TS Nguyễn Hữu Lương, chuyên gia cao cấp Viện Dầu khí (VPI) - Ảnh: BTC
Đây là thông tin được đưa ra tại hội thảo “Công nghệ thu giữ, sử dụng và lưu trữ CO₂ (CCUS): Giải pháp thúc đẩy Net Zero tại Việt Nam”, do báo Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Cục Biến đổi khí hậu và Viện Dầu khí Việt Nam (VPI) tổ chức ngày 27-10.
Đánh giá tiềm năng lưu trữ carbon tại 34 mỏ dầu khí
TS Nguyễn Hữu Lương, chuyên gia cao cấp Viện Dầu khí (VPI), cho biết Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) đã đánh giá sơ bộ tiềm năng lưu trữ CO₂ tại 34 mỏ dầu khí ngoài khơi.
Cùng đó đã xác định Việt Nam có tiềm năng lưu trữ CO₂ tại ba bể trầm tích chính: Cửu Long, Nam Côn Sơn và Sông Hồng. Năm 2011, Việt Nam đã bơm ép CO₂ thành công tại mỏ Rạng Đông.
Vừa qua, Quốc hội đã thông qua Luật Dầu khí năm 2026, trong đó bổ sung quy định liên quan đến công nghệ thu giữ, vận chuyển và lưu trữ khí CO₂ (CCUS), tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động này.
Còn TS Nguyễn Thanh Tùng, Phó viện trưởng Viện Dầu khí Việt Nam kiêm Phó hiệu trưởng Trường đại học Dầu khí, chỉ ra Việt Nam có một số lợi thế để phát triển công nghệ CCUS. Trong đó nổi bật là tiềm năng lưu trữ CO2, cơ sở hạ tầng, kinh nghiệm của ngành dầu khí và nền tảng dữ liệu sẵn có.
Theo ông Tùng, các bể trầm tích của Việt Nam được đánh giá có khả năng lưu trữ lên tới hàng chục tỉ tấn CO2. Đây là cơ sở quan trọng để nghiên cứu, đánh giá và triển khai các hoạt động CCUS trong thời gian tới.
Dù vậy, có những thách thức đặt ra cho phát triển lĩnh vực tiềm năng này. Ông Lê Văn Nghi, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc QIS Global, tính toán một dự án thu giữ carbon tại nhà máy nhiệt điện công suất khoảng 600 MW có thể cần vốn đầu tư lên tới 30 triệu USD.
Vì vậy để giải bài toán vốn, ông Nghi đề xuất xem xét triển khai theo module, với công suất thu giữ khoảng 10.000-20.000 tấn CO2 mỗi năm, đánh giá hiệu quả trước khi mở rộng.
Điểm đáng lưu ý là các ngành nhiệt điện, xi măng, thép, hóa chất và phân bón có thể nghiên cứu ứng dụng công nghệ này, nhưng cần lựa chọn giải pháp phù hợp với đặc điểm từng doanh nghiệp.
Cũng bởi việc thu giữ CO2 tại nhà máy mới chỉ là một phần của chuỗi công nghệ. Khí sau thu giữ còn cần được vận chuyển đến nơi sử dụng hoặc lưu trữ, đòi hỏi đầu tư đồng bộ vào đường ống, thiết bị nén, giếng bơm ép và hệ thống giám sát.
Hiệu quả kinh tế vì vậy phụ thuộc vào công nghệ thu giữ, khoảng cách vận chuyển, quy mô dự án và chi phí lưu trữ.
Ông Tạ Đình Thi, Phó chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội - Ảnh: BTC
Hoàn thiện thể chế, xây dựng cơ chế tài chính phù hợp
Ông Tạ Đình Thi, Phó chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, cho rằng Việt Nam có nền tảng chính trị và bước đầu có cơ sở pháp lý để phát triển công nghệ thu giữ, sử dụng và lưu trữ carbon.
Dù vậy để khai thác và tận dụng hiệu quả nguồn lực này, ông Thi cho rằng cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, xây dựng cơ chế tài chính phù hợp, đánh giá đầy đủ tiềm năng địa chất và tăng cường hợp tác quốc tế.
"Sự phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp và giới khoa học sẽ là điều kiện quan trọng để sớm triển khai các dự án CCUS đầu tiên, góp phần thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050" - ông Thi nhấn mạnh.
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên cũng đề nghị nghiên cứu hoàn thiện hành lang pháp lý, đánh giá tiềm năng công nghệ và huy động nguồn lực phát triển CCUS, góp phần thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.
Với công nghệ CCUS liên quan đến nhiều lĩnh vực, ông Yên yêu cầu phải rà soát, hoàn thiện các quy định theo hướng đồng bộ, làm rõ trách nhiệm của bộ, ngành cùng các bên tham gia trong từng công đoạn.
TS Lương kiến nghị sớm ban hành hướng dẫn về quyền lưu trữ, trách nhiệm dài hạn và công tác đo lường, báo cáo, thẩm định carbon. Giai đoạn 2027-2030 cần thực hiện thí điểm đánh giá chi tiết dung lượng lưu trữ tại từng mỏ, từng bể, hướng tới phát triển các trung tâm lưu trữ CO₂ (hub).
Việc này nhằm thực hiện lộ trình là từ năm 2028, Việt Nam sẽ vận hành chính thức sàn giao dịch tín chỉ carbon. Giai đoạn 2031-2050 sẽ tăng tốc để đạt mục tiêu Net Zero.
Đến năm 2050, Việt Nam đạt mức phát thải ròng bằng 0, chuyển đổi hoàn toàn sang năng lượng tái tạo, công nghệ thu giữ carbon (CCUS) và nền kinh tế tuần hoàn bền vững.
Đề xuất tăng cường phân cấp, giao quyền cho Petrovietnam trong hoạt động dầu khíNgày 3-8, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng đã trình bày tờ trình về dự án Luật Dầu khí (sửa đổi).