Bệnh não mô cầu nguy hiểm, cần lưu ý gì khi tiêm vaccine?

Não mô cầu diễn tiến nhanh, nguy cơ tử vong chỉ trong vài giờ

Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TPHCM (HCDC), bệnh não mô cầu là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra.

Ban đầu, bệnh não mô cầu có thể biểu hiện rất giống cảm cúm với các triệu chứng như sốt cao đột ngột, đau đầu, buồn nôn và nôn, mệt mỏi. Chính sự tương đồng này khiến nhiều người chủ quan, tự theo dõi và điều trị tại nhà.

Tuy nhiên, bệnh não mô cầu có thể nhanh chóng trở nặng, dẫn đến nhiễm trùng huyết hoặc viêm màng não và có thể gây tử vong chỉ trong vài giờ.

Theo thống kê, ngay cả khi được điều trị bằng kháng sinh, vẫn có 10-15% người mắc viêm màng não do não mô cầu tử vong sau khi xuất hiện triệu chứng.

Tiêm vaccine dưới sự tư vấn của bác sĩ

Theo BS.CKI Lê Thị Giao Thi, Hệ thống Nhà thuốc và Tiêm chủng Long Châu, để chủ động phòng bệnh não mô cầu, người dân cần giữ không gian sinh hoạt thông thoáng, bảo đảm vệ sinh cá nhân, tránh dùng chung vật dụng tiếp xúc với nước bọt và chủ động tiêm vaccine theo độ tuổi, tình trạng sức khỏe dưới sự tư vấn của bác sĩ.

Đặc biệt, khi có người mắc bệnh trong gia đình hoặc tập thể, những người tiếp xúc gần cần sớm liên hệ cơ sở y tế để được đánh giá và sử dụng kháng sinh dự phòng nếu có chỉ định, không chờ xuất hiện triệu chứng mới đi khám.

BS Thi cho biết, khi lựa chọn vaccine, cần lưu ý độ tuổi được chỉ định và nhóm huyết thanh vi khuẩn mà vaccine có khả năng phòng ngừa. Trong đó, sáu nhóm A, B, C, W, X và Y gây ra phần lớn các trường hợp bệnh não mô cầu xâm lấn trên thế giới.

Tại Việt Nam hiện có vaccine phòng nhóm ACWY, nhóm B và nhóm BC. Mỗi loại có phạm vi bảo vệ riêng, do đó tiêm một loại không đồng nghĩa với được bảo vệ trước tất cả các nhóm vi khuẩn. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể tư vấn phối hợp vaccine để mở rộng phạm vi bảo vệ.

Độ tuổi bắt đầu tiêm, số mũi và lịch tiêm nhắc khác nhau tùy loại vaccine. Một số loại dùng được cho trẻ từ 6 tuần hoặc 2 tháng tuổi, trong khi những loại khác chỉ định từ 6 tháng, 9 tháng tuổi hoặc lớn hơn. Vì vậy, phụ huynh không nên tự lựa chọn vaccine mà cần tham khảo ý kiến bác sĩ.

Trẻ nhỏ, thanh thiếu niên, học sinh, sinh viên sống trong môi trường tập thể và người suy giảm miễn dịch là những nhóm cần được quan tâm. Bác sĩ sẽ căn cứ vào tiền sử tiêm chủng, tình trạng sức khỏe và nguy cơ phơi nhiễm để tư vấn phù hợp.

“Người dân nên chủ động kiểm tra lịch sử tiêm chủng của gia đình, tiêm đầy đủ theo khuyến cáo để tăng khả năng bảo vệ trước các nhóm não mô cầu nguy hiểm”, BS Thi khuyến cáo.

Đẩy mạnh phòng bệnh tại trường học

Sở Y tế TPHCM cho biết, tính đến chiều 17/10, TPHCM ghi nhận tổng cộng 4 trường hợp nhiễm não mô cầu nhóm B tại Trường THCS Hai Bà Trưng.

Để chủ động phòng, chống bệnh viêm não mô cầu tại trường học, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC) khuyến cáo học sinh, phụ huynh và nhà trường thực hiện các biện pháp vệ sinh, phòng bệnh nhằm hạn chế nguy cơ lây nhiễm.

Đối với học sinh, cần thực hiện tốt vệ sinh cá nhân và nơi ở; thường xuyên rửa tay bằng xà phòng; che miệng khi ho, hắt hơi. Lau sạch các bề mặt thường xuyên tiếp xúc hằng ngày bằng xà phòng hoặc các chất tẩy rửa thông thường. Quần áo, đồ vải cần được giặt, rửa sạch và phơi dưới ánh nắng mặt trời.

Ngoài ra cần tránh sử dụng chung các vật dụng cá nhân như ly uống nước, khăn mặt, bàn chải đánh răng. Thường xuyên mở cửa sổ, cửa chính để bảo đảm không gian nhà ở, phòng học và nơi học tập được thông thoáng.

Đối với phụ huynh, khi trẻ có triệu chứng nghi ngờ mắc bệnh, cần đưa trẻ đến khám tại cơ sở y tế ngay và thông báo kết quả cho giáo viên chủ nhiệm. Chủ động đưa trẻ đi tiêm vaccine phòng bệnh não mô cầu tại các cơ sở tiêm chủng. Không tự ý sử dụng kháng sinh dự phòng khi chưa có chỉ định của nhân viên y tế.

Đối với nhà trường, cần thường xuyên mở cửa sổ, cửa chính để bảo đảm không khí lưu thông, giúp phòng học và các khu vực học tập thông thoáng.

Thực hiện vệ sinh, khử khuẩn môi trường trường học; lau sạch các bề mặt thường xuyên tiếp xúc hằng ngày bằng xà phòng hoặc các chất tẩy rửa thông thường. Quần áo, đồ vải cần được giặt, rửa sạch và phơi dưới ánh nắng mặt trời.

Khi phát hiện trường hợp mắc bệnh trong trường học, cần nhanh chóng đưa người bệnh đi điều trị, đồng thời thông báo cho cơ quan y tế địa phương để được hướng dẫn giám sát và triển khai các biện pháp phòng, chống dịch kịp thời.