiều sinh viên đi học nhưng muốn bỏ đi làm, thời gian sau, các em lại muốn bỏ làm để quay lại học.
Ban đầu, sinh viên có thể thấy hấp dẫn bởi sớm kiếm được tiền và có thu nhập nhưng ông cảnh báo, hãy cẩn trọng với "bẫy" thu nhập 5 triệu đồng bởi nếu bỏ học để đi làm khi chưa tốt nghiệp, sinh viên sẽ không có cơ hội vươn lên cao hơn.
Lý giải về "bẫy" thu nhập 5 triệu đồng, GS Trình cho rằng, lúc đầu sinh viên đi làm có tiền nhưng sau một thời gian, công việc đó không vững chắc, không thể đạt mức lương cao hơn, không thể vươn lên làm lãnh đạo nhóm. Họ chỉ có thể chỉ là nhân công bình thường cho đến khi nghỉ hưu với mức lương làng nhàng 5-7 triệu đồng.
Trong khi nếu sinh viên đi học để trang bị kỹ năng, kiến thức chuyên môn và tốt nghiệp đúng hạn, sau này sẽ có cơ hội từng bước thăng tiến.
Nên dành thời gian để học
Trái ngược với guồng quay các công việc gò bó giờ giấc, nhiều sinh viên hiện nay chuyển dịch mạnh mẽ sang làm việc dựa trên năng lực cá nhân như sáng tạo nội dung hay thiết kế tự do.
Phan Lê Quỳnh Anh - sinh viên năm nhất Học viện Ngoại giao đã sớm chọn lĩnh vực Content Marketing và thiết kế tự do (Freelance Design). Công việc của cô khá đa dạng, từ quay dựng video, thiết kế ấn phẩm truyền thông đến nhận các dự án thiết kế thương mại.
Ảnh: Thu Linh
Chia sẻ về cơ duyên đến với công việc, Quỳnh Anh cho biết bản thân chủ động tìm kiếm cơ hội trên mạng xã hội. Nhờ sản phẩm mang dấu ấn riêng phù hợp thị hiếu, lượng khách hàng tìm đến nữ sinh ngày một nhiều. Với khối lượng công việc chiếm khoảng 48 giờ mỗi tuần, Quỳnh Anh khẳng định mô hình này mang lại sự chủ động hoàn toàn về thời gian, thu nhập xứng đáng cùng cơ hội phát triển tư duy sáng tạo vượt trội.
Tuy vậy, các chuyên gia cho rằng khi đang học đại học, sinh viên cần có sự tập trung, dành thời gian nhiều hơn cho việc học, thay vì bỏ học nửa chừng để đi làm kiếm tiền - nhất là nhóm sinh viên học lực tốt.
Theo GS Trình, tỉ lệ sinh viên tốt nghiệp của Trường Đại học Công nghệ khoảng 90%, như vậy khoảng 10% các em không đủ điều kiện ra trường vì nhiều lý do. Trừ một lượng rất nhỏ các em rất giỏi, bỏ học để tham gia khởi nghiệp, mở công ty, nhưng trong đó không ít các em dính vào bẫy thu nhập 5 triệu đồng.
Theo GS Chử Đức Trình, thị trường lao động trong nước hiện yêu cầu chất lượng cao để hội nhập thế giới. Nếu sinh viên trốn học đi làm, nhất là khối trường kỹ thuật, sẽ bỏ qua những kiến thức kỹ năng cơ bản trong nhà trường, sau này ra trường rất khó thực hiện những công việc mang tính đổi mới sáng tạo.